Kantara : What a Film

 कांतारा ....

एक राजा ज्याच्या कडे सगळं काही आहे पण आत्मिक सुख नाही... 

मनशांती नाही....

ती मिळवण्यासाठी त्याने केलेले प्रयत्न....

शेवटी एका जंगलातील आदिवासी लोकांच्या देवापाशी त्याला सुखाची अनुभूती होते. आणि तो त्या देवाला घरी घेऊन जायचं म्हणतो पण हा देव तर या जंगलातील लोकांचा असतो...

मग तो दैव च एका आदिवासी माणसाच्या अंगात येऊन सांगतो की जंगलाची जमीन आदिवासी लोकांना (त्यांच्या देवाला ) दान केल्यावर त्याला त्या दैवाला घरी घेऊन जाता येईल.... 

राजाला 

मिळालेली शांती ...

आत्मिक समाधान .... तसच राहील..

पण अट अशी की ती जमीन पुन्हा माघारी घ्यायची नाही ....

पुढील पिढीने ती जमीन घेण्यासाठी केलेला प्रयत्न... सरकार...स्थानिक लोक .... यांमधील संघर्ष म्हणजे कांतारा....

आपली संस्कृती आणि नक्की काय आहे तिचा किती उदात्त विचार आहे हे कांतारा मध्ये दाखवलंय....

आपल्या प्रथा परंपराची केलेली जपवणूक म्हणजे कांतारा....

आपल्या प्रथा परंपरा यामागे नक्की काय विचार आहे हे समजून घ्यायच असेल तर कांतारा अनुभवला पाहिजे...

फक्त जंगल वाचवायच नाही तर त्या जंगलाचाच एक भाग असणाऱ्या लोकांना ही वाचवलं पाहिजे....

सरकार आणि जंगलात राहणाऱ्या जमाती यांचा संघर्ष नक्की का होतो आणि तो जर टाळायचा असेल तर काय ???

 याच उत्तर म्हणजे कांतारा.....

भारतीय संस्कृती मध्ये किती तरी वेगवेगळ्या प्रथा आहेत त्यापैकी कर्नाटकाच्या जंगलातील एका परंपरेवर आधारित चित्रपट आहे....

चित्रपट पाहताना दैव अंगात आलेला माणूस जेव्हा ओरडतो तेव्हा भीती अनामिक भीती वाटते पण त्याही पेक्षा या संस्कृती बद्दल आदर वाटतो....

तिच्या बाबत आणखी माहिती घेण्याची इच्छा प्रबळ होते....

आपण मॉर्डन आहोत ....

प्रत्येक गोष्टीत लॉजिक शोधयचं असत किंव्हा त्याचा अट्टाहास ....

दैव अंगात येणं...

देवाला दंडवत आणि लोटांगण घालण्याची प्रथा....

आपल्या परंपरा चुकीच्याच आहेत अस आपल्या मनावर बिंबवण्याचा केलेले प्रयत्न....

पण कांतारा पाहून बाहेर पडताना या सगळ्या गोष्टीविषयी आदर वाटतो.... 

त्यामागचा खरा विचार समजतो....

आपल्या प्रथा, परंपरा ,संस्कृती आपण का जपली पाहिजे याचं उत्तर मिळतं....

वृषभ शेट्टी हा नक्की काय हिरो आहे हे पाहायचं असेल तर कांतारा पहावा.....

चित्रपटातील एक एक प्रसंग तुमची नजर खिळवून ठेवतो....

शेवटची 15 मिनिटे तर वृषभ शेट्टी ने काय  अभिनय केलाय..... नादच....

कांतारा सिनेमा गृहात अनुभवावी अशी कलाकृती...

Universal Postal day/जागतिक टपाल दिन

 जागतिक टपाल दिन 

सगळ्या जगात 9 ऑक्टोबर हा जागतिक टपाल दिन म्हणून साजरा केला जातो.

आजकालच्या युगात सगळं कसं फास्ट झालं आहे. इंटरनेट च्या युगात लगेच आपण एकमेकांना संदेश पाठवू शकतो..

पंरतु टपाल सेवा ही खुप जुनी आहे. 20 ते 25 वर्षां पूर्वी टपाल सेवा एक महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत होती. सामान्य माणसाला एक आधार म्हणून पोस्ट काम करत होते.

आता पोस्ट सुद्धा डिजिटल झाले आहे. या आधुनिक जगात टिकण्यासाठी पोस्ट सेवेने सुद्धा त्याच्यात बदल केला आहे. इंटरनेट चा अधिकाधिक वापर करत आहे. 

युनिव्हर्सल पोस्टल युनियन चा हा वर्धापन दिन म्हणून साजरा केला जातो.

पोस्टाला या काळात अधिकाधिक अपडेट ठेवण्यासाठी पोस्टामध्ये नवनवीन तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे.

' Post for Planet ' ही या टपाल दिनाची थीम आहे.

युनिव्हर्सल पोस्टल युनियन :-

या संस्थेची स्थापना 9 ऑक्टोबर 1874 झाली.

भारत या युनियन चा सदस्य 1 जुलै 1876 झाला. पहिला आशियायी देश म्हणून भारत या युनियन चा सदस्य ठरला.

पोस्टाला नवसंजीवनी देण्यासाठी भारत सरकार सध्या नवनवीन संकल्पना राबवत आहे.

Real Rich And Fake Rich / खरी श्रीमंती आणि खोटी श्रीमंती

 Real Rich And Fake Rich /

खरी श्रीमंती आणि खोटी श्रीमंती 

समाजामध्ये जीवन जगत असताना श्रीमंत आणि गरीब ही दोन प्रकारची लोक आढळतात. पण श्रीमंती म्हणजे नक्की काय असते?

आपल्याला कसं श्रीमंत होता येईल ? हा प्रश्न सगळ्यांना पडलेला असतो. प्रत्येक जण श्रीमंत होण्यासाठी धडपड करत असतो. आपली आर्थिक परिस्थिती सुधारावी आपल्याकडे भरपूर पैसा यावा असं प्रत्येकाला वाटत असतं. 

पण नक्की खरी श्रीमंती म्हणजे काय असते. ती कशी प्राप्त होते. नक्की कशाला श्रीमंती म्हणायचं.

लक्षात घ्या खरी श्रीमंती म्हणजे काय ते आपण पाहू.

 ● खरी श्रीमंती म्हणजे  

- तुमची बँकेत असणारी आपली Savings....

- तुम्ही केलेली  FD , तसेच पोस्टऑफिस मध्ये केलेली RD....

- तुम्ही स्वतःसाठी उघडलेले PPF Account आणि त्यात दर महिन्याला जमा करत असलेली थोडी थोडी रक्कम...

- NPS मध्ये गुंतवणूक केलेले पैसे जे महागाई दरानुसार वाढत जाणारे....

- एखादा best सुरू केलेला Mutual fund आणि त्यात शिस्तबद्ध पणे जमा करत असलेली रक्कम.......

- चांगल्या कंपनीचे कमी किमतीत घेतलेले Share ज्याची किंमत दिवसेंदिवस वाढत जाते....

- योग्य सल्ला घेऊन केलेला SIP....

- आपल्या कुटुंबाला सुरक्षित ठेवण्यासाठी घेतलेली Mediclaim Policie....

- आजकालच्या धावपळीच्या युगात वावरताना लवकरात लवकर घेतलेला टर्म इन्शुरन्स....

या सगळ्या माध्यमातून सतत केलीली पैशाची गुंतवणूक म्हणजे खरी श्रीमंती होय...

"  स्वतःला गुंतवणूकीची सवय लावून आर्थिक स्वातंत्र्याकडे केलेला सुंदर प्रवास  " 

श्रीमंती कडे वाटचाल करत असताना एका रात्रीत आपण श्रीमंत होऊ शकत नाही. त्यासाठी वेळ द्यावा लागतो. बचतीची सवय लावून जमा केलेला पैसा योग्य ठिकाणी गुंतवला की आपला श्रीमंतीचा प्रवास सुरु होतो.

लक्षात ठेवा....

' खरी श्रीमंती तीच 

               जी दिसत नाही.  '

 

● खोटी श्रीमंती...

आता खोटी श्रीमंती ही नक्की काय भानगड आहे. 

तर श्रीमंत म्हणजे कोण हाच आपला मोठा गैरसमज झालाय की जे दिसते त्यालाच आपण खर समजतो. पण तस असत नाही. हे आपल्या लक्षात यायला हवं ...

तर यामध्ये कशाचा समावेश होतो तर खालील बाबींचा .....

-  भरपूर कर्ज काढून घेतलेले मोठे घर...

-  कर्जावर घेतलेली महागडी कार...

( जिची किंमत दिवसेंदिवस कमी होत जाते. )

- महागडे मोबाईल..Apple ( ज्याची खरं तर काहीच गरज असत नाही.

- दिखावा करण्यासाठी विनाकारण खरेदी केलेले महागडे कपडे...

- social media वर फोटो टाकण्यासाठी केलेला खर्च...

- Credit card ( क्रेडिट कार्ड च्या चक्रामध्ये अडकून वाया घालवलेली संपत्ती ) आपली संपत्ती जर कोण पोखरत असेल तर ते म्हणजे आपलं फुकट भेटतात म्हणून घेतले क्रेडिट कार्ड...

( आत्ताच ते फेकून द्या )

- Online Shopping ( गरज नसताना केलेली)

य सगळ्या गोष्टी आपल्या खिशातून पैसा घेऊन जातात. वाढवत नाहीत.

अशा श्रीमंतीला फसू नका. लोकांना दखवण्यासाठी  मिरवण्यासाठी पैसे खर्च करू नका.

लक्षात ठेवा.....

" खोटी श्रीमंती ती, जी दिसते पण

                    प्रत्यक्षात असतं नाही. " 

" जर तुमच्या डोक्यावर कोणत्याही प्रकारचे कर्ज नसेल आणि तुम्ही छोटीशी का होईना बचत करत असाल तर तुम्ही इतर खूप लोकांच्या पुढे आहात. ज्यांच्या डोक्यावर कर्ज आहे. "

" तुम्हांलाचं फेडावं लागेल अशा मोठ्या कर्जाच्या विळख्यात सापडूच नका. " सजग रहा. 

पैसा वापरण्यापूर्वी काही बाबी लक्षात घ्या :- 

◆ खर्च कमी ठेवा. 

कमीत कमी खर्च करण्याची सवय लावून घ्या. काटकसर आणि चिंगुसपणा यात फार थोडा फरक आहे तो समजून घ्या.

◆ तुमच्या मालमत्ता मजबूत ठेवा.

योग्य ठिकाणी गुंतवणूक करा. पैसा वाढवण्यासाठी प्रयत्न करा. मालमत्ता मजबूत कशा होतील याकडे लक्ष द्या.

◆ आर्थिक मजबुती नंतर मोठं घर घ्या.

आधी आपल्या आर्थिक मजबुती कडे लक्ष द्या आणि मगच मोठं घर घेण्याचा विचार करा. विनाकारण मोठ्या कर्जाच्या विळख्यात अडकू नका.

◆ छानशी गाडी घ्या.

कार घेताना आपला जेवढा वार्षिक income असेल त्याच्या अर्ध्या किमतीची कार आपल्याकडे असावी.

◆ रॅट रेस मध्ये अडकून पडू नका.

शाळा - कॉलेज - नोकरी - कर्ज - EMI - निवृत्ती अशा Rat race मध्ये अडकून पडू नका.

आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी धडपड करा. ते एकदा मिळालं की तुम्हाला हवं ते करा.

 आयुष्य एन्जॉय करा.

आवडते ते काम करा.

मनसोक्त फिरा...

आयुष्य आनंदात जगा...

तुम्हाला आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी हार्दिक शुभेच्छा 🙏🙏

अग्निपथ योजना आणि तरूणांचा विरोध

 

तरुणांना लष्करात सेवेची संधी देण्याचा दृष्टीने सरकारने अग्निपथ योजना आणलेली आहे.

             सरकारने अग्निपथ योजना जाहीर केली आणि लगोलच त्याला विरोध सुरू झाला. अग्निपथ योजनेला होणार विरोध आणि त्याबद्दल तरुणांचे काय म्हणणे आहे हें पाहण्याआधी अग्निपथ योजना नक्की काय आहे हे आधी पाहू या...

अग्निपथ योजना नक्की काय आहे ???? 

● 4 वर्ष सैन्यात नोकरी करण्याची संधी

● वय 17 ते 22 वर्ष . यावेळी त्याची मर्यादा 23 वर्ष असेल कारण कोरोना मुळे 2 वर्ष सैनिकांची भरती झालेली नाही.

● पगार

पहिल्या वर्षी :- 30,000 

दुसऱ्या वर्षी :- 33,000

तिसऱ्या वर्षी :- 36,000

चौथ्या वर्षी :- 40,000

● 10 वी / 12 पास 

● पगारातून काही रक्कम कपात केली जाईल व त्यात सरकार काही रक्कम ऍड करेल म्हणजे शेवटच्या वर्षी 11 ते 12 लाख रुपये मिळतील..

● फक्त सैनिक म्हणून भरती केली जाणार अधिकारी नाही.

● जे सैन्यात भरती होतील त्यांना ' अग्निवीर ' म्हंटल जाणार आहे.

● 4 वर्षानंतर त्यातील 25 % अग्निवीर यांना पुन्हा सेवेत सामावून घेतले जाणार...

● राहिलेल्या 75 % अग्निवीरांना एक सर्टिफिकेट दिल जाईल त्यामुळे त्यांना सरकारी नोकरी मध्ये फायदा होईल.

● अग्निवीरांचा 48 लाखांचा विमा उतरवला जाईल.

● जर अग्निवीर शहीद झाला तर त्याला लाभ दिले जातील.

फायदे :-  

◆ तरुणांना सैन्यात नोकरीची संधी ..

◆ शिस्तप्रिय समाज निर्माण होईल...

◆ काही प्रमाणात पैसा मिळेल....

◆ समाजात जबाबदार नागरिक तयार होतील...

