Corona Time schools and education / कोरोना काळातील शाळा आणि शिक्षण

        जागतिक महामारी म्हणून ज्याच्याकडे पाहिलं जातं तो कोरोना आला. मार्च 2019 मध्ये सर्व शाळा, महाविद्यालये बंद करण्यात आली. कारण हा वेगळाच आजार होता. संपर्कामुळे तो वेगाने पसरतो. आणि त्याला थांबवायचं असेल तर संपर्क टाळायला हवा.  'दो गज की दुरी है जरुरी' या कारणामुळे शाळा पूर्ण पणे बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. शाळा बंद झाली पण मग विद्यार्थी कुठे आणि कस शिकणार हा प्रश्न निर्माण झाला. परीक्षा कशा घ्यायच्या , त्याचं नियोजन कस करायचं हा प्रश्न उभा राहिला . या सगळ्यांवर उपाय म्हणून ऑनलाइन शिक्षण हा पर्याय समोर आला.

 

       पण ऑनलाइन शिक्षण घेण्यासाठी सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे मोबाईल हवा. इंटरनेट हवं. ह्याची जमवाजमव पालकांनी उपलब्ध करून दिली. आणि शिक्षण सुरू झालं. मुलांच्या हातात मोबाईल आला. ज्या मोबाईल ला शाळेत प्रवेश निषिद्ध होता आज त्यावरच शिक्षण सुरू झालं. गुगल मीट, झूम, युट्युब यामुळे शाळेचे वर्ग भरू लागले. मुलं आणि शिक्षक याचा दूरस्थ शिकणे आणि शिकविणे सुरू झालं. कोविड काळात शिक्षण थांबलं नाही. ते सुरू राहील. परीक्षा घेण्यात आल्या. पण काही दुर्लक्ष करता येणार नाहीत अशा गोष्टी समोर आल्यात.

        मुलांकडे मोबाईल आला तो अभ्यास करण्यासाठी ठीक आहे पण तो किती तरी वेळ त्यांच्या हातात राहिला . त्याला काही वेळ काळ राहिली नाही. त्याचा वापर शाळेसाठी कमी आणि इतर गोष्टी साठी जास्त होऊ लागला. 

        मुलं त्याच्यावर गेम खेळू लागली. लोकडॉउन मध्ये ती घरात मोबाईलमध्ये रमली. पुढे लोकडॉउन संपला पण या काही महिन्यात जी मोबाईल ची सवय त्यांना लागली ती सुटली नाही.मैदानी खेळणं न आवडता ती मोबाईल वरच गेम खेळू लागली. ऑनलाइन गेम मुळ मूळ वास्तविक जीवनापासून दूर गेली ती कृत्रिमतेत रमली  त्यामुळे शारीरिक व्यायाम कमी झाला. भूक मंदावली. डोळ्यांच आरोग्य खराब झालं. 

        इंटरनेट आणि त्यावर उपलब्ध असणाऱ्या अनेक गोष्टींचा मुलांच्या मनावर वाईट परिणाम होऊ लागला. Facebook वर सहज उपलब्ध होणारे विडिओ, त्याच प्रकारच्या व्हिडीओ सतत होणार भडिमार यांन मुळे मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर वाईट परिणाम होतोय. जे पाहायला नको किंव्हा ज्या गोष्टी त्यांना कळायला नको हव्या होत्या. त्याच गोष्ट सहजपणे त्यांना उपलब्ध झाल्या. अभ्यास बाजूला पडला आणि मुलं वेगळ्याच गोष्टीमध्ये रंगली. मुलांच्या शारीरिक,भावनिक ,मानसिक आरोग्य खरंच धोक्यात आलंय का ? हा विचार करण्यासारखा प्रश्न निर्माण झालाय. मुलं एकटी राहू लागली कुटुंबापासून दूर जाऊ लागली आहेत. मित्रांना बरोबर खेळण्यापेक्षा त्यांना मोबाईल वर खेळणं आवडू लागलंय. 

