जिंकणं म्हणजे नक्की काय ????
प्रत्येकाला 1 नंबर यायचं असतं कोणालाही दुसरा क्रमांक नको असतो. कोणतीही स्पर्धा असली की त्यात पहिला कोण येतो हेच पाहिलं जातं. पहिल्या क्रमांकाला खूप महत्त्व दिलं जात . त्याला महत्त्व दिलं गेलं पाहिजे यात दुमत नाहीच पण ज्यांनी या स्पर्धेत भाग घेतला आहे त्याचंही कौतुक व्हावं .
पहिला आलं म्हणजे खरंच जिंकणं असतं का ? आणि दुसरा म्हणजे पराभव असतो का ? दुसऱ्यांच्या दुर्बलतेचा किंवा अज्ञानाचा फायदा घेऊन जिंकणं म्हणजे खरं जिंकणं असतं का ?
असच जर असेल तर त्या जिंकण्याला काहीही अर्थ नाही.
मुंबई आणि गडचिरोली मधील दोन मुलांना एक प्रश्न विचारला .
प्रश्न :- " तुम्ही दोघेजण जंगलातून जात असताना जर तुमच्या समोर वाघ आला तर तुम्ही काय कराल ?"
मुंबई मधील मुलांने उत्तर दिलं :-" मी माझ्या मित्रापेक्षा जास्त वेगाने पळेल ."
का ?
"तर मी त्याचा पेक्षा वेगाने पळालो तर वाघ त्याला पकडले आणि मी वाचेन."
गडचिरोली मधील मुलाने उत्तर दिलं :-" मी आणि माझा मित्र दोघे मिळून वाघाशी झुंज देऊ."
आपल्या मित्राला वाघाच्या तोंडी देऊन स्वतःचा जीव वाचवणारी पिढी निर्माण होत चाललीय.
त्यावेळी हा विचार प्रकर्षाने जाणवतो की काहीही करून जिंकणं हे एवढंच लक्ष आजच्या पिढीचं असतं. मग त्यासाठी वाट्टेल ते करायचं . पण जिंकायचचं....
हे नैतिक आहे का ?
स्पर्धा म्हटली की त्यात हार जीत आलीच. प्रत्येक वेळेस मीच कसा जिंकणार कधीतरी हार होणारचं की.
त्यावेळेस ती मान्य करता आली पाहिजे. जो कोणी जिंकला आहे त्याच अभिनंदन करता आलं पाहिजे.
असं जर जमत नसेल तर का नाही? हा विचार करावा लागेल. ती सवय स्वतःला लावून घ्यावी लागेल.
पहिलं येणं म्हणजेच सर्व काही असतं असं नाही.काही दिवसांपूर्वी एक लेख वाचनात आला तो असा....
केनियाचा जगप्रसिद्ध धावपटु अबेल मुताई ॲालेम्पिक स्पर्धेत शेवटच्या राउंड मधे धावतांना अंतिम रेषेपासुन फक्त काही मीटर दूर होता त्याचे सर्व प्रतिस्पर्धी मागे होते. अबेलने सुवर्ण पदक जिंकल्यातच जमा होते. सर्व प्रेक्षक त्याच्या नावांचा जल्लोष करीत होते. तेवढ्यातच तो गैरसमजातून अंतिम रेषा समजून अंतिम रेषेच्या एक मीटर आधीच थांबला.
त्याच्या मागुन येणाऱ्या स्पेनच्या इव्हान फर्नांडीसच्या लक्षात आले की अंतिम चिन्ह न समजल्यामुळे तो अंतिम रेषेच्या आधीच थांबला आहे.
त्याने ओरडुन अबेलला पुढे जाण्यास सांगितले पण स्पॅनिश समजत नसल्याने तो हलला नाही शेवटी इव्हानने त्याला ढकलुन अंतिम रेषेपर्यंत पोचविले. त्यामुळे अबेल पहिला व इव्हान दुसरा आला.
पत्रकारांनी इव्हानला विचारले, "तू असे का केलेस? तुला संधी असतांना तू पहिला क्रमांक का घालवलास ?"
इव्हान ने सांगितले, "माझे स्वप्न आहे की एक दिवस आम्ही अशी मानव जात बनू जी एकमेकांना मदत करेल. आणि मी पहिला क्रमांक घालविला नाही."
रिपोर्टर पुन्हा म्हणाला, "पण तू केनियन स्पर्धकाला ढकलुन पुढे आणलेस ?"
यांवर इव्हान म्हणाला, "तो पहिला आलेलाच होता ही रेस त्याचीच होती !"
पण रिपोर्टर पुन्हा म्हणाला, "पण तू सुवर्ण पदक जिंकू शकला असतास !"
"त्या जिंकण्याला काय अर्थ होता ? माझ्या मेडलला मान मिळाला असतां ? माझी आई काय म्हणाली असती ? संस्कार हे पिढी दर पिढी पुढे पुढे जात असतात. मी पुढच्या पिढ्यांना काय दिले असते ?"
खरंच इव्हान काय म्हणतो ते पाहिलं की कळतं पहिलं येण्यापेक्षाही किंव्हा सुवर्णपदक मिळवणं पेक्षा ही संस्कार किती महत्वाचे असतात. दुसऱ्याना पायाखाली चिरडून पुढं जाण्यात अर्थ नसतो.
ज्याची खरी गुणवत्ता असेल त्याला ते मिळायला हवं. हेच सांगताना इव्हान म्हणतो तो जिंकलेलाचं होता ही रेस त्याचीच होती.
दुसऱ्यांच्या दुर्बलतेचा किंवा अज्ञानाचा फायदा घेऊन जिंकणं याला काहीही अर्थ नसतो. आपण जिंकणं म्हणजे दुसऱ्याला हरवणं असत का ?
जिंकणं ही व्यापक संकल्पना आहे. वरील स्पर्धेत इव्हानच खऱ्या अर्थाने जिंकला हे कळत .
पण तो तर दुसरा आला मग कसा जिंकला ???
म्हणून तर पहिलं येणं म्हणजे जिंकणं असत नाही.
हे आपण समजून घ्यायला हवं .