सुरुवात कधी :- 

90 दिवसानंतर या योजनेला सुरुवात होणार आहे आणि या अग्निवीरांचा कालावधी संपला की पुन्हा 90 दिवसात दुसरी भर्ती होणार आहे.

 अग्निपथ योजनेला विरोध का आहे ?? 

◆ कायम नोकरी नाही...

◆ पेन्शन नाही..

◆ आधीच्या सैनिकांन प्रमाणे मेडिकलचे लाभ नाहीत...

◆ आता अग्निवीर भरतीच होणार आधीची भरती होणार नाही...

◆ चार वर्षे सेवा केल्यानंतर काय हा मोठा प्रश्न उभा राहील...

◆ गावाकडे मुलगा आर्मीत भरती झाला की त्याचे लग्न जमायचे पण आता तसं होणार नाही कारण नोकरी फक्त 4 वर्षच असेल त्यापुढे नाही...

◆ अग्निवीराची 25 % मध्ये निवड झाली नाही तर काय??

◆ देशात जे 20 ते 25 लाख तरुण आर्मी मध्ये जाण्यासाठी 2 ते 3 वर्ष तयारी करत आहेत ते काय 4 वर्षाच्या अग्निपथ योजनेसाठी का ???

◆ प्रशिक्षित तरुण जर उद्या बाहेर पडले आणि ते जर घटक शक्तींच्या संगतीत आले तर देशाचे अधिक नुकसान होऊ शकत...

           कोणत्याही देशातील सरकार हे आपली आर्मी सक्षम करण्यासाठी प्रयत्न करत असते. जास्त सैनिक म्हणजे प्रबळ आर्मी अस नसतं तर ज्या देशाकडे आधुनिक हत्यारे आहेत ती आर्मी बलवान असते. म्हणून प्रत्येक देश मनुष्यबळ कामींकरून त्या वर होणारा खर्च या अत्याधुनिक साधनांकडे वळवण्याचा प्रयत्न करत असतो. 

             खूप वर्षानंतर भारत सरकारने आर्मी मध्ये सुधारणा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. हा निर्णय चांगला आहे पण त्यातील काही त्रुटी दूर करून ही योजना राबवली तर उत्तम होईल.

           नवीन कोणतीही योजना आकार घेत असताना त्यामध्ये काही त्रुटी राहू शकतात पण त्यातील चुका दुरुस्त करून आपण ती योजना राबवू शकतो तिला सरसकट विरोधाला विरोध करण हे बरोबर नाही..

Honesty is a valuable quality/प्रामाणिकपणा एक बहुमूल्य गुण...

               काही दिवसांपूर्वी वर्तमानपत्रात एक बातमी वाचनात आली.  फलटण स्टँड वर एका व्यक्ती चे 10,000 रुपये हरवले. त्याला ते घरी गेल्यावर समजले की आपले पैसे कुठे तरी पडले. ते शोधण्यासाठी तो पुन्हा स्टँड वर आला. या गडबडीत रात्रीचे 10.30 वाजले. तो जेव्हा स्टँड वर आला आणि चौकशी करू लागला तेव्हा एका साध्या कपड्यात असणारा गावाकडच्या माणसाने त्याला ते परत केलं. ज्या माणसाला हे पैसे सापडले त्याची चौकशी केल्यावर कळले की हा माणूस 6 वाजता स्टँड वर घरी जाण्यासाठी आला होता. पण गावाकडे जाण्यासाठी लागणाऱ्या तिकिटाला 10 रुपये कमी होते. त्यामुळे तो तसाच स्टँड वर थांबला होता. त्याला ही 10,000 हजार रुपयांची रक्कम 8 वाजताच सापडली होती. 

              आता विचार करा ज्या माणसाला घरी जाण्यासाठी 10 रुपये कमी होते आता त्याच्याकडे 10,000 रुपये होते त्याने काय करायला पाहिजे होत. तो स्पेशल गाडी करून घरी जाऊ शकत होता. पण तो ते पैसे घेऊन कुठेही गेला नाही. तो तिथेच स्टँड वर थांबला होता. ज्याकोणाचे हे पैसे असतील त्याला ते परत करण्यासाठी आणि तिकीटाला 10 रुपये कमी आहेत म्हणून पण त्याने त्या सापडलेल्या पैशातील एकही रुपया त्याने खर्च केला नव्हता. 

                 हरवलेले पैसे मिळाल्यानंतर ती व्यक्ती 1000 रुपये ह्या माणसाला देत होती. पण याने ते घेतले नाहीत. तर त्या माणसाने त्या व्यक्ती कडून तिकीटाला कमी पडणारे फक्त 10 रुपयेच घेतले. इतका प्रामाणिकपणा पाहिला की कधी कधी स्वतःच्या आतमध्ये डोकावून पहावसं वाटत की आपण प्रामाणिकतेच्या मीटर मध्ये कुठे आहोत.

                हे आपले पैसे नाहीत मग ते घेण्याचा आपल्याला काय अधिकार आहे. ज्याचे ते आहेत त्याच्याकडे पाहोचवणे हे आपले कर्तव्य आहे. दुसर्याच्या वस्तूला आपलं म्हणणं चूक आहे. किती सरळ आणि साधं तत्वज्ञान आहे या माणसाचं. आत्ताच्या या स्वार्थी जगात अशा प्रामाणिक माणसांचा खूप आदर वाटल्याशिवाय राहत नाही. या माणसांचं अगदी साध सरळ तत्वज्ञान असत. माणसाची खरी पारख जर काररायची असेल तर ती त्याच्या कपड्यांवरून न बकरता त्याच्या अंगी असणाऱ्या गुणांवरून करायला हवी. 

              याउलट जेव्हा मी शिकलेली , भरपूर डिग्री घेतलेली माणसं जेव्हा लाच घेतात तेव्हा चीड येते. आणि अशी अशिक्षित माणसं किती साधी , सरळ विशेषतः प्रामाणिकपणे वागतात तेव्हा प्रश्न पडतो की खरंच शिक्षणाने माणूस घडतो का ? माणूस उच्च शिक्षित झाला म्हणजे सगळे गुण त्याच्या अंगी आले अस होत का ? का नक्की कशात प्रॉब्लेम आहे उच्च शिक्षण घेतलेल्या माणसात का ? आपण देत असलेल्या शिक्षण पद्धतीत ? 

             मूल्य न शिकता जर नुसतं डिग्री घेऊन आपण शिक्षित होणार असू तर सगळी यांत्रिक पिढी निर्माण होईल. जी फक्त आणि फक्त स्वतःचाच विचार करेल. यासाठी तर शाळांमध्ये सध्या मूल्यशिक्षण सुद्धा तास असतो. आपल्या वेळी अस काही होत का ? तर नाही खर बोलणे , इतरांना मदत करणे , प्रामाणिकपणे काम करणे हे सगळं घरीच गोष्टी मधून शिकवलं जायचं. 

             प्रामाणिकपणा हा किती महत्वाचा गुण आहे. तो ज्याच्या जवळ आहे तो खरा सुशिक्षित आहे. कोणत्याही फालतू माणसाकडे तो असेल अशी अपेक्षा करण चुकीचं आहे. बहुमुल्य वस्तू ची किंमत अशा माणसांना कळत नाही आपण त्यांच्या कडून त्याची अपेक्षा ठेवू नये... 

Wildlife and human conflict: Whose fault is it? / वन्य प्राणी आणि मानव संघर्ष: दोष कोणाचा ?

                  दैनंदिन जीवन जगत असताना आपल्या कानावर विविध बातम्या येऊन धडकतात. बिबट्याच्या हल्ल्यात 2 जण जखमी , बिबट्याने शेळ्या पळवल्या , गावात बिबट्या ची दहशत, रानडुक्करांनी पिकांची नासधूस केली. हत्तीच्या हल्ल्यात एकाचा मृत्यू , गव्याच्या हल्ल्यात 2 जण जखमी. यामध्ये नक्की कोणाची चूक आहे. त्या वन्यप्राण्यांची का माणसाची ? 

               सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे या घटना का वाढू लागल्यात, याचा विचार केला पाहिजे. माणसाला पाहून घाबरणारे वन्यप्राणी आता माणसांवर हल्ला का करतायेत ? ते गावात , शहरात का येतायत ?  त्यांना जंगलात रहायचं नाही का ? तर विचार केला की कळत की वन्य प्राणी गावात , शहरात आले नाहीत तर माणूसच जंगलात गेलाय. हो माणसाला आता भूमी कमी पडू लागली आहे . त्याची वाटचाल आता जंगलाकडे होऊ लागली आहे त्यामुळे जंगल कमी होत आहे. जंगल म्हणजे वन्य प्राण्याचं घर आणि त्यांना त्यांच्याच घरातून बाहेर काढलं जातंय. मग त्यांनी तरी कोठे जायचं ? मग ते गावात , शहरात आले तर चूक त्यांची नाही तर माणसांची आहे. तुमंच घर जर नष्ट केलं तर तुम्ही कुठे जाणार? जंगल त्यांचं घर आहे. माणूस कितीतरी वेगाने जंगल नष्ट करत सुटलाय. 

               शिकारीवर बंदी असली तरी किती तरी छोट्या छोट्या प्राण्यांची शिकार केली जाते. अन्नसाखळी मध्ये हे प्राणी कोणाचे तरी भक्ष्य असतात. त्यांना ते मिळाले नाही की मग ते त्यांना शोधण्यासाठी लोकवस्तीत येतात , मग सुरू जातो मानवाशी त्यांचा संघर्ष. 

              मानवाने आपल्या हव्यासापोटी जंगलची जंगल उध्वस्त केली. अमाप वृक्ष तोड केली , रस्ते बांधले. घरे बांधली आयटी पार्क तयार केले. त्यावेळी कशाचाच विचार न करणारी माणसे आता पर्यावरण प्रेमी होण्याचा देखावा करत सुटली आहेत. अशा या बोगस पर्यावरण प्रेमींना आवरलं पाहिजे. सोयी नुसार भुमिका बदलणारे खूप आहेत. वन्य प्राण्यांना दोष देणारे ही खूप सापडतील पण मूळ कारणा कडे दुर्लक्ष करून त्यावर ना बोलता आपल्या सोयीचे काय आहे हे पाहणारी लोक पहिलीत की राग येतो. 

              माणूस हा सगळ्यात स्वार्थी प्राणी आहे. तो आपल्या फायद्यासाठी कोणत्याही थराला जातो. काही दिवसांपूर्वी केरळ मधील एक गरोदर हत्तीणीला अननस मधून फटाक्यांची दारू खाऊ घातली गेली. ती हत्तीण किती तरी वेळ पाण्यामध्ये उभी होती. शेवटी तिने प्राण सोडला. काय ही माणसं आणि कसली त्यांची मानसिकता ? गंमत म्हणून काय आणि कसले कसले प्रकार केले जातात. 

               वन्य प्राणी आणि मानव यांच्यात संघर्ष अटळ आहे. तो संपवायचा म्हटलं तर लगेच नाही संपणार.  कारण ही परिस्थिती येण्यासाठी खूप वर्ष मानवाने निसर्गाची हानी केली आहे. ती लगेच भरून येणारी नाही किव्हा येणारही नाही. योग्य नियोजन करून जंगलाची काळजी घ्यावी लागणार आहे. वन्य प्राण्याचा अधिवास सुरक्षित करावा लागणार आहे. त्यांना सुरक्षित निवारा भेटेल यासाठी प्रयत्न करावा लागेल तरच हा संघर्ष काहीशा प्रमाणात कमी होऊ शकेल. हे सगळं करण्यासाठी चूक / दोष हा मनावाचाच आहे हे आधी आपल्याला मान्य करावे लागेल. मग उपाय योजनांचे नियोजन करावे लागेल. 

Why doesn't the government print as much money as it wants? हवा तेव्हढा पैसा सरकार का छापत नाही ?

 पैसा निर्माण करण्याच काम सरकार करत असते मग सरकार भरपूर नोटा छापून देशातील गरिबी का संपवत नाही ? 

 हवा तेव्हढा पैसा सरकार का छापत नाही ? भरपूर पैसा छापून तो गरिबांना का वाटत नाही. कारण पैसा छापण्याचे अधिकार तर सरकार कडेच आहे ना. 

              आज आपल्याला कार घ्यायची आहे तिची किंमत 8  लाख रुपये आहे. आत ज्याच्या ज्याच्या कडे एवढे पैसे आहेत तो ती कार घेऊ शकतो बरोबर ना. म्हणजे कार घेणारे 10 जण असतील आणि तेवढ्या कार उपलब्ध ही आहेत. तर कसलाही वाद होणार नाही. पण जर सरकारने पैसे छापून सगळ्यांनाच वाटले तर काय होईल ती कार घेण्यासाठी किती लोक येतील तर 100 लोक ती कार घेण्यासाठी येतील आणि कार ची संख्या किती आहे तर 10 मग आता सांगा त्या कार ची किंमत 8 लाख असेल का ? तर नाही त्याची किंमत वाढत जाईल जो पर्यंत  ती कार घेणारे 10 लोक राहत नाही तोपर्यंत......

              पैसा भरपूर आहे पण जी साधने आहेत त्यांचा पुरवठा कमी असेल तर किंमत वाढते. महागाई वाढत वाढत जाते. मागणी आणि पुरवठा यांचा balanace असेल तरच योग्य असते. जेव्हा कांदा उत्पादन कमी होत तेव्हा त्याची किंमत वाढते. कारण पुरवठा कमी असतो आणि मागणी वाढते. म्हणजे जरी पैसा छापला तरी problem सुटणार नाही तर फक्त महागाई वाढेल. पैसा भरमसाठ छापून गरिबी दूर होणार नाही. 

             झिम्बाब्वे या देशाने आपली गरिबी दूर करण्यासाठी खूप पैसे छापण्याचा असाच उपाय केला होता. तर काय झालं त्या देशात. भरमसाठ पैसा झाला. पण वस्तूंची उपलब्धता झाली नाही. मग व्हायचे तेच झालं . ब्रेड आणि अंडी घेण्यासाठी लोक बॅग भरून पैसे घेऊन जाऊ लागले. मुलांना एका चॉकलेट साठी 10 हजार रुपये लागू लागले. गरिबी संपली नाही तर अजून वाढत गेली.