         कोविड काळातील शिक्षण आणि ते विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी जी काही साधने वापरण्यात आली त्यानं फायदा होण्यापेक्षा तोटेच भरपुर झालेत. वास्तविक जीवनापासून मुलं दूर जाऊ लागल्यात. त्यांना मोबाईल मधील आर्टिफिशिल जीवनच खर वाटू लागलंय हे धोकादायक आहे. कोविड काळातील शाळा, शिक्षण याचं स्वरूप खूप बदललं. पण या बदलेलेलं स्वरूप खरंच वरदान आहे का शाप याचा विचार केला तर ते वरदाना पेक्षा शाप आहे हे जाणवत . 

Crisis is good / संकट येणं चांगलंच

                           संकट येणं चांगलंच

       प्रत्येकाच्या आयुष्यात कधी ना कधी संकट येतात. ती येत राहतात. काही संकट मोठी तर काही छोटी असतात. त्यामुळे आपल्या आयुष्यात खूप काही बदलत असतं. काही बिघडत, नात्यांमध्ये दुरावा येतो. आपली चिडचिड होते. मला ज्यावेळी गरज असते त्यावेळस कोणीच मदतीला येत नाही. हे विचार सारखे मनात येतात त्यामुळे नात्यामध्ये दुरावा येतो. पैसे किती गरजेचे असतात हे समजते. शांत सुरळीत चाललेल्या आयुष्य विस्कळीत होऊन जातं. 

    

        संकट आली की ती चोहोबाजूंनी येतात. सगळ्या बाजूंनी आपल्यावर येऊन धडकतात. तेही एकाचं वेळी अशी संकट आली की ती आपल्या आयुष्यात महिना दोन महिने किंवा दोन चार वर्षेही राहतात. आपल्याला अगदी वैतागून सोडतात. आपल्या सरळमार्गी आयुष्याला खूप वळण घ्यावी लागतात. आपलं आयुष्य पार बदलून टाकतात. अगदी जीवन जगणं नकोस करतात. आपण कितीही म्हटलं नको तरी अशी संकट आपल्या आयुष्यात येतातचं. संपूर्ण जीवनात ती एक-दोन - चार कितीही वेळा येतात आणि ती आपल्याला सोसावी लागतात. अनुभवावी लागतात.

       पण अशा संकटांचा आपल्याला कितीही त्रास झाला. आयुष्य नकोसे झाले तरी एक गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी ती म्हणजे या संकटांचा खूप फायदा होतो....

१. स्वतःची नव्याने ओळख :- 

        संकटांच्या काळात आपण इतरांशी कसे बोलतो , वागतो ,त्याला कस सामोरे जातो. त्या संकटांतून बाहेर पडण्यासाठी कोणते निर्णय घेतो हे आपल्याला समजत. याच बरोबर आपल्या कमकुवत बाजू लक्षात येतात. मर्यादा समजतात. याच बरोबर आपली शक्तीस्थाने काय आहेत याची नव्याने ओळख होते. 

२. नवी शिकवण :- 

         जीवन जगताना नवनव्या गोष्टी आपण शिकत असतो. मात्र ज्यावेळेस संकटं येतात तेंव्हा ती खूप काही शिकवून जातात. पण त्यासाठी गरज असते ती त्याकडे सकारात्मकपणे पाहण्याची. तसं आपण पाहू शकलो तर संकटात पण आपण संधी शोधू शकतो.

३. आपलं कोण :- 

         आपल्याला खरंच कोण मदत करत. आपलं कोण हे वाईट काळ असताना समजतं. वाईट काळात नक्की कोण कोण आपल्या बरोबर खंबीरपणे उभे राहत हे समजतं. आपल्या पाठीशी खरोखरच कोण आहेत हे समजण्यासाठी संकट आपली मदत करतात.

४. स्वतःविषयी विश्वास वाढतो :-

        जेंव्हा संकट असतात त्यावेळेस आपण त्याला कसं सामोरे गेलो त्यातून कसा मार्ग काढला. संघर्ष करताना आपण कसे घडत गेलो हे पाहिलं की पुन्हा नवीन संकटांशी झुंजण्याची शक्ती आपल्यात निर्माण होते. कितीही संकट आली तरी आपण ती परतून लावू असा विश्वास निर्माण होतो.

५. नम्रता :- 

        संकट आली की ती आपल्याला नम्रता शिकवतात. कसं ही उद्दामपणे वागणं बंद होत. आपल्या चुका समजतात. आपण सर्वांशी नम्रपणे वागायला लागतो. जीवन जगताना इतरांनाशी नम्रपणे वागणं खूप महत्त्वाचे असते हे संकट आपल्याला सांगून जातात.

६. जीवन समृद्ध :- 

       संकटांना घाबरून जायचं का ?  का त्यांना नाकारून तसच बेभानपणे जगत राहायचं आणि आपलं नुकसान करत राहायचं. का ती स्वीकारून त्यातुन मार्ग काढायचा. स्वतःमध्ये बदल करत संकटांना तोंड द्यायचं आणि त्यातून सहीसलामत बाहेर पडायचं हे आपल्याला ठरवायचे असत. वाईट काळाशी संघर्ष करून मार्ग काढत आपलं आयुष्य समृद्ध करत जायचं असत.

     संकट येतात ती तुमची शक्ती काढून घेण्यासाठी किंव्हा तुम्हांला अधिक शक्तिशाली करण्यासाठी पण शेवटी निर्णय तुम्हांलाचं घ्यावा लागतो. तुम्ही सकारात्मक असाल तर तुम्हांला संकट शक्ती देतात.  आणि तुम्ही नकारात्मक असाल तर ती तुमची शक्ती काढून घेतात. निर्णय शेवटी तुमचाचं ......

 

संघर्षातुन जीवन जगण्याची मजा काही वेगळीच असते...  

एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवा.

" आयुष्यात समस्या नसतातचं ,

  असतात ती फक्त आव्हाने ...."

🙏🙏🙏🙏🌹🌹🌹🌹🙏🙏🙏🙏

The changing world and you./ बदलते जग आणि आपण ...

                    बदलते जग आणि आपण ...

         जग अतिशय वेगाने बदलत आहे. पण आपल्याला बदल नको असतो. का तर त्या मध्ये एक प्रकारची अनिश्चितता असते. जे आहे जस आहे तसंच राहण्याची आपली मानसिकता असते. पण आपल्याला बदलांना सामोरे जावे लागेल. आपली इच्छा असो व नसो. 

बदलणाऱ्या या जगात आपल्याला टिकून राहायचं असेल तर नक्की काय करायला हवे........

यासाठी महत्वाच्या सात पायऱ्या.....

१. बदलाची भीती बाळगू नका :- 

           जीवनात खूप काही गोष्टी बदलत असतात. जे आपल्या बालपणी होतं ते आता नाही. त्यामध्ये अतिशय प्रमाणात बदल झाला आहे. तर बदलाला सामोरे जाताना त्याची भीती बाळगू नका. त्या बदलाचाचं एक भाग होऊन जा. जग कायम बदलत  असणार आहे. जुन्या गोष्टी उगाळत बसू नका.

२. बदलत्या संधी ओळखा :- 

          जग विलक्षण वेगाने बदलत आहे. आपण त्या बदलत्या जगात कोणत्या संधी आहेत त्या शोधून त्यांचा लाभ घेतला पाहिजे. नेहमी सकारात्मक विचार केला पाहिजे. कोणत्याही घटनेकडे सकारात्मकतेने पाहण्याची स्वतःला सवय लावून घेतली की आपली प्रगतीकडे वाटचाल सुरू होते. 

३. स्वतः जबाबदारी घ्या  :- 

          आपण काही करू शकलो नाही किंवा आपली काही चूक झाली झाली तर कारणे देतो. परिस्थितीला दोष देतो. इतरांनामुळे मी कसा मागे पडलो हे सांगतो. पण हे करण्यासाठी वेळ वाया घालवू नका. जे काही घडलंय आपल्या आयुष्यात त्याची जबाबदारी स्वतः घ्या. त्यातील आपल्या चुका शोधा. कुठे कमी पडलो ते पहा आणि त्या दुरुस्त करून यशाकडे वाटचाल करा. इतरांना, परिस्थितीला दोष देत बसू नका. 