              पैसा निर्माण करून प्रश्न मिटत नाही हे आपण समजून घेतलं पाहिजे. साधनांची निर्मिती होणे गरजेचे असते. सगळं अर्थशास्त्र हे मागणी आणि पुरवठा या मूळ पायावर उभं राहिलेले आहे. पैसे म्हणजे तरी काय तो तर साधा कागदाचा तुकडा आहे. पण जेव्हा सरकार त्याला मान्यता देते. तेव्हाच त्याचा वापर करून आपण आपल्याला हवं ते खरेदी करू शकतो. सरकारने मान्यता काढून घेतली तर तो साधा कागदाचा तुकडा होऊन जातो. 8 नोव्हेंबर 2016 ला सरकारने 500 रुपये आणि 1000 रुपयांच्या नोटा बंद केल्या म्हणजे काय केलं तर त्याची मान्यता काढून घेतली. 

             प्रत्येक देशाची एक करन्सी असते त्यामध्येच त्या देशात व्यवहार होत असतात. त्या Currency ला मान्यता सरकार देत. जागतिक बाजारात व्यवहार करताना सध्या डॉलर ला अधिक मान्यता असल्यामुळे डॉलर/Dollar मध्ये व्यवहार होताना आपण पाहतो. डॉलर च्या तुलनेत प्रत्येक देशातील  Currency चा दर ठरतो. आता सध्या भारतीय रुपया हा 1 Dollar : 76 Rupee असा आहे. वस्तूविनिमयापासून सुरू झालेली ही पद्धत नंतर चांदी , सोने , जेवढं सोन तेवढं चलन या नुसार बदलत बदलत गेलेले आपण पाहू शकतो.

            फक्त पैसा जास्तीत जास्त छापून देशातील प्रश्न संपणार नाहीत. तर संसाधनांची निर्मिती त्याबरोबर व्हायला पाहिजे. जेवढी एखाद्या गोष्टीची मागणी असेल तेव्हढा पुरवठा कसा होईल हे पाहणं गरजेचं आहे. पैसा भरपूर असून उपयोग नाही तर संसाधने किती प्रमाणात आहेत या नुसार त्या देशाची आर्थिक स्थिती ठरते. असं हे पैशाच गणित आपण लक्षात घ्यायला हवं.

Money management...

 

 How you use it is more important than making money.

         You have to come to manage money. Only then can the money you earn survive. Otherwise, you will never know when they will leave you. So now many are wondering what exactly is money management? What were they How do they do

          Till now we have been taught how to make money but not how to manage it. Along with social and political literacy, economic literacy is very important. But at present the level of financial literacy in the society is very low. Now where do you have to learn big economics to get this knowledge? Why not read a big book? If you follow a simple and straightforward rule, it will work for you. We can manage our money.

             You need to know exactly how much money you make. You need to know how the money comes to you, how it comes, what the ways to get the money, what you do to get it. You just have to be more discriminating with the help you render toward other people.

            The means of earning money are called assets. And the ones that cost money are called liabilities. To put it simply ...

Assets: -

            The things that bring money into your pocket are called assets.

Liabilities: -

              The ones that get money out of your pocket are called Liabilities.

               If your assets are high and your liabilities are low, then you are moving towards wealth. And if Liabilities are high and Assets are low, no one can stop you from becoming poor. Keep saving money and create new assets from that saved money.

                Plan money. Decide exactly when and how much money you want. Want a lot of money. Hawaii immediately. Not such a vague goal. Set a goal. Do the right thing. We know exactly when and how much money is needed, so we can do the right thing. You know exactly what to do. If you go to a village and you don't even know its name and road, will you ever be able to reach that village? If not here's a new product just for you!

                 Keep track of the money. Record the amount received and the amount spent. Create a balance sheet. Month after month of you and all your family members. That means you will know exactly how much money is coming in and how much is being spent. It will be interesting to see what costs can be avoided. It will also show what needs to be done to increase savings. This will help in planning. Understand where the advantage is and where the loss is, then do what you can to reduce the loss. Focus on how to maximize benefits and maximize growth.

       The best formula for managing money. That is

 50: 30: 20

Spend 50% of your income on your needs.

Invest 30% income.

Save 20% income.

                 If your costs are high, consider how to reduce them. Think about whether you really need something and then spend it. Understand the difference between need and want. Save money Invest the money saved.

                Remember, money is like fertilizer, and with proper investment, it can multiply many times over. If it is simply stored, it will rot.

                If you don't learn how to manage money, no matter how much money you make, it will go away from you one day. We see people who have won lotteries worth crores of rupees become beggars after a few years. Do you know the reason for .

                 5% of people in the world have a lot of wealth and if we think all the money in the world is the same for all people then in a few years all that money will go back to 5% of people because they know only money management.

                  So remember. It is more important to use it and manage it than to make money.

Money Management /पैशाचं व्यवस्थापन...

 पैसे कमवण्यापेक्षा ते कसे वापरतो हे महत्वाचे असते.

         पैसे manage करायला यायला हवं. तरच आपण कमावलेले पैसे टिकू शकतात. नाही तर ते कधी आपल्या पासून निघून जातील हे आपल्याला कळणार सुद्धा नाही. मग आता अनेकांना प्रश्न असेल की पैसे manage करणे म्हणजे नेमके काय ? ते काय असत ? ते कसं करतात ? 

          आत्ता पर्यंत आपल्याला पैसे कसे कमवायचे हे शिकवलं पण ते कसे manage करायचे हे शिकवल नाही.  सामाजिक , राजकिय साक्षरते बरोबरचं आर्थिक साक्षरता खूप महत्त्वाची असते. पण सध्या समाजात आर्थिक साक्षरतेचे प्रमाण खूप कमी आहे. आता हे ज्ञान मिळवण्यासाठी कुठे मोठ अर्थशास्त्र शिकाव लागणार का ? का मोठं मोठं पुस्तक वाचावी लागतील तर नाही. एक साधा आणि सोपा नियम लक्षात घेतला तर हे आपल्यालाही जमू शकत. आपण ही आपले पैसे manage करू शकतो. 

           तुम्हांला तुम्ही किती पैसे कमावता हे नक्की माहीत असलं पाहिजे. तो पैसा तुमच्या कडे कसा येतो , कोणत्या मार्गाने येतो ,पैसे येण्याचे कोणकोणते मार्ग आहेत ,  तो येण्यासाठी तुम्ही काय काय करता हे सगळं माहिती असायला हवं. वर्षभरात नक्की तुम्ही किती पैसा मिळवता याची नोंद आपल्या कडे हवी.

           पैसे मिळवण्याची जी साधने असतात त्यांना Assets म्हणतात. आणि ज्यामुळे पैसे खर्च होतात त्यांना liabilities म्हणतात. सोप्या शब्दात सांगायचे झाले तर...

Assets :- 

तुमच्या खिशात ज्यामुळे पैसा येतो त्यांना Assets म्हणतात.

Liabilities :- 

ज्यामुळे तुमच्या खिशातुन पैसा जातो त्यांना Liabilities म्हणतात.

             तुमचे Assets जर जास्त असतील आणि Liabilities कमी असतील तर तुम्ही श्रीमंतीकडे वाटचाल कराल. आणि Liabilities जास्त असतील आणि Assets कमी तर तुम्हांला गरीब होण्यापासून कोणीही रोखू शकत नाही. पैसा वाचवत चला आणि त्या वाचवलेल्या पैशातून नवनवीन Assets तयार करा. 

              पैशाच नियोजन करा. तुम्हांला नक्की कधी आणि किती पैसा हवाय हे ठरवा. खूप पैसा पाहिजे. लगेच हवाय. अशी मोघम ध्येय नकोत. एकदम सुनियोजित ध्येय ठरवा. त्यासाठी योग्य ते नियोजन करा.  कधी आणि किती पैसा हवाय तो कशासाठी हवाय हे नक्की माहीत असलं की त्याच आपण योग्य नियोजन करू शकतो. त्यासाठी नक्की काय करायचंय हे आपल्याला समजत. जर तुम्ही एखाद्या गावाला निघाला आणि त्याचं नावच तुम्हांला माहीत नसेल आणि रस्ता सुद्धा माहिती नसेल तर तुम्ही त्या गावाला कधी पोहचू शकाल का ? तर नाही ना मग तुमचे पैशाबाबतच ध्येय सुद्धा अचूक ठरवा. 

              पैशाची नोंद ठेवा. आलेला पैसा आणि खर्च झालेला याची नोंद करा. Balance sheet तयार करा. महिण्याची महिन्याला तुमची आणि तुमच्या सगळ्या कुटुंबातील सदस्यांची. म्हणजे नक्की किती पैसा येतोय आणि किती खर्च होतोय हे आपल्या समजेल. त्यानुसार कोणते खर्च टाळता येऊ शकतात हे लक्ष्यात येईल. बचतीचे प्रमाण वाढवण्यासाठी काय करावे लागेल हे ही लक्षात येईल. नियोजन करण्यासाठी याची मदत होईल. कुठे फायदा आहे कुठे तोटा होतोय हे समजलं की मग तोटा कमी करण्यासाठी काय काय करता येईल ते करा. फायदा कसा होईल आणि तो अधिकाधिक कसा वाढत नेता येईल याकडे लक्ष द्या. 

           पैशाला manage करताना सर्वात best formula आहे. तो म्हणजे

 50 : 30 : 20 

तुमचं जेवढं income असेल त्याच्या 50 % तुम्ही तुमच्या गरजांवर खर्च करा. 

30 % income invest करा.

20 % income save करा.

           तुमचा खर्च जर जास्त असेल तर तो कसा कमी करता येईल याचा विचार करा. खरच एखाद्या गोष्टीचा आपल्याला गरज आहे का याचा विचार करा आणि मगचं त्यासाठी खर्च करा. Need आणि want यातील फरक समजून घ्या. पैसा वाचवा. वाचवलेला पैशाची गुंतवणूक करा. 

           लक्षात ठेवा पैसा हा खतासारखा असतो त्याची योग्य गुगुंतवणूक केली तर तो कित्येक पटीने वाढतो. जर त्याला नुसतं साठवलं तर तो कुजतो.

           जर तुम्ही पैशाला manage करायला शिकला नाही तर तुम्ही कितीही पैसा कमावला तरी तो एक दिवस तुमच्याकडून निघून जाईल. करोडो रुपयांची लॉटरी लागलेली माणसे काही वर्षांनी भिकारी होताना आपण पाहतोय. याच कारण माहीत आहे का तर पैशाचं चुकलेले management. 

जगातील 5%  लोकांनकडे भरपूर संपत्ती आहे आणि आपण जर जगातील   सगळा पैसा सगळ्या लोकांना समान वाटला तरी काही वर्षांत तो सगळा पैसा पुन्हा 5 % लोकांच्या कडे जाईल कारण त्यानां माहीत असलेले पैशाच व्यवस्थापन.

             म्हणूनच लक्षात ठेवा. पैसे कमवण्यापेक्षा ते वापरणे , त्याचं management येणं  हे खूप महत्वाचे असते.

Can a situation like Sri Lanka happen in India ? श्रीलंकेसारखी परिस्थिती भारतात होऊ शकते का?

Can a situation like Sri Lanka happen in India ? श्रीलंकेसारखी परिस्थिती भारतात होऊ शकते का?

             श्रीलंका या देशात सध्या जी परिस्थिती उद्भवली आहे. तशी परिस्थिती भारतात उद्भवू शकते का ? सध्या श्रीलंकेत लोक रस्त्यावर आलेली आहेत. जाळपोळ , आंदोलने सुरू आहेत. पंतप्रधान यांनी राजीनामा दिला आहे. देश भयानक परिस्थिती मध्ये आहे. असं भारतात होऊ शकतं का ? हे पाहण्या पूर्वी श्रीलंकेत अस का झालं ते पाहू या..

- उत्पन्नापेक्षा अधिक  कर्ज 

- Tax मध्ये 50 % कपात

-  Free सुविधा 

-  कोरोनामुळे पर्यटनावर परिणाम 

-  सेंद्रिय शेतीचे अयोग्य नियोजन 

             सोप्या शब्दात सांगायचे असेल तर तुमचं Income कमी असेल व खर्च जास्त असेल आणि तो करण्यासाठी तुम्ही Lone घेत असाल तर तुमची अवस्था श्रीलंकेसारखी होईल.

            भारतात अशी परिस्थिती येऊ शकते का तर याचा विचार केला तर कळतं की भारतात जी राज्यसरकार आहेत त्यांनी नक्की किती कर्ज घ्यावं याचा रेशो ठरविला गेलेला आहे तसाच तो आपल्या देशाने किती कर्ज घ्यावं याचाही रेशो ठरविला आहे. 

नियम :- 

आपल्या देशाने  आपल्या GDP च्या 40 % पेक्षा जास्त कर्ज घेऊ नये. 

राज्य सरकारने आपल्या GSDP च्या 20 % पेक्षा जास्त कर्ज घेऊ नये.

पण याची अंमलबजावणी होते का ? हे प्रमाण पाळलं जात का ? तर नाही .

          आपली राज्य सरकारे हे नियम गंभीरपणे घेत नाहीत . काही राज्य सरकार त्यामध्ये विशेषतः पंजाब राज्य. याने आपल्या GSDP च्या  जवळजवळ 53% कर्ज घेतले आहे. त्याबरोबरच दुसरं राज्य आहे राजस्थान यांनी GSDP च्या 39 % कर्ज घेतलं आहे. तिसर राज्य आहे पश्चिम बंगाल या 

राज्याने आपल्या GSDP च्या 38 % कर्ज घेतलं आहे. 