४. धाडसी व्हा :-

         अज्ञाताची भीती ही नैसर्गिक आहे. त्यात चूक काहीच नाही. पण कोणतंही संकट आलं की लगेच घाबरून न जाता. थोडा विचार करा. भीतीची पर्वा न करता नियोजन करा. योग्य निर्णय घ्या. कोणत्याही परिस्थिती समोर डगमगून न जाता त्याला सामोरे जा. संकटांना घाबरू नका. त्यातुन मार्ग काढा. 

५. स्वतःला सतत नव्याने घडवत रहा :- 

         नवनवीन गोष्टी , कौशल्य शिकत रहा. बदलत्या जगातील नवनवीन कौशल्य अंगी बाणवा. आजूबाजूला घडणाऱ्या बदलांमुळे आपल्या कार्यक्षेत्राशी निगडित संदर्भ सतत नव्याने शिकत राहा. जुन्या पध्दतींपेक्षा नव्या पद्धतीचा स्वीकार लवकरात लवकर करा.

६. सकारात्मक लोकांच्या संगतीत रहा :- 

         रडगाणे गाणारे, परिस्थिती कशी वाईट आहे. असे म्हणणारे,  इतरांना दोष देणारे अशा लोकांपासून दूर रहा. नेहमी सकारात्मक विचार करणारे मित्र निवडा. नवनवीन योजना अमलात आणणारे , नवनवीन संकल्पना मांडणाऱ्या मित्रांच्या संगतीत रहा. 

         आशावादी राहणे आणि आशावादी असणे त्यामुळे आपल्याला एक प्रकारचा उत्साह येतो.

 

७. जिंकण्यासाठीचं खेळा :- 

        कायम जिंकण्याचा विचार करा. आपली क्षमता काय आहे आणि आपण काय करू शकतो यावर सर्व शक्ती केंद्रीय करा. सातत्याने होणाऱ्या बदलांचा भाग व्हा. आपण जिंकणारच आहोत हे कायम मनात असू द्या. 

         नव्या बदलांचे , संकटांचे संधीत रूपांतर करायला शिका. जीवनात संकटांना घाबरून आपण थांबलो नाही. सतत चालत राहिलो तर आपल्याला यश नक्की मिळणारचं. चांगली कामे करत रहा. कारण चांगल्या कामांमुळे एकट्याचाच फायदा होत नाही. तर इतरांचाही फायदा होतो आणि कायम होत राहतो.

       जगात बदल ही एकमेव गोष्ट स्थिर आहे. जी कधीच बदलणार नाही. तेंव्हा त्याचा स्वीकार करा. बदलाला सामोरं जाण्यासाठी सतत तयार रहा. कारण बदलचं तुम्हांला यशाकडे आणि समृद्धीकडे नेत असतो. 

The money will be yours but the resources belong to the community / पैसे तुमचे असतील पण संसाधने समाजाची आहेत.

 " पैसे तुमचे असतील पण संसाधने समाजाची आहेत.

   त्यांचा वापर वापर करताना विचार करणे गरजेचे आहे. "

तुमच्याकडे भरपूर पैसे आहेत. महागडी गाडी आहे आणि विनाकारण तुम्ही फेरफटका मारत असाल तर तुमचं चुकतंय . आता तुम्ही म्हणाल यात काय चूक आहे ? गाडी आमची आहे. तिच्यात पेट्रोल भरण्यासाठी लागणारा पैसा पण आमचाच आहे मग काय चूक आहे .

हो हे बरोबर आहे तुमचं.

पण ते पेट्रोल तुमचं नाही.

ते समाजाचं आहे. त्यावर फक्त तुमचाचं अधिकार नाही. ते योग्य कारणासाठी वापरलं गेलं पाहिजे.

तुम्ही ते विनाकारण वापर असाल तर दुसऱ्या कोणाला ते त्यांच्या कामासाठी मिळणार नाही.

आपण समाजात राहतो. जी काही नैसर्गिक संसाधने आहेत त्यावर सगळ्यांचाच अधिकार असतो. प्रत्येकाच्या गरजा पूर्ण होण्यासाठी त्याचा वापर झाला पाहिजे. त्या आपण जपुन वापरल्या पाहिजेत .

काही दिवसांपूर्वी सोशल मीडियावर एक लेख वाचला.

 तो दक्षिण आफ्रिकेचा जगप्रसिद्ध २७ वर्षाचा फुटबॉल खेळाडू सादिओ माने सेनेगल याचा तर या खेळाडूला अनेक वेळा लोकांनी त्याला हातात तुटलेल्या फोनसह पाहिलेले आहे .

भारतीय चलनानुसार पाहायला गेले तर एका आठवड्याची त्याची कमाई १ करोड ४० लाख रूपये आहे. 

एक मुलाखती दरम्यान मुलाखत घेणा-याने त्याला डिवचलेच की, 

तुमचा फोन तुटला आहे, तर तुम्ही तो बदलत का नाही ?.

त्याला उत्तर देताना तो  सहजपणे पत्रकाराला म्हणाला की, "मी ठीक करून घेईल" 

परंतु पत्रकाराचे ह्या उत्तराने समाधान झाले नाही म्हणून त्याने सेनेगलला दुसरा प्रश्न विचारला की, तुम्ही नवीन फोन का घेत नाही?? 

त्यावर सेनेगल बोलले की, " असे हजार फोन मी घेवू शकतो, १० फेरारी घेवू शकतो. २ जेट विमान खरेदी करू शकतो. डायमंडची घड्याळे खरेदी करू शकतो. 

परंतु ह्या सर्वांची मला गरज काय आहे ?? "

मी गरीब घरातूनच आलेलो आहे. गरीबी अत्यंत जवळून पाहिलेली आहे. अठरा विश्व दारिद्र्य असल्यामुळे मी शिक्षण घेऊ शकलो नाही. परंतु शिक्षणापासून कोणी वंचित राहू नये म्हणून मी शाळा, कॉलेजेस बांधले आहेत. माझ्या जवळ चांगले बुट नव्हते, तेव्हा मी विना शुज खेळत होतो. अंगावर घालण्यासाठी चांगली कपडे नव्हती. एक वेळच्या जेवणाची चिंता आईच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होती. पाणी पिऊन आम्ही झोपायचो. आणि आज सर्व काही मला मिळत आहे तर त्याचा देखावा करण्याऐवजी मी माझी संपत्ती माझ्या लोकांसाठी खर्च करतो.

तुमच्याकडे खूप पैसा आहे मग तो तुम्ही कसाही खर्च करू शकत नाही. योग्य कारणास्तव त्याचा वापर करायला हवा. पैसे आहे म्हणून महागड्या वस्तू घ्यायच्या का ? तर नाही यावेळी थोडं थांबून विचार करायला हवा कि...

तुम्हांला त्या वस्तूंची खरंच गरज आहे का ??

हा विचार केला की सेनेगल म्हणतो ते पटत. योग्य कारणासाठी आपल्याकडील संपत्ती चा वापर करायला हवा. जेणेकरून त्याचा उपयोग समाजासाठी होईल.

 एक साधा नियम आहे.

आपल्याकडे जर प्रमाणापेक्षा खूप जास्त काही असेल तर ते इतरांना दिलं पाहिजे. 

 तो आपण सगळ्यांनी अंगिकारला तर आपण आपल्या पुढच्या पिढीला एक समृद्ध समाज देऊ शकू ......।।

What exactly is winning ? / जिंकणं म्हणजे नक्की काय ?

 जिंकणं म्हणजे नक्की काय ????

       प्रत्येकाला 1 नंबर यायचं असतं कोणालाही दुसरा क्रमांक नको असतो. कोणतीही स्पर्धा असली की त्यात पहिला कोण येतो हेच पाहिलं जातं. पहिल्या क्रमांकाला खूप महत्त्व दिलं जात . त्याला महत्त्व दिलं गेलं पाहिजे यात दुमत नाहीच पण ज्यांनी या स्पर्धेत भाग घेतला आहे त्याचंही कौतुक व्हावं . 