          एवढं कर्ज असेल तर तुमचं उत्पन्न हे कर्ज फेडण्यासाठी खर्च होत मग तुम्ही नवीन काय काम करणार. उदाहरण घ्यायचं झालं तर पंजाबची  100 रुपये incom असेल तर 53 रुपये कर्जातच जातात मग ते infrastructure वर काय आणि किती खर्च करणार. खर्च करायचा असेल तर मग घ्या Lone .  देशाची अवस्था पण खूप चांगली नाही केंद्र सरकारच lone limit GDP च्या 40 % आहे पण सध्या 59 % lone केंद्र सरकारवर आहे. या कडे गांभीर्याने लक्ष दिलं नाही तर ही अवस्था वाढत वाढत जाऊन शेवटी आपला श्रीलंका होईल. 

          कोणतंही सरकार विचार करत की आमच्या कडे 5 वर्ष सत्ता आहे मग घ्या कर्ज आणि द्या फुकट / Free ही सगळ्यात वाईट प्रथा पडत आहे. त्यामुळेच अशी राज्य आणि देश कर्जाच्या खाईत बुडत आहेत. आपल्या देशात जरी काही राज्य या कर्जाच्या डोंगरखाली बुडाली तरी आपलं भारत सरकार त्यांना बाहेर काढेल पण जर देशाची अवस्था अशी झाली तर काय ? 

          देश आणि राज्य कर्जात बुडण्याला जबाबदार कोण तर आपण / जनता सगळं Free हवं असत आपल्याला. Free Gas , Free light , Free Water , Free Food हवं असत मग निवडणूक जाहीरनामा ही तसाच बनवला जातो पण त्याचा दूरगामी परिणाम काय होईल याचा विचार केला जात नाही. जो तो विचार करतो की आम्ही 5 वर्ष असणार आहोत पुढचं पुढे पाहिलं येणार सरकार पण याचा सगळ्यात जास्त परिणाम होतो सामान्य लोकांवर...

          मागील 2 वर्षात कोरोनामुळे खूप परिणाम झालेला आहे.  Lone वाढत गेलं आहे. पण जर तुम्ही आता Lone घेऊन Infrastructure Develop करत असाल, Port बांधत असाल , कारखाने निर्माण करत असाल , रोजगार उपलब्ध करत असाल , Road बनवत असाल तर ठीक आहे . त्यासाठी घेतलेले Lone योग्य आहे . त्यातून  Income वाढत असेल तर राज्य आणि देश विकासाच्या वाटेवर जातो. 

          Lone घेऊन जर Free Gas , Free Light , Free water हे देत असाल तर तुमचा श्रीलंका झालाच म्हणून समजा. फुकट ची सवय वाईटच .

IPL : The Game of Money | IPL पैशांचा खेळ

IPL : The Game of Money

         IPL जेंव्हा पासून सुरू झालं तेंव्हा पासून प्रश्न पडला की Team खरेदी करण्यासाठी एवढा पैसा हे लोक का देतात ? त्यानंतर एक एक खेळाडूला कितीतरी कोटी रुपये दिले जातात. मग हा पैसा त्या टीम मालकाला कसा काय परत मिळणार ? 

ते त्यातून किती पैसा कामावणार ?

एवढा पैसा हे लोक का खर्च करतात ?

         2008 ला जेव्हा IPL सुरु झालं तेव्हाची रक्कम आणि आता 2022 मध्ये Team चा लिलाव पहिला तर असे असंख्य प्रश्न पडतात. नक्की काय Game आहे ते आपण पाहू.

         जेव्हा मुकेश अंबानीनी मुंबई इंडियन्स Team 2008 ला सगळ्यात जास्त पैसे म्हणजे 450 कोटी रुपयांना विकत घेतली तेव्हा त्याची खूप चर्चा झाली होती. पण या वेळच्या IPL मध्ये 2022 च्या लखनऊ सुपर जायंट या नव्या Team ला खरेदी करण्यासाठी कितीची बोली लागलीय माहीत आहे का ? 7090 करोड . हो एक टीम खरेदी करण्यासाठी एवढी बोली लागली आहे. कोणी खरेदी केलीय ? तर ते आहेत RPG group चे मालक संजीव गोयंका. 

            पहिल्या IPL मधील सगळ्या टीम चा खर्च 3000 ते 4000 करोड होता आणि 2022 ची एक Team ची किंमत आहे 7090 करोड. तर दुसरी Team विकत घेOतली 5625 कोटी मध्ये CVC group ने. आता एवढी मोठी रक्कम खर्च का करतायेत संजीव गोयंका आणि CVC Group ? त्यांचा पैसा किती माघारी येईल ? ते त्यातून नक्की किती कमाई करतील ? तर हा Game नक्की कशाचा आहे.

           2022मध्ये जेव्हा  2 नव्या Team निर्माण होणार हे ठरलं तेव्हा त्यांना खरेदी करण्यासाठी बोली लागली पण नक्की कोण बोली लावू शकत होत तर त्याचा Criteria ठरवला गेला. ज्यांची personal income 2500 करोड असेल किव्हा त्यांच्या कंपनीची income 3000 करोड असेल. 

         संजीव गोयंका यांनी 7090 कोटी मध्ये Team खरेदी केली. ही फक्त Team चे पैसे जे BCCI ला घेणार. खेळाडू खरेदी वेगळी , त्यांचं व्यवस्थापनसाठी वेगळे. हॉटेल , प्रवास यांसाठी वेगळे पैसे द्यावे लागणार. मग आता हे यातून कमवणार किती ? 

यांचे पैसे रिकव्हर होणार कसे ते आपण पाहू ...

1. मीडिया राइट :-

          पैसे मिळणार कोठून तर मीडिया राइट IPL दाखवणार कोण यासाठी बोली लागली जाते. कोणत्या चॅनेल वर मॅच असतील. पा या वर्षी Star India मागील 5 वर्षासाठी 16200 कोटींना IPL चे राइट खरेदी केले होते. आता यापुढील 5 वर्षासाठी खरेदी साठी 32000 कोटींची बेस प्राईस ठेवली आहे. यातुन निम्मे पैसे BCCI कडे आणि निम्मे पैसे या सगळ्या टीम ला मिळणार. 

2. जाहिरात ( Advertisement) :- 

         Match ज्या ग्राउंड वर असतील तिथे तिथे दाखवल्या जाणाऱ्या जाहिराती मधून मिळणारा पैसा अर्धा BCCI आणि अर्धा सगळ्या Team वाटून घेतात. या सगळ्या मधून मागच्या वर्षी प्रत्येक Team मालकाला 200 ते 250 कोटी मिळाले आहेत. यापुढे तर प्रत्येक Team ला 400 ते 500 कोटी मिळतील. Team ची खरेदी ही 10 वर्षा साठी असेल. प्रत्येक वर्षी 400 ते 500 कोटी...

3. ब्रँडिंग :-

           प्रत्येक Team चे वेगवेगळ्या ब्रँड शी करार आहेत. त्यातून त्यांना पैसे मिळतात. तसेच Team चे खेळाडूंना जाहिरातीमधून मिळणारे उत्पन्न सुद्धा मिळते. IPL टीम मालक यांमधून आपला पैसा cover करतात. 

4. Team Event :-

         आपल्या IPl Team  च्या खेळाडूंचे जे इव्हेंट होतात त्यामधून जो पैसा मिळतो तो ही मालकाला मिळत असतो. 

5. Match Ticket :- 

ज्या ज्या ठिकाणी match होतील त्या त्या ठिकाणचे तिकिटाचे काही टक्के पैसे यांना मिळतात. 

When it was done, forget it / झालं गेलं गंगेला मिळालं......

       आपण खूप गोष्टी मनाला लावून घेतो. खरंच याची गरज असते का ?  दैनंदिन जीवनात खूप घडामोडी घडत असतात. त्यातील काही आपल्याला आवडतात तर काही नावडतात. पण खरंच त्यामुळे दुःख करत बसणं बरोबर असत का ?

         एखादा आपल्या मनासासारखं वागला नाही की आपल्याला त्रास होतो. पण सगळेजण आपल्याला वाटेल तस कसं वागतील आ आणि त्यांनी तस वागावं ही अपेक्षा च मुळात चूक आहे. हे आपण समजून घ्यायला हवं. तो माझ्या सोबत असा वागला म्हणून मी आता त्याच्या बरोबर कधीच बोलणार नाही. किंव्हा त्याचं तोंड ही पहाणार नाही याचा काहींना खूप अभिमान असतो. पण अशा आपल्या स्वभावामुळे आपण खूप माणसे गमावतो. हे आपल्याला कळत पण नाही. 

         मांणसाने जे काही झालं ते विसरून जायला हवं. आणि नवीन सुरुवात करायला हवी. आयुष्य खूप छोट आहे ते आपण भांडण्यात , एकमेकांवर रागवण्यात , अबोला धरण्यात , अहंकारात वाया घालवू नये. जे काही गैरसमज असतील ते दूर करावेत. सगळ्या गोष्टी धरून बसायचं नसतं. सोडून देत चला. आणि आयुष्य आनंदाने जगा. मित्र एकमेकांवर काही कारणांमुळे रागवतात आणि आपापला अहंकार जपत ते एकत्र येत नाही. क्षुल्लक कारणानं नात तुटत. पण आयुष्य थांबत नाही ते चालत रहात. यात आपल्या आयुष्यातील खूप वेळ वाया जातो. नातं संपत.

         आयुष्य आनंदाने जगण्यासाठी चूक झाली तर मान्य करा. एखादा चुकला तर क्षमा करा. एकमेकांत गैरसमज झाले तर ते दूर करा. विनाकारण अहंकारपायी नाती तोडू नका. सगळ्यांना एकत्र घेऊन चालत राहा. 

आपण जे देतो तेच आपल्याला परत मिळत. म्हणून दुसर्यांना आनंद घ्या. जे झालं ते झालं ते सोडून देत चला. 

" झालं गेलं गंगेला मिळालं  "

या वाक्यात खूप गहन अर्थ सामावला आहे. तोच जर आपण आपल्या आयुष्यात आणला तर जगण्यातील मज्जा अनुभवता येईल......

विचार करा.....

MPSC / CSAT Qualifying नक्की काय बदल ?

 MPSC / CSAT Qualifying नक्की काय बदल ?

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग विविध पदांसाठी परीक्षा घेत असतो. त्यामध्ये PSI , STI , ASST , तसेच राज्यसेवा पूर्व परीक्षा. राज्यसेवा पूर्व परीक्षा मध्ये जे दोन पेपर असतात त्यामधील दुसरा पेपर CSAT फक्त Qualifying असावा अशी मागणी खूप दिवसांपासून होती. त्यावर राज्य लोक सेवा आयोग विचार करत होता आणि आता आयोगाने राज्य सेवा पूर्व परीक्षेमध्ये काही बदल केला आहे. 

तो बदल नक्की काय आहेते आपण पाहू या.

राज्य सेवा पूर्व परीक्षा देताना परीक्षार्थींना दोन पेपर द्यावे लागतात. त्यामध्ये 

1. पेपर :- 1

2. CSAT

पेपर 1 मध्ये 100 प्रश्न असतात. प्रत्येक प्रश्नाला 2 मार्क असतात. 

तसेच पेपर 2  ( CSAT ) मध्ये 80 प्रश्न असतात. प्रत्येक प्रश्नाला 2.5 मार्क असतात. 

एकूण 400 मार्कांची पूर्व परीक्षा असते. मेरिट ( कटऑफ )  400 मार्कांनुसार लागतो. 

बदल :- 

पेपर 1 मध्ये काहीही बदल करण्यात आला नाही. 

पेपर 2 म्हणजेच CSAT चे मार्क आता मुख्य परीक्षेसाठी पात्रतेसाठी ग्राह्य धरले जाणार नाहीत. 

तर CSAT पेपर मध्ये तुम्हांला 33 % मार्क मिळवावे लागतील. फक्त पास व्हावे लागेल म्हणजे 200 मार्कांपैकी 66 मार्क मिळवावे लागतील. 

CSAT मध्ये जर 33% मार्क मिळाले नाही तर तुम्हांला पेपर 1 मध्ये कितीही मार्क पडले तरी त्याचा उपयोग नाही. 

पेपर 1 मध्ये जे मार्क मिळतील त्यावरच मेरिट लागेल. पण त्यासाठी तुम्हांला CSAT मध्ये पास व्हावे लागेलं. म्हणजे 33% मार्क मिळवावे लागतील. तरच तुमचे पेपर 1 चे मार्क ग्राह्य धरले जातील. 

आज पासून पुढे येणाऱ्या सगळ्या परीक्षा साठी हा बदल असेल. CSAT मध्ये या आधी 50 प्रश्न हे उताऱ्यावर आधारित , बुद्धिमत्ता आणि गणित यावर 25 प्रश्न , डिसिजन मेकिंग वर 5 प्रश्न अशी विभागणी असे. आता यामध्ये काही बदल होऊ शकतो. किव्हा बदल होऊ शकत नाही. हे आयोग ठरवेल. उताऱ्यावरील प्रश्न कमी करून गणित आणि बुद्धिमत्ता यावर प्रश्नांची संख्या वाढू शकते जसे UPSC ने केलं आहे तसही महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग करू शकतो.

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग येणाऱ्या काळात कशा पद्धतीने बदल करतो ते पाहणं महत्त्वाचे ठरणार आहे. 

The Growing Popularity of Southern Films / दाक्षिणात्य चित्रपटांची वाढती लोकप्रियता...

              हिंदी चित्रपट आणि दाक्षिणात्य चित्रपट यांमध्ये पाहिलं तर सध्या दाक्षिणात्य चित्रपटांकडे लोकांचा ओढा असलेला दिसून येतो. हिंदी चित्रपटांन पेक्षा तरुण वर्ग सध्या दाक्षिणात्य चित्रपट पाहायला आपला वेळ देतोय....