         पहिला आलं म्हणजे खरंच जिंकणं असतं का ? आणि दुसरा म्हणजे पराभव असतो का ? दुसऱ्यांच्या दुर्बलतेचा किंवा अज्ञानाचा फायदा घेऊन जिंकणं म्हणजे खरं जिंकणं असतं का ?

असच जर असेल तर त्या जिंकण्याला काहीही अर्थ नाही. 

मुंबई आणि गडचिरोली मधील दोन मुलांना एक प्रश्न विचारला .

प्रश्न :- " तुम्ही दोघेजण जंगलातून जात असताना जर तुमच्या समोर वाघ आला तर तुम्ही काय कराल ?"

मुंबई मधील मुलांने उत्तर दिलं :-" मी माझ्या मित्रापेक्षा जास्त वेगाने पळेल ."

का ? 

"तर मी त्याचा पेक्षा वेगाने पळालो तर वाघ त्याला पकडले आणि मी वाचेन."

 

गडचिरोली मधील मुलाने उत्तर दिलं :-" मी आणि माझा मित्र दोघे मिळून वाघाशी झुंज देऊ."

आपल्या मित्राला वाघाच्या तोंडी देऊन स्वतःचा जीव वाचवणारी पिढी निर्माण होत चाललीय.

त्यावेळी हा विचार प्रकर्षाने जाणवतो की काहीही करून जिंकणं हे एवढंच लक्ष आजच्या पिढीचं असतं. मग त्यासाठी वाट्टेल ते करायचं . पण जिंकायचचं....

हे नैतिक आहे का ?

स्पर्धा म्हटली की त्यात हार जीत आलीच. प्रत्येक वेळेस मीच कसा जिंकणार कधीतरी हार होणारचं की. 

त्यावेळेस ती मान्य करता आली पाहिजे. जो कोणी जिंकला आहे त्याच अभिनंदन करता आलं पाहिजे. 

असं जर जमत नसेल तर का नाही? हा विचार करावा लागेल.  ती सवय स्वतःला लावून घ्यावी लागेल.

पहिलं येणं म्हणजेच सर्व काही असतं असं नाही.काही दिवसांपूर्वी एक लेख वाचनात आला तो असा....

केनियाचा जगप्रसिद्ध धावपटु अबेल मुताई ॲालेम्पिक स्पर्धेत शेवटच्या राउंड मधे धावतांना अंतिम रेषेपासुन फक्त काही मीटर दूर होता त्याचे सर्व प्रतिस्पर्धी मागे होते. अबेलने सुवर्ण पदक जिंकल्यातच जमा होते. सर्व प्रेक्षक त्याच्या नावांचा जल्लोष करीत होते. तेवढ्यातच तो गैरसमजातून अंतिम रेषा समजून अंतिम रेषेच्या एक मीटर आधीच थांबला. 

त्याच्या मागुन येणाऱ्या स्पेनच्या इव्हान फर्नांडीसच्या लक्षात आले की अंतिम चिन्ह न समजल्यामुळे तो अंतिम रेषेच्या आधीच थांबला आहे. 

त्याने ओरडुन अबेलला पुढे जाण्यास सांगितले पण स्पॅनिश समजत नसल्याने तो हलला नाही शेवटी इव्हानने त्याला ढकलुन अंतिम रेषेपर्यंत पोचविले. त्यामुळे अबेल पहिला व इव्हान दुसरा आला. 

पत्रकारांनी इव्हानला विचारले, "तू असे का केलेस? तुला संधी असतांना तू पहिला क्रमांक का घालवलास ?"

इव्हान ने सांगितले, "माझे स्वप्न आहे की एक दिवस आम्ही अशी मानव जात बनू जी एकमेकांना मदत करेल. आणि मी पहिला क्रमांक घालविला नाही." 