           बाहुबली , बाहुबली 2 , पुष्पा , RRR , KGF2 , हे चित्रपटांनी बॉक्स ऑफिस वर धुमाकूळ घातला आहे. या चित्रपटातन मध्ये पाहिलं तर मनोरंजनाचा तडका जबरदस्त आहे. हे चित्रपट भव्य आणि दिव्य करण्यासाठी खूप मेहनत घेतलेली जाणवत राहते. त्याबरोबरच काही कारणे आपण पाहू की ज्यामुळे प्रेक्षकवर्ग दाक्षिणात्य चित्रपटांकडे वळला...

कारणे....

1. सामान्य माणसाला मनोरंजन हवं असत आणि ते जर लार्जर दॅन लाईफ असेल तर प्रेक्षकांना ते आवडत. माणूस आपल्या जीवनाच्या समस्यां बाजूला ठेऊन आनंद मिळवण्यासाठी सिनेमा पाहायला जात असतो. हिंदी चित्रपटात सध्या तोच तो पणा येतोय आणि ह्या कहाण्या पाहून प्रेक्षक कंटाळला आहे. 

2. दाक्षिणात्य चित्रपटात साधी कहाणी खूप मनोरंजन पद्धतीने मांडली जाते. तो चित्रपट बनवताना वेगवेगळ्या बाजूनी मेहनत घेतलेली जाणवते. 

3. भारतीय संस्कृती बरोबरच स्थानिक प्रथा परंपरा याची योग्य गुंफण असते. कथेत आपली संस्कृती पाहून प्रेक्षक सुखावतो. विनाकारण प्रबोधनाचे डोस दाक्षिणात्य चित्रपटात पाजले जात नाहीत. 

4. वैचारिक चित्रपट म्हणून काही चित्रपट ठीक आहेत पण तुम्ही उठ सूट त्याचाच मारा करता असाल तर प्रेक्षक वैतागतो त्याला मनोरंजन हवं असत निखळ मनोरंजन आणि तेच जर तुम्ही देण्यात कमी पडत असाल तर तो तुमच्याकडे पाठ फिरवतो. अशीच गत सध्या हिंदी चित्रपटांची झालेली आहे. पण दाक्षिणात्य चित्रपटात त्याला वेगवेगळ्या गोष्टी पाहायला मिळतात. त्यामुळे त्याचा ओढा तिकडे आहे. 

5. हिंदी चित्रपटांमध्ये राबवला जाणारा अजेंडा लोकांच्या लक्षात येऊ लागला आहे. आधुनिकतेच्या नावाखाली काही ही दाखवण्याचा अट्टहास प्रेक्षकांना आवडेनासा झाला आहे. एकत्रित कुटुंब व्यवस्था , नातेसंबंध या याबाबत हिंदी चित्रपटात टोकाची भूमिका मांडलेली असते आणि याउलट दाक्षिणात्य चित्रपटात गाव , परिवार , प्रथा , परंपरा आणि नात्यांची गुंफण अशी काही केलेली असते की चित्रपट पाहताना मनोरंजना बरोबरच संस्कृती जपल्याचा आनंद ही होतो....

6. नवनवीन कथा , त्याचे संदर्भ , ते पडद्यावर दाखवताना वापरलेल नवनवीन तंत्रज्ञान यांमुळे हे चित्रपट एका वेगळ्या पातळीवर प्रेक्षकांना घेऊन जातात. डान्स च्या स्टेप्स , डायलॉग , संगीत , चित्रपटाचे चित्रण या सगळ्या बाबतीत दाक्षिणात्य चित्रपटांचं कौतुक करावंसं वाटतं. त्यामुळेच भारतातच नव्हे तर जगात सुद्धा ' पुष्पा ' चे डायलॉग फेमस होतात आणि डान्स स्टेप्स व्हायरल होतात. त्यावर लाखो लोक रील बनवतात. 

          दाक्षिणात्य चित्रपटांचं कौतुक करताना हिंदी चित्रपटाना नाव ठेवण हा उद्देश नाही आहे पण नक्की प्रेक्षकवर्ग हिंदी कडून या चित्रपटानकडे का वळतोय हे ही पाहणं गरजेचं आहे. तोच प्रेक्षक आपल्या कडे कसा येईल याचा विचार बॉलीवूडने करण्याची गरज आहे. 

          हिंदी चित्रपट सृष्टीने हे समजून घेतल पाहिजे की जे उत्तम असेल तिकडेच लोकांचा ओढा असेल. काही तरी वाद करून , वेगळीच विधाने करून लोकांचं लक्ष आपल्या कडे वेधण्यापेक्ष्या आपल्या चित्रपटांची गुणवत्ता वाढवत नेणच गरजेचं आहे. 

 

 

Sher Shivraj ' What a film ! ' शेर शिवराज ' जबरदस्त कलाकृती.......

 ' शेर शिवराज ' जबरदस्त कलाकृती.......

          चित्रपट सुरू होतो राजमाता जिजाऊ बाल शिवबाला गोष्ट सांगत असतात. ती गोष्ट म्हणजे हिरण्यकश्यपू , प्रल्हाद आणि नरसिंह यांची. याचाच संदर्भ वापरत चित्रपटातील पात्रांची ओळख होत जाते. 

           इतिहासातील खूप छोट्या छोट्या गोष्टी ची काळजी घेतली आहे. प्रत्येक प्रसंग मांडताना घेतलेली मेहनत जाणवत राहते. 

          आयुर्वेदाचा उपयोग कसा होतो किंव्हा महाराज कसे करत होते हे नव्याने समजले. खान हा पित्त प्रकृतीचा हे वैद्य त्याची नाडी न पाहता, त्याला न भेटता त्याच्या वर्णनावरून सांगतात. अशा व्यक्तीची   निर्णय क्षमता कमी करायची असेल तर त्याचं पित्त वाढवाव लागत आणि त्यासाठी त्याच्या आहारात मसालेदार पदार्थ असायला हवे त्यासाठी महाराजांनी केलेली योजना , या सगळ्या प्रसंगात   सगळ्या जगाने मान्य केलेल्या भारतीय आयुर्वेदाचा अभिमान वाटायला लागतो.  

          अंगापिंडाने मजबूत माणसाच्या नक्की शरीराच्या  कोणत्या भागावर वार केला म्हणजे तो गारद होईल. याची तपशीलवार माहिती सांगताना खानाला कस नेस्तनाबूत करायचं याचं नियोजन करणं... तसंच त्यासाठी कोणतं हत्यार वापराव याचे संदर्भ चित्रपटात येतात. वाघनख का वापरलं त्याचा शोध कसा लागला हे ही उत्तम रीतीने दाखवलं आहे. त्या हत्याराच नाव ' वाघनख ' का ठेवलं ते ही कळलं.

         खानाचे सैन्य , तोफा , घोडे , हत्ती , यांची माहिती मिळवताना त्याबरोबर एखादी मोहीम कशी राबविली जाते , त्यामध्ये कोणत्या बाबींन कडे लक्ष द्यायचं असत ते एकदम सखोल पणे लेखकाने उभं केलं आहे. 

        वैभव मांगले यांनी गोपीनाथ पंत साक्षात उभे केलेत. वागणं , बोलणं , हावभाव नादच.  बेरकी चाल , खुशामत करणे म्हणजे काय याची प्रचिती येते. गोड गोड बोलून समोरच्याला गाफील कस ठेवायचं आणि त्याबरोबरच आपल्याला हवं तसं काम त्याच्याकडून कसं करून घ्यायच हे दाखवताना वैभव मांगले त्याच कौतुक करण्यास भाग पाडतो. 

          25 ते 30 हजार सैन्य घेऊन निघालेल्या अफजल खानाला महाराज असा काही गनिमीकावा करतात  की जेव्हा महाराजांना भेटतो तेव्हा फक्त 10 सैन्य त्याच्या बरोबर असत. ते ही शामियान्या पासून काही अंतरावर..... 

          खानाच्या मोहीमेत असलेल्या सगळ्या व्यापारी मंडळींना महाराज आधीच गडावर बोलावून घेऊन हिशोब भेट झाल्यावर या अटीवर त्यांच्या कडून सगळ काही हिरे,माणिक , मोती , सोन यांची खरेदी .....

          शिवराज अष्टक मधील आतापर्यंत आलेल्या चित्रपटांमध्ये छ. शिवराय काही प्रसंगापुरते मर्यादित होते. ' पावनखिंड ' चित्रपटात बाजीप्रभूंची शौर्य गाथा दाखविली गेली पण ' शेर शिवराज ' हा चित्रपट म्हणजे छत्रपती आणि छत्रपती यांचा च आहे. महाराज आणि फक्त महाराजचं....

या आधीच्या चित्रपटात चिन्मय मांडलेकर यांना महाराज साकारताना काही मर्यादा होत्या. काही विशिष्ट प्रसंगापूरते त्याची भूमिका होती.

 

         शेर शिवराज मध्ये व्यापून राहतात ते महाराज. दिग्पाल लांजेकर यांनी त्यांच्या ‘श्री शिवराज अष्टक’ या चित्रपटां मध्ये महाराजांच्या भूमिकेसाठी चिन्मय मांडलेकर यांना का निवडलंय याच उत्तर हा चित्रपट पाहून मिळत. चिन्मय ने महाराजांची भूमिका खरंच नाद केलीय. त्याने त्याची निवड सार्थ ठरवलीय. चिन्मय मांडलेकर अक्षरश:  महाराजांची भूमिका जगलेत. 

          दिग्पाल लांजेकर यांच्या ‘श्री शिवराज अष्टक’ मधील ‘फर्जंद’, ‘फत्तेशिकस्त’, ‘पावनखिंड’ या ऐतिहासिक चित्रपटानंतर ‘शेर शिवराज’ हा चित्रपट मनात घर करून राहतो. मरगळलेल्या समाजाच्या मनात शिवप्रभूंचा भव्य दिव्य इतिहास पुन्हा जागवण्यासाठी धन्यवाद. 

  ' श्री शिवराज अष्टक ' मधील पुढील चित्रपटासाठी  शुभेच्छा......

YS Jagan Mohan Reddy जगमोहन रेड्डी एक अफलातून माणूस ....

जगमोहन रेड्डी एक अफलातून माणूस ....

       2019 च्या लोकसभा आणि विधानसभा  निवडणुकीत एकाच वेळी चंद्राबाबू नायडू यांना धूळ चारून जगमोहन रेड्डी यांनी आंध्रप्रदेश जिंकला. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांची कारकीर्द सुरू झाली. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी घेतलेले निर्णय सुद्धा खूप चर्चेत राहिले आहेत. शिवाय लोकप्रियता ही वाढत असलेली दिसत आहे. 

           त्यांचं पूर्ण नाव येडुगुरी संदिंती जगनमोहन रेड्डी उर्फ जगन हे सध्या पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत कारण ही तसच आहे. त्यांनी आपलं सगळं मंत्रिमंडळ बरखास्त करून टाकलं आहे. जगन रेड्डी यांनी हा निर्णय का घेतलाय ? किव्हा ते असे निर्णय का घेतात ? नक्की या पाठीमागे काय कारण आहे ते आपण समजून घेऊ या..

          जगमोहन यांचे वडील YSR जेव्हा मुख्यमंत्री होते तेव्हा जगमोहन रेड्डी हे आपल्या व्यवसायात गुंतलेले होते. 

पण जेंव्हा 2 सप्टेंबर 2009 ला YSR यांचा हेलिकॉप्टर दुर्घटनेत मृत्यू झाला तेव्हा जगमोहन रेड्डी यांना धक्का बसला. ज्या काँगेस पक्षासाठी YSR यांनी आपल जीवन खर्ची घातलं त्या काँग्रेस ने पुढे YSR यांचा पर्याय म्हणून त्यांच्या मुलाला म्हणजेच जगमोहन रेड्डी यांना नाकारल.

         जगमोहन रेड्डी आणि काँग्रेस यांच्यामध्ये कटुता निर्माण झाली. पुढे जगमोहन हे काँग्रेसमधून बाहेर पडले आणि त्यांनी आपल्या वडिलांच्या नावानेच 2011 ला ' YSR काँग्रेस ' हा नवीन पक्ष काढला. पण त्या वेळी केंद्रात काँग्रेसची सत्ता होती. काँग्रेस ने त्यांना त्रास देण्यास सुरुवात केली. जगमोहन यांच्या बाबतीत सुडाचं राजकारण सुरू झालं. 

           2012 मधील मे महिन्यात जगमोहन वर CBI चा छापा पडला. बेनामी संपत्तीच कारण दाखवून जगमोहन यांना अटक करण्यात आली. तसेच त्यांना 16 महिने तुरुंगात राहावं लागलं. 16 महिन्यांनी ते तुरुंगाबाहेर आले. 

          तुरुंगात असताना सुद्धा हे गप्प बसले नाहीत तर त्यांनी तेलंगणा च्या विरोधात उपोषण केलं. हा मुद्धा आंध्रप्रदेश मध्ये खूप गाजला. जगमोहन रेड्डी चर्चेत आले. तुरुंगातुन बाहेर आल्यावर जगमोहन यांनी आपला पक्ष बांधला. निवडणूक लढवण्याची तयारी सुरू केली. 

           केंद्रात सत्तांतर झालं होतं काँग्रेस सत्तेतून बाहेर फेकली गेली होती आणि मोदी सरकार स्थापन झाले होते. 

आंध्रप्रदेशात 2014 च्या निवडणुकीत त्यांना यश मिळालं नाही. पण ते निराश झाले नाहीत. त्यांनी 2019 ची तयारी सुरू केली. पक्षबांधणी कडे लक्ष दिलं. जनभावना समजून एक एक पाऊल टाकलं. त्यासाठी त्यांनी नोव्हेंबर 2017 रोजी प्रजा संकल्प यात्रा या नावाने 3,000 किमी लांबीची वॉकथॉन सुरू केली. जवळ जवळ अक्खा आंध्र त्यांनी पायाखाली घातला त्यांच्या या पायी यात्रांना भरपूर प्रतिसाद मिळला. वडिलांच्या पायावर पाय ठेवत त्यांनी शेतकरी, कामगार , गरीब यांच्याशी जवळीक साधली. त्यामुळे हजारोंच्या संख्येने लोक यामध्ये सहभागी होऊ लागले. जगमोहन यांचं नेतृत्व तावूनसुलाखून निघालं. 

          पुढे 2019 च्या निवडणूका आल्या आणि या वेळी जगमोहन यांनी बाजी मारली. आंध्र मधील 175 आमदारांन मध्ये जगमोहन यांच्या पक्षाने 151 जागा जिंकल्या. तसेच लोकसभेत ही 25 खासदार मध्ये 22 जागा त्यांनी जिंकल्या. आपले 22 खासदार त्यांनी लोकसभेत पाठवले. 

काही अफलातून निर्णय....

1. आंध्रप्रदेश ला 5 उपमुख्यमंत्री :- 

         मुख्यमंत्री म्हणून त्यांची लोकप्रियता वाढतच गेली. मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतल्यानंतर त्यांनी आणखी एक धक्का दिला तो म्हणजे त्यांनी एकदाच 5 उपमुख्यमंत्री जाहीर करून टाकले. ज्यांनी ज्यांनी त्यांना मदत केली त्यांना त्यांनी न्याय दिला तसेच सगळ्यांना खुश करून राजकारण साधलं. 

2. चंद्राबाबू सरकारचे काही निर्णय रद्द :- 

        चंद्राबाबू यांच्या काळातील खूप निर्णय त्यांनी बदलून टाकले. हळू हळू त्यांनी लोकप्रियता वाढच गेली. 

3. राज्याला तीन राजधान्या हा विचार:- 

     एक धडाकेबाज निर्णय म्हणजे त्यांनी आंध्रप्रदेश या राज्याला त्यांनी दक्षिण आफ्रिकेच्या धर्तीवर तीन राजधान्या असाव्यात अशी चर्चा सुरू केली. 

4. एकाच वेळी 13 जिल्ह्याची निर्मिती :-

       एकाच वेळी आंध्रप्रदेशात 13 नवीन जिल्ह्याची निर्मिती केली. एका जिल्ह्याची निर्मिती करायची म्हंटल तरी किती आंदोलने होतात. मोर्चे निघतात. मतमतांतरे होतात. पण जगमोहन यांनी एका झटक्यात 13 जिल्हे निर्माण केले. 

5. सरकारच्या मध्यावधी काळात पूर्ण मंत्रिमंडळ बरखास्त:- 

        सरकार जेव्हा अर्धा कार्यकाळ पूर्ण करेल तेव्हा सगळं मंत्रिमंडळ बदलण्यात येईल आणि नवीन मंत्रिमंडळ निर्माण केलं जाईल हा शब्द त्यांनी दिला होता तो त्यांनी पाळला आहे. 

        जगमोहन रेड्डी हे कष्ट करतच पुढे आलेले आहेत. ते जेव्हा गरज लागेल तेव्हा ते मोदी सरकारला पाठिंबा देतात त्यामुळे त्यांचे आणि केंद्र सरकारचे संबध चांगले आहेत त्यामुळे त्यांना राज्यातील विकास कामांसाठी त्याचा फायदा होतो. 

        जगमोहन यांना काँग्रेस पक्षाने संधी दिली नाही. त्यांचं नेतृत्व मान्य केलं नाही त्या जगमोहन यांनी आंध्र मधून काँगेसलाच संपवून टाकलं. आता ते 2024 च्या तयारीला लागले आहेत. 

Sri Lanka economic Crisis Reason श्रीलंकेतील आर्थिक संकटाची कारणे....

 

           श्रीलंका, हा देश हिंदी महासागरातील भारताच्या दक्षिणेस वसलेला द्वीप-देश आहे. आत्ता सध्या जी परिस्थिती श्रीलंकेत उद्भवली त्याची नक्की काय कारणे आहेत. या देशात नक्की काय झालय की इतक्या टोकाची महागाई वाढली आहे. पेट्रोल , डिझेल चे भाव गगनाला का भिडलेत. याच बरोबर दूध, अंडी, ब्रेड , तेल अशा जीवनावश्यक वस्तू सर्वमान्य माणसांना का घेणं परवडत नाही. त्याच बरोबर काही लोक हा देश सोडून का निघालेत.

           गॅस आठवड्यातून एकदा भेटत आहे. वीज तर फक्त 4 तास आहे. रस्त्यावरील दिवे सुद्धा बंद करण्याचा आदेश सरकारने काढला आहे वीज वाचवण्यासाठी, कागदाचा इतका तुडवडा पडला आहे की विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा पुढे ढकलल्या आहे , वर्तमानपत्र सुध्दा बंद आहेत. 

 याची काही कारणे आहेत ते आपण पाहू .... 

1. विदेशी कर्जाचा भार :-  

          श्रीलंकेन सरकारने खूप मोठ्या प्रमाणात परकीय कर्ज घेतले. ते वाढतंच गेले. ते फेडण्यासाठी त्यांनी पुन्हा कर्ज घेतले. या कर्जाचा भर एवढा झाला की जवळ जवळ सरकारचा  90% पैसा परकीय कर्जातच जाऊ लागला. यामुळे जीवनावश्यक वस्तूंच्या आयतीसाठी सरकारकडे पैसा शिल्लक राहिला नाही. परिणामी या वस्तू सरकारला महागात खरेदी कराव्या लागल्या त्यामुळे त्याची किंमत खूप वाढली. 

2. कोरोना आल्यामुळे पर्यटन व्यवसाय ठप्प... 

           श्रीलंकेच्या अर्थव्यवस्थेत पर्यटन व्यवसायाचा 12 ते 13 % वाटा आहे. पण एप्रिल 2019 पूर्ण देशात झालेले बॉम्ब हल्ले आणि यात 269 श्रीलंकन नागरिकांबरोबर 45 पर्यटकांचा पण मृत्यू झाला. यामुळे पर्यटनावर खूप परिणाम झाला.  पुढे 2020 मध्ये कोरोनामुळे हा व्यवसाय आणखी  ठप्प झाला आणि श्रीलंकेत येणार विदेशी चलनाचा तुटवडा निर्माण झाला. विदेशी चलन नसल्याने व्यापारावर परिणाम झाला. वस्तुंची आयात करण्यासाठी परकीय चलन नसल्याने त्यांची कमतरता निर्माण झाली. महागाई वाढली. पैशाचं मूल्य कमी झालं. कोरोनामुळे भरपूर श्रीलंकन नागरिकांच्या नोकऱ्या गेल्या आणि ती दुसऱ्या देशातून स्वदेशी आली . त्यामुळे त्यांच्या मुळे येणार ( पगार ) परकीय चलन बंद झालं. 

3. रशिया युक्रेन युद्ध :-  

            श्रीलंकेत येणारे पर्यटकांची संख्या पहिली तर जवळ जवळ 70 % पर्यटक हे रशिया युक्रेन मधील असत पण आता युद्ध सुरू असल्यामुळे यामध्ये खूप मोठी घट झाली. परकीय चलन येण बंद झालं त्यामुळे चलनाचा साठा घटू लागला.  त्याचा परिणाम या छोट्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला. 

4. अचानक घेतलेला सेंद्रिय शेतीचा( Organic Farming) निर्णय :-  

           श्रीलंकेत जे सरकार निवडून आले होते त्यांनी कसलंही नियोजन न करता सगळ्या देशात सेंद्रिय शेती करण्याचा निर्णय घेतला. आता आपल्याला वाटेल की सेंद्रिय शेतीचा निर्णय तर चांगलाच आहे. मग त्यातून कसं वाईट होणार आहे पण रासायनिक खते आणि औषधें बॅन केली त्यामुळे उत्पादन घटले. सेंद्रिय शेतीतून उत्पादन काढताना प्रथम ते कमी होत. ते वाढण्यासाठी वेळ लागतो. याचा कसलाही विचार न करता सरकारने हा निर्णय घेतला. तांदुळाच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण असणारा श्रीलंका देशात तांदुळाची टंचाई निर्माण झाली. तो आयात करण्यासाठी 4.50 मिलियन डॉलर खर्च करावे लागले. चहाच उत्पादन घटल चहाची निर्यात करून येणार परकीय चलन सुद्धा घटल. विदेशी चलन येणं बंद झालं.  त्यामुळे उत्पादन कमी झालं त्यामुळे जीवनावश्यक वस्तूची टंचाई निर्माण झाली. परिणामी वस्तुंची किंमत वाढली.

5. VAT (Value-added tax) मध्ये कपात :-  

               सरकारने निवडणूक जाहीरनाम्यात सांगितलं होतं की VAT मध्ये अर्धी कपात करू. हा कर 15% होता सरकारने तो 7.5 % केला. तस पाहिलं तर हा निर्णय योग्य होता. कारण कर कमी झाला तर खरेदी वाढते आणि लोक खूप खरेदी करतील पण हा निर्णय घेतला आणि अंमलबजावणी सुरू केली पण लगेच कोरोना आला त्यामुळे सरकारच्या अंदाजाप्रमाणे खरेदीत वाढ तर झालीच नाही. पण कमी खूप झाली. सरकारला मिळणारा टॅक्स पण कमी मिळाला. सरकारचे उपन्न कमी झालं. इतर बाबींवर खर्च करण्यासाठी सरकार कडे पैसा राहिला नाही.  

           मार्च महिन्यात श्रीलंकेत 1 डॉलर = 200 रुपये  तर हे प्रमाण एप्रिल महिन्यात 1 डॉलर = 300 रुपये झालं.

           पैशाचं मूल्य कमी होत गेलं. यामुळे आयात करताना खूप खर्च येतोय त्यामुळे वस्तूंची किंमत आवाक्या बाहेर गेली आहे.

           श्रीलंकन सरकार मधील 26 मंत्र्यांनी राजीनामा दिला आहे पण पंतप्रधान महिंद्रा राजपक्षे यांनी राजीनामा दिलेला नाही.

           या संकटातून सावरण्यासाठी भारत सरकारने श्रीलंकन सरकार ला मदत केली आहे तसेच जगातूनही अनेक देश मदत करतील अशी आशा आहे. या संकटातून श्रीलंका लवकरच बाहेर पडेल अशी आशा करू या.

New Education Policy 2020 नवीन शैक्षणिक धोरण 2020

 New Education Policy 2020

नवीन शैक्षणिक धोरण 2020

 

          आपल्या देशाने जे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण जाहीर केले आहे. हे तिसरे शैक्षणिक धोरण आहे या आधी 1968 इंदिरा गांधी सरकारने पहिले राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण जाहीर केले होते. दुसरे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 1986 ला राजीव गांधी सरकारने अंमलात आणले. आता मोदी सरकारने पुन्हा 34 वर्षांनंतर नवीन शैक्षणिक धोरण आणले आहे. कोरोनामुळे याची अंमलबजावणी काही काळ थांबली पण आता 2022 ला सरकार हे धोरण अंमलात आणण्याची तयारी करत आहे. डॉ. डी.

 के. कस्तुरीरंगन ( इस्रोचे माजी प्रमुख)   यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने या धोरणाचा मसुदा तयार केला आहे.  तो मसुदा 31 मे 2019 ला सादर केला. डॉ. डी. के. कस्तुरीरंगन यांना पद्मश्री , पद्मभूषण , पद्मविभूषण हे तीनही पुरस्कार मिळालेले आहेत हे लक्षात घ्यायला हवं. शैक्षणिक धोरणाचे ध्येय काय आहे आणि त्याच्यातील महत्त्वाच्या तरतुदी कोणत्या हे आपण पाहू या ....

ध्येय :- 

" India a global knowledge super 

  power "

भारताला ग्लोबल नॉलेज सुपर पॉवर बनविणे हे ध्येय आहे.

तरतुदी :- 

1. मोफत व सक्तीचे शिक्षण आता 3 ते 18

    वर्षापर्यंत करण्यात आले. पूर्वी ते 6 ते 14

    वर्षांपर्यंत होते. 

2. पटनोंदणी 2030 पर्यंत 1 ली ते 12 वी 100%

    करण्याच ठरवलं आहे तसेच 2035 पर्यंत उच्च

    शिक्षणासाठी 50% ठरवलं आहे.

3. मानव संसाधन मंत्रालयाचे नाव बदलवून आता 

    ते शिक्षण मंत्रालय करण्यात येईल.

4. 15 ऑगस्ट 1995 मध्ये सुरू केलेली मध्यान्ह

    योजनेत आता दुपारच्या आहाराबरोबरच    

    नाष्ट्याची सोय करण्यात येईल.

5. GDP च्या 6% खर्च शिक्षणावर करण्यात येईल.

    सरकारच्या एकूण खर्चाच्या 20 % खर्च

    करण्यात येईल. ( आधी तो खर्च 10 % होता.)

6. राष्ट्रीय शिक्षण आयोग हा शिक्षण क्षेत्रातील

    सर्वोच्च संस्था असेल तसेच त्याचे अध्यक्ष 

    मा. पंतप्रधान असतील.

7. राष्ट्रीय संशोधन फाउंडेशन संशोधनासाठी निधी

    उपलब्ध करून दिला जाईल.

8. NAAC ला UGC पासून वेगळे करण्यात येईल.

9. जगातील टॉप 50 विद्यापीठाना आता भारतात

    त्यांची शाखा उघडता येईल. त्यासाठी त्यांना

    50 कोटी डिपॉझिट द्यावं लागेल. 

संरचना :- 

      तर सगळ्यात महत्त्वाच म्हणजे या शैक्षणिक धोरणात मागची जी संरचना म्हणजे 

10 + 2 + 3 होती.

 ती बदलण्यात आली. त्या ऐवजी 

  5 + 3 + 3 + 4 ही नवीन संरचना स्वीकारली   

  आहे. 

 ही संरचना नक्की कशी आहे ते पाहू या....

5 वर्ष 

   - पायाभूत शिक्षण

   - Fundamental Education

   - 3  ते 8 वर्ष वयोगट 

   - 1 ली व 2 री 

   - शालेयपूर्व शिक्षण , परीक्षा नाही ,

   - मेंदूला चालना देणारे खेळ , बुद्धीचा विकास

   - शाळेची आवड, ओढ ,आस्था निर्माण करणे

3 वर्ष 

   - 3 री , 4 थी , 5 वी 

   - माध्यम :- मातृभाषा 

   - Activity + study 

   - परीक्षेला सुरुवात 

   - पेपर , स्वतःच मूल्यमापन स्वतः , मित्र , शिक्षक

3 वर्ष 

   - 6 वी , 7 वी , 8 वी 

   - भारतीय भाषा 

   - व्यावसायिक शिक्षण

   - वेगवेगळे विषय

4 वर्षे

   - 9 वी , 10 वी , 11 वी , 12 वी 

   - बोर्ड नाही , 

   - विदेशी भाषा शिकू शकता , 

   - पाठांतरावर प्रश्न नाही तर विचारक्षमता डेव्हलप

     करण्यासाठी. 

School Hub / Complex / नॉलेजहब / युनिव्हर्सिटी हब तयार करण्यात येईल. त्यामध्ये उच्चशिक्षित शिक्षक उपलब्ध करून देण्यात येतील. 

 - संगीत , Science , Arts 

 - जो विषय शिकायचा तो शिकू शकतील. 

   कोणत्याही शाखेचे बंधन राहणार नाही. 

   Arts + कॉमर्स + Science एकत्रितपणे

   शिकता येईल.

पदवी संदर्भात सुद्धा बदल केला आहे. पदवी पूर्ण करण्याची सक्ती असणार नाही. 

3 / 4 वर्ष Graduation असेल. 

 1 ले वर्ष पूर्ण केले तर  :- सर्टिफिकेट कोर्स 

 2 रे वर्ष पूर्ण केले तर   :- डिप्लोमा 

 3 रे वर्ष पूर्ण केले तर   :- डिग्री 

 4 थे वर्ष पूर्ण केले तर  :- रिसर्च 

            4 थे वर्ष पूर्ण केले तर P G :- 1 वर्ष

            3 रे वर्ष पूर्ण केले तर P G :- 2 वर्ष 

मनासारखे विषय घेता येतील :- पॉलिटी / आर्टस् / मॅकॅनिकल / खेळ 

       जे काही विद्यार्थी शिकतील त्याचे त्यांना 

Credits मिळतील. हे credits त्यांच्या  UGC मध्ये अकाउंट मध्ये जमा होतील. 

        एकाच वेळी विद्यार्थी दोन डिग्री घेऊ शकतो. तो कोणताही विषय शिकू शकतो. युरोपियन देशातील नामांकित विद्यापीठात हे आधीपासून सुरू होत ते आता आपल्या देशात राबवल जाण्याची सुरुवात होत आहे. युरोपातच आहे असं नाही तर  पूर्वीच्या काळी भारतात सुद्धा ही पद्धती होती. तक्षशिला , नालंदा , वल्लभी या जुन्या काळातील विद्यापीठात अशी शिक्षण व्यवस्था होती. आपण पाश्चात्यांचे अनुकरण करताना यांचा आपल्याला विसर पडला होता. 

         शिकण्याचं दडपण न येता आनंद वाटला पाहिजे यासाठी हे धोरण मदत करणार आहे. शिक्षणातला होणार हा बदल खरच योग्य आहे. तसेच तो योग्य प्रकारे राबवला तर शिक्षण क्षेत्रात मोठी क्रांती होईल हे वेगळे सांगायला नको. अजून एक गोष्ट की हे धोरण आहे कायदा नाही. ते कसं राबवल जातंय त्यावर त्याच यश अपयश ठरणार आहे .

Good Health is wealth ... निरोगी आरोग्य ही खरी संपत्ती

       संपत्ती म्हणजे नक्की काय ? त्याची व्याख्या काय आहे ? हे समजून घेतलं पाहिजे. खरी संपत्ती काय असते ? 

        तुमच्या वयाच्या 25 वर्षापर्यंत तुमची डिग्री ( शिक्षण ) काय आहे हे पाहिलं जातं. 40 व्या वर्षो तुम्ही किती कमावता हे पाहिलं जातं. आणि आयुष्याच्या उत्तरार्धात म्हणजे 50 वर्षानंतर तुम्ही किती निरोगी आहात हे महत्त्वाचे असतं. 

       60 वर्षानंतर तुमच्या कडे कोणतं पद आहे , किती पैसा आहे , अधिकार किती आहेत. याला काहीही किंमत असत नाही. अशा वेळी महत्त्वाच असत ते म्हणजे तुमचं निरोगी शरीर आणि तेच जर चांगले नसेल तरआयुष्यभर जे काही कमावलं ते या वेळी शून्य होत. 

        माणूस हा विचित्र प्राणी आहे तो पैसा कमवण्यासाठी त्याचं आरोग्य खर्च करतो आणि नंतर ते पुन्हा कमवण्यासाठी तो सगळा पैसा खर्च करतो. 

माणूस पैसा कमवण्यासाठी त्याच सगळ आयुष्य घालवतो. पैसा कमवण्यासाठी तो आरोग्याची हेळसांड करतो. खरं तर आरोग्य हिच खरी संपत्ती आहे.

         आपण खूप पैसा कमावला , संपत्ती गोळा केली. पण तिचा उपभोग घेण्यासाठी जर आपलं शरीर आपली साथ देत नसेल तर अशा संपत्ती चा काय उपयोग आहे. 

          आयुष्यात फक्त पैसा मिळवणं महत्वाचे नसतं तर तो मिळवत असताना त्याबरोबरच शरीर स्वास्थ्याकडे पण लक्ष देणे गरजेचे असते. पण आपण कायम शरीराकडे दुर्लक्ष करतो . वेगळ्याच गोष्टींना महत्व देतो. त्या मिळवण्यासाठी धावत असतो.

 पैसा मिळवण्यासाठी आपण किती प्रयत्न करतो पण आपलं आरोग्य निरोगी राहावं म्हणून किती लक्ष देतो विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे ना. तर मग आज पासूनच विचार करा आणि आपलं आरोग्य कस उत्तम राहील या कडे लक्ष द्या.

           तर मग चला आपली खरी संपत्ती उत्तम राहील यासाठी प्रयत्न करू या.

" Good Health is Wealth. "

The Kashmir Files .. 'द काश्मीर फाईल्स.....

 

द काश्मीर फाईल्स.....

 काश्मीर मध्ये राजीव गांधी पंतप्रधान असताना  क्रमाक्रमानं वाढत गेलेला दहशतवाद...

 मिळत असलेल्या धोक्याच्या इशाऱ्यांकडं केंद्र सरकारनं केलेलं दुर्लक्ष .....

१९ जानेवारी १९९०  या तारखेच्या काही काळ आधी काश्मिरी पंडितांना दिल्या जाणाऱ्या धमक्या....

  इस्लामचा स्वीकारा , नसेल तर इथून निघा,  नाहीं तर मरा....

 मशिदींच्या भोंग्या मधून दिल्या जाणाऱ्या धमक्या .....

 सामूहिक हत्या, बलात्कार हे आधीपासून काश्मीर मध्ये घडत होते पण या सर्वांची गाठलेली चरणसीमा......

१९ जानेवारी १९९० या दिवसाच्या आधी ४८ तास आधी काश्मिरी पंडितांना वरीलपैकी एक  निवडायला सांगितलेला एक पर्याय..... 

पेटवण्यात आलेली घर ... 

उध्वस्त करण्यात आलेली मंदिर.... 

सामूहिक खून, बलात्कार, सक्तीची केलीजाणारी धर्मांतर..... 

जीव वाचवण्यासाठी आपली घरं सोडून अंगावरच्या कपड्यानिशी पळून जाव लागणारे काश्मीरी पंडित..... 

चित्रपट सुरू होतो ,  हळू हळू विषयाची पकड घेत त्याची तीव्रता वाढत जाते. सगळ्यात भयानक आणि शंभर टक्के सत्य घटनेनं त्या चित्रपटाचा शेवट होतो. एक  'कलाकृती'म्हणून सुद्धा हा  चित्रपट असामान्य आहे. चित्रपट पाहिला की माणूस ब्लॅंक होतो. 

हा चित्रपट डावी विचारसरणी , डावे विचारवंत, काही नामांकित विद्यापीठातील प्राध्यापक, काही पत्रकार, लेखक हे सगळे मिळून एक एकोसिस्टम   तयार करतात आणि त्याचा शिक्षण क्षेत्रावर कसा  प्रभाव असतो त्यातून नक्षलवाद आणि  डाव्या अतिरेकी चळवळीला कसा पाठिंबा देतात, याचं नेमकं चित्रण करतो. हा डावा विचार म्हणजे नक्की काय तर हा डावा विचार 'राष्ट्रवादा'ला विरोध करतो तर खूप वेळा तो  देशद्रोह्यांची बाजू घेतो. JNU मध्ये तरी  नक्की काय चालतय 

  'भारत तेरे टुकडे हजार'  अफजल गुरूच 'बलिदान वर्ष' साजर.

' फ्री काश्मीर...' 

 'अफजल हम शर्मिंदा है, तेरे कातिल जिंदा है' अशा घोषणा दिल्या जातात.

     भारतीय सैन्य काश्मिरी जनतेवर अत्याचार करतं असा प्रचार JNU मधले तथाकथित विद्यार्थी नेते करतात. तरुणाचं ब्रेनवॉश कसं केलं जातं,  या डाव्या पुरोगामित्वाकडे वळणाऱ्या तरुणपिढीला हे नक्की कोण आहेत ह्याचं खर रूप काय आहे हे दाखवण्यात विवेक अग्निहोत्री आणि काश्मीर फाईल्स यशस्वी होतो. 

        " फेक न्यूज दिखाना इतना खतरनाक नही है, जितना रिअल न्यूज छुपाना हे. "

सत्य चित्रपट पहात असताना जाणवतं. 

   त्या वेळी काही न्यूज चॅनेल आणि काही बुद्धिमान पत्रकार या घटनेची मांडणी अशी करतात की  काश्मीर खोऱ्यात अल्पसंख्याक असलेले काश्मिरी पंडित श्रीमंत होते. तिथले उद्योगधंदे त्यांच्या हातात होते. त्यांनी गरीब मुस्लिमांवर केलेल्या अत्याचाराची प्रतिक्रिया म्हणून हे सगळं घडल आहे.  अजूनही युट्युबवर याच्या क्लिप्स आहेत. 30 - 32  वर्षे देशाला 'जणू काही घडलंच नाही' असं दाखवण्यात यशस्वी झालेल्यांच पितळ ह्या चित्रपटाने उघड केलं आहे. 

1990 ला ही घटना घडली म्हणजे भारत स्वतंत्र होऊन 43 वर्ष होतात. लोकशाही सरकार असताना काश्मीरी पंडितांचं संरक्षण आपली राज्यघटना, आपली सरकारी यंत्रणा का करू शकली नाही. हा प्रश्न मनात घर करतो. आजही काश्मिरी पंडितांचे प्रश्न का सुटले नाहीत. अशा वेळी या सरकारी यंत्रणां बद्दल साशंक वाटतं.

इस्लामिक दहशतवादाला लवकर वेसण घातली नाही तर पुढे काय ? ह्याच उत्तर शोधण्यास हा सिनेमा भाग पाडतो.

का पहावा 'काश्मीर फाईल्स'

1. 19 जानेवारी 1990 नक्की काय झालं होतं हे कळण्यासाठी .....

2. आपल्या पासून नक्की काय लपवल जातंय हे कळण्यासाठी.....

3. अजेंडा म्हणजे काय आणि तो कसा राबवला जातोय हे कळण्यासाठी.....

4.  काहींन साठी जो सोईस्कर इतिहास आहे तोच कसा खरा आहे हे इतरांवर कसं बिंबवलं जात हे पाहण्यासाठी.....

5. सत्य म्हणजे जे मीडिया सांगतो किंव्हा तथाकथित बुद्धीमंत सांगतात ते नसत तर ते खूप वेगळं आणि विदारक असत हे कळण्यासाठी.....

6. एखाद्यावर अन्याय झाला आणि मग त्याने हातात शस्त्र घेतलं कीं तो हिरो असतो हे आपण हिंदी फिल्म मध्ये पहातो. त्याच समर्थन करतो.

पण हातात हत्यार न घेता कायद्यावर विश्वास असणारे पंडित पळकुटे , घाबरट असतात का ? ह्याच उत्तर शोधण्यासाठी .....

7. राज्यकर्ते जर नालायक असतील तर प्रशासन किती हतबल होत आणि सर्वसामान्याचे कसे भयानक हाल होतात हे समजण्यासाठी....

8. कलम 370 आणि 35 अ रद्द का केलंय , त्याची किती गरज होती हे नव्यानं समजण्यासाठी...

9. दहशतवादाला डाव्या विचारांच्या आणि फार  मोठ्या घटकाचा पाठिंबा कसा असतो काही शिक्षणसंस्था यांना कसं प्रोटेक्त करतात......

10. इस्लामिक दहशतवाद म्हणजे नक्की काय असतो .....

 विवेक अग्निहोत्रीचा '  द ताश्कंद फाईल्स ' हा चित्रपटदेखील पाहण्यासारखा आहे.  जानेवारी १९६६ मध्ये 'ताश्कंद' या ठिकाणी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात शिखर परिषद होते . ताश्कंद करारावर सही झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी १० जानेवारी १९६६ ला भारताचे कर्तबगार पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्रीजी यांचा तिथंच मृत्यू होतो.  हृदयविकारानं त्यांचा मृत्यू झाल्याचं सांगितलं जात. या घटनेची वेगळी बाजू नक्की काय आहे हे त्याने उपलब्ध कागद-पुराव्यांवरून  मांडल आहे. 

Pavankhind ' A great Film .... पावनखिंड : एक उत्तम कलाकृती

     " लढण्याचा इतिहास आमचा 

        हरणे माझ्या रक्तात नाही ,

        जोपर्यंत मैदानात उभा मी

        जिंकणं नियतीला शक्य नाही . "

            🚩🚩🚩🚩

पावनखिंड पाहिला. एक नंबर आहे. प्रत्येकानं दिलेली भूमिका अगदी जीव ओतून केलीय.

पन्हाळ्याला सिद्धी जौहरचा पडलेला वेढा... 

हा वेढा फोडण्यासाठी बहिर्जी नाईकांनी आखलेली योजना....

ही योजना यशस्वी व्हावी आणि शत्रूला बेसावध ठेवण्यासाठी गंगाधरपंतांनी केलेल काम  .....

महाराजांना पन्हाळ्यावरुन निसटता यावे म्हणून हसतहसत मृत्यूच्या दारी जाणारे शिवा काशीद....

महाराजांसाठी स्वतःच्या प्राणांची आहुती देणारे रायाजी बांदल......

तोफांचे आवाज ऐकू येईपर्यंत पावनखिंडीत आपले प्राण रोखून धरत शत्रूशी लढणारे बाजीप्रभू .... 

एक एक प्रसंग पाहिला आणि संवाद ऐकला की अंगावर काटा उभा राहतो. 

चित्रपट सुरू झाला की महाराजांचे वाक्य कानावर पडत.  " या राज्याभिषेकामागे बलिदानाची फार मोठी परंपरा आहे ". 🚩

महाराज गडावरून खाली आल्यानंतर जेव्हा शिवा काशीद आणि महाराजांची वाट वेगळी होते तेव्हा महाराज आपल्याबरोबर बोलावत असूनही शिवाकाशीद योजनेप्रमाणे पालखीत बसण्यासाठी जाताना म्हणतो मी आता स्वर्गाच्या वाटेकडे निघालोय राजं... 

 त्याच वेळी " रणी निघत शूर..." हे  सुरू झालेले गाणं डोळ्यातून अश्रूंना वाट मोकळी करून देण्यास भाग पाडत.

पावनखिंड मध्ये पोहोचल्यावर बाजीप्रभू महाराजांना पुढे जायला सांगतात आणि महाराज कोणालाही सोडून जायला तयार नसतात त्या वेळी महाराजांना बाजी म्हणतात....

"पांडुरंगासोबत त्याच्या भक्तांचं जसं नाव घेतलं जातं तसं तुमच्यासोबत आमचं नाव घेतलं जाईल " 

" हा सोहळा साजरा करू द्या राजं...."

पावनखिंडीतील लढाई पाहिली आणि तेथील प्रसंग पाहिले की 

'राजा शिवछत्रपती ' मधील काही ओळी आठवतात...

 

" तोफे आधी मरे न बाजी 

               सांगा त्या मृत्यूला..... "

 "  हा देह अर्पिला शिवबाला 

    हा देह अर्पिला स्वराज्याला

          पडेल तेंव्हा तो धारातीर्थी

          जेव्हा राजा पोहोचेल विशाली 

    हा क्षण अखेरचा आला 

    तोफा ऐकण्यास जीव आतूरला 

       शेवटचा मुजरा राज तुम्हांला ...

       डाव अर्धा सोडुनी बाजी चालला." 

 " पावनखिंडीतील मातीला सुगंध आहे बाजीच्या त्यागाचा , त्या मातीला रंग आहे बाजीच्या रक्ताचा , तेथील जमिनीला कान लावला तर आजही आवाज येईल बाजीच्या तोंडातून कडाडलेल्या महाराष्ट्राच्या महामंत्राचा  .....

' हर हर महादेव ." 🚩

   

    

      सिद्दी जौहर म्हणून समीर धर्माधिकारी यांने मस्त काम केलंय. सिद्दी जौहर ला आदिलशाहीत असलेला विरोध. कोणीच महाराजांवर जाण्यास तयार नसल्यामुळे त्याला पाठवण्यामागे  तो जिंकला तरी फायदा आणि मेला तरी फायदा असा बड्या बेगमेने केलेला विचार.  ही एक नवीन गोष्ट कळली. 

      वैभव मांगले यांनी हुशार आणि बेरकी गंगाधरपंत कमाल उभे केलेत.सिद्दीच्या प्रचंड वेढ्यात दोन माणसांनिशी जाणं किती धोकादायक असेल हा विचार कधी केला नव्हता. गंगाधरपंत यांनी पन्हाळ्याच्या वेढ्यात सिद्दी जौहरला गाफील ठेवण्यात वापरलेलं कसब नाद आहे. 

बाजीप्रभु यांच्याबरोबर, बांदल देशमुख आणि मावळातील शुर मावळे लढले. त्यात शिवरायांचे मेव्हणे शंभुसिंग जाधव हेही होते. ही गोष्ट नव्याने समजली. 

हरीश दुधाने यांनी बहिर्जी नाईक म्हणून  कमाल काम केलंय

चिन्मय मांडलेकर यांनी उभे केलेले महाराज म्हणजे तर नाद आहेत.  सैनिकांवर असलेलं महाराजांचं प्रेम, विश्वास साकारण्यात , त्यांना स्फुरण देताना ' हर हर महादेव ' ही गर्जना करताना, कर्तव्यापोटी त्यांना मृत्यूला सामोरं जाताना पाहून महाराजांच्या जीवाची होणारी तगमग. बाजींना सोडून जाताना होणारी घालमेल,  वेढा फोडून विशाळगडावर गेल्यावर आधी तोफा वाजवण्यासाठीची धडपड. 

सगळं भारीच......

 बाजीप्रभूची भूमिका करणारे अजय पुरकर हे तर अक्षरशः बाजीप्रभू जगलेत. अजून कोणी त्या भूमिकेला न्याय देऊ शकलं नसतं. अस वाटतं राहत.  संवाद तर नाद आहेत..... 

 ' चल .....'

 ' बाजूला व्हा .......' 

चेहऱ्यावच्या भावना ..

महाराज सांगतात बाजी आपण भेटणार आहोत.  त्यावेळी बाजींच्या चेहऱ्यावरचं हास्य आणि डोळ्यातून येणार पाणी खरंच अफलातून भूमिका केलीय. 

तो युद्धावेश, ती तलवारबाजी चा प्रसंग साकारताना बाजी डोळ्याचं पारणं फेडतात...

युद्धप्रसंग दाखवणं अतिशय अवघड आणि ते ही अधिकाधिक वास्तविक कसे होतील यासाठी केलेला प्रयत्न....

त्यातून ही लढाई संपूर्ण पावसापाण्यात आणि जंगलात झाली. ती दाखवलीये पण तशीच....

या सगळ्यांसाठी दिग्पाल लांजेकरांचं कौतुक.....

बाजीप्रभू देशपांडें आणि त्यांच्या सोबतच  फुलाजीप्रभू देशपांडे, रायाजी बांदल, शंभूसिंह जाधव, शिवा काशीद आणि बांदल सेनेतील त्या ६०० मावळ्यांचे शौर्य डोळ्यासमोर उभं करण्यात दिग्दर्शक यशस्वी होतो...

   सगळ्यांच कलाकारांनी आपल्या भूमिका साकारल्या नाहीत तर ते त्या भूमिका खरोखरचं जगले आहेत.  अस वाटत. एकेक वाक्य आणि प्रसंग डोळ्यासमोरून जात नाहीये. 

दिग्पाल लांजेकरांनी ठरवलेल्या शिवाष्टेक मधील  हा तिसरा चित्रपट......

आधीच्या चित्रपटां पेक्षा अधिकाधिक भव्य आणि दिव्य केलाय....

यामुळे आता पुढील चौथ्या चित्रपटाची आतुरता खूपच वाढलीय......

🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩

What exactly to learn from Shivacharitra / शिवचरित्रातून नक्की काय शिकावं....

 

            छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास अभ्यासने ही काळाची गरज आहे. महापुरुषांचा इतिहास हा फक्त परीक्षेत मार्क घेण्यासाठी अभ्यासायचा नसतो. तर तो आपल जीवन समृद्ध करण्यासाठी वाचायचा असतो. आपण इयत्ता चौथी च्या वर्गापासून छत्रपती शिवरायांचा इतिहास शिकण्यास सुरुवात करतो. 

शिवचरित्रातून नक्की काय शिकावं.....

१. यशाचा आणि वय , अनुभवाचा काही संबंध नसतो :- 

           छत्रपती शिवरायांनी स्वराज्याची स्थापना अवघ्या पंधराव्या वर्षी केली. स्वराज्य निर्माण करण्याच पहिलं पाऊल त्यांनी या वयात टाकलं. तोरणा जिंकला तेव्हा त्याचं वय काय होत ? त्याला महत्त्व नाही महत्व आहे ते त्यांच्या कर्तृत्वाला. संत ज्ञानेश्वरांनी ज्ञानेश्वरी लिहली तेव्हा तरी त्याचे वय काय होते. त्यामुळे मी खूप लहान आहे, मला काहीच आणि कशाचाही अनुभव नाही. मी आता काय करणार ? हा न्यूनगंड बाळगणं सोडून द्यायला शिवचरित्र शिकवत.

२. सुरुवात करा आणि सुरू ठेवा

           रायरेश्वरची शपथ घेऊन स्वराज्य स्थापन केलं तेव्हा शिवरायां बरोबर दहा पंधरा मावळे होते पण त्यांनी सुरुवात केली आणि ती सतत घोडदौड सुरू ठेवली. पुढं एवढं मोठं स्वराज्य निर्माण झालं. कोणतंही आणि कितीही मोठं काम असू द्या तुम्ही सुरुवात करा. अगदी छोट्या गोष्टी पासून केली तरी चालेल. सतत ते काम करत रहा तुम्ही मोठ्या उंचीवर जाऊन पोहचाल.

३. स्पर्धा मोठी आहे स्पर्धक मोठा आहे म्हणून घाबरून जाऊ नका.

           मुघल , निजामशहा , आदिलशाहा हे खूप मोठे शत्रू होते पण महाराज यांना घाबरले नाहीत. त्यांनी त्यांचा युक्तीने सामना केला. आयुष्यात कितीही मोठं संकट आले तरी त्याला धाडसाने तोंड द्या. संकटांना घाबरून , पाठ दाखवून पळून जाऊ नका. आपली सगळी शक्ती पणाला लावून त्यातून बाहेर पडा. 

४.  कष्ट करा. ध्येय बाळगा. अंधश्रद्धा सोडा.

           कोणत्याही लढाईला जाताना महाराजांनी निष्पाप प्राण्यांची हत्या केली नाही. का कसलाही मुहूर्त काढला नाही. योग्य नियोजन , अफाट कष्ट केलं तेव्हा स्वराज्य निर्माण झालं. आपला आपल्या क्षमतेवर विश्वास हवा. कष्ट करण्याची ताकत हवी. अंधश्रद्धा न बाळगता स्वतःवर श्रध्दा ठेवावी आणि कामाला लागावं. 

५. मोठ्या संकटांना घाबरू नका. स्वतः पुढे व्हा. 

           अफजल खान स्वराज्यावर चालून आला तेव्हा सगळ्यांना वाटलं होतं की आता संपलं सगळं पण महाराज त्यावेळी स्वतः त्याला सामोरे गेले. शांत राहून प्रत्येक निर्णय अगदी योग्य काळजी घेऊन घेतला आणि संकटाचाच नाश केला. आपल्या जीवनात कितीही मोठं संकट आले तरी घाबरायचं नाही. शांत राहून परफेक्ट नियोजन करून त्यावर मात करायची.

६. उपलब्ध साधनसामग्रीचा अतिशय सुयोग्य वापर.....

           मुघल, आदिलशहा याचं सैन्य कितीतरी मोठे होते. त्या मानाने महाराजांचे सैन्य खूपच कमी पण त्यांचा योग्य वापर त्यांनी केला. आपल्या कडे कोणती साधन आहे ते पहा आणि त्याचाच अतिशय कुशलतेने वापर करून यश खेचून आणा.

७.कधी कधी माघार घेणे सुद्धा आवश्यक....

           महाराजांनी कित्येक वेळा परिस्थिती पाहून माघार घेतली. आपल होणार नुकसान टाळलं जात आणि नव्याने तयारी करण्याची संधी आपल्याला मिळते. कधी माघार घ्यावी लागली तर कमीपणा वाटून घेऊ नका. एखाद्या काम नाही जमल तर ते लवकर सोडा आणि दुसरं सुरू करा. माघार घेण्यात कमीपणा वाटून घेऊ नका. नवनवे मार्ग शोधा. 

८. सहकारी चांगले निवडा..

           महाराज तुम्ही जा मी खिंड रोखून धरतो. आधी लगीन कोंढण्याचं मग माझ्या रायबाचं असं म्हणणारी आणि महाराजां साठी जीव ओवाळून टाकणारी माणसं होती. हे सहकारी म्हणजे महाराजांची खरी ताकद होती. तुमचे सहकारी कसे आहे हे पहा. योग्य ते मित्र निवडा. जे तुम्हांला संकटात मदत करतील त्यासाठी चांगली माणसे जोडा.

९. सर्वोत्तम राजनीती...

           आजवर इतिहासाने शत्रूच्या हातावर तुरी देऊन निसटणारे योध्ये पाहिले पण शत्रूच्या हातावर मिठाई देऊन निसटणारा एकच योद्धा इतिसाने पाहिला तो म्हणजे छत्रपती शिवराय. औरंगजेबाच्या अडीच ते तीन लाख फौजेच्या नजर कैदेतून रक्ताचा एक ही थेंब न सांडता महाराज एकदम सुरक्षित रायगडावर पोहोचले. जगाच्या इतिहासात अशी राजनीती करणारा राजा एकच आहे. 

         खूप साऱ्या गोष्टी आहेत शिवचरित्रात ज्याला ज्या घेता येतील त्या घ्या. त्याचा उपयोग आपल्या आयुष्यात करा. 

 

          जेव्हा जेव्हा आयुष्यात आपण हरलोय , सगळं संपलंय अस वाटेल तेव्हा शिवचरित्र वाचावं. पुन्हा संकटाना सामोरे जाण्याची आणि जगण्याची नवी उमेद निर्माण होईल.