रिपोर्टर पुन्हा म्हणाला, "पण तू केनियन स्पर्धकाला ढकलुन पुढे आणलेस ?"

यांवर इव्हान म्हणाला, "तो पहिला आलेलाच होता ही रेस त्याचीच होती !"

पण रिपोर्टर पुन्हा म्हणाला, "पण तू सुवर्ण पदक जिंकू शकला असतास !"

"त्या जिंकण्याला काय अर्थ होता ? माझ्या मेडलला मान मिळाला असतां ? माझी आई काय म्हणाली असती ? संस्कार हे पिढी दर पिढी पुढे पुढे जात असतात. मी पुढच्या पिढ्यांना काय दिले असते ?"

        

        खरंच इव्हान काय म्हणतो ते पाहिलं की कळतं पहिलं येण्यापेक्षाही किंव्हा सुवर्णपदक मिळवणं पेक्षा ही संस्कार किती महत्वाचे असतात. दुसऱ्याना पायाखाली चिरडून पुढं जाण्यात अर्थ नसतो.

ज्याची खरी गुणवत्ता असेल त्याला ते मिळायला हवं. हेच सांगताना इव्हान म्हणतो तो जिंकलेलाचं होता ही रेस त्याचीच होती. 

दुसऱ्यांच्या दुर्बलतेचा किंवा अज्ञानाचा फायदा घेऊन जिंकणं याला काहीही अर्थ नसतो. आपण जिंकणं म्हणजे दुसऱ्याला हरवणं असत का ?

जिंकणं ही व्यापक संकल्पना आहे. वरील स्पर्धेत इव्हानच खऱ्या अर्थाने जिंकला हे कळत .

पण तो तर दुसरा आला मग कसा जिंकला ???

म्हणून तर पहिलं येणं म्हणजे जिंकणं असत नाही.

हे आपण समजून घ्यायला हवं .

Bitcoin / बिटकॉइन

 Bitcoin...

नमस्कार मित्रांनो आपण अलीकडच्या काही वर्षात एक नाव ऐकत आलोय ते म्हणजे 

बिटकॉइन ....

आता बिटकॉइन म्हणजे नक्की काय? क्रिप्टो करन्सी ही काय भानगड आहे. यांचा वापर कुठे आणि कसा होतो? डिजिटल करन्सी म्हणजे काय ? 

तिचा वापर दैनंदिन जीवनात कसा होतो हे आपण पाहूया.

प्रथम आपण क्रिप्टो करन्सी म्हणजे काय ते पाहू.

क्रिप्टोकरन्सी :-

सोप्या भाषेत सांगायचे तर क्रिप्टोकरन्सी म्हणजे आभासी चलन.  हे चलन आपल्या रुपया किंवा पैशासारखं भोतिक असत नाही. तसेच जसे आपले रुपये छापण्याचं काम देशाच सरकार आणि RBI करत असते. तस हे चलन कोणतंही सरकार किंवा बँक छापत नाही . 

हे फक्त ऑनलाइन असते. 

तर मग हे निर्माण कसं होत आणि त्याचा वापर कसा होतो. 

मित्रांनो क्रिप्टोकरन्सी ही मायनिंग द्वारे निर्माण होते आणि या करन्सीचा व्यहारात वापर ब्लॉकचैन मुळे होतो.

जगभरात प्रत्येक देशाने आपलं एक चलन स्वीकारले आहे. भारतात - रुपया , युरोपियन देशात - युरो ,  इंग्लड - पौंड आणि अमेरिकेत - डॉलर अशी विविध चलन आहेत . तसच या क्रिप्टो करन्सी मध्ये ही वेगवेगळ्या करन्सी आहेत .

जगभरातील काही क्रिप्टो करन्सी .....

1. बिटकॉइन

2. लाइटकॉइन

3. रिपल

4. इथेरियम

 अशा प्रकारच्या खूप करन्सी आहेत . त्यांचा वापर केला जातो. त्यामध्ये ज्या कडे भरपुर लोकांचा ओढा आहे तो म्हणजे बिटकॉइन.

बिटकॉइन म्हणजे काय ?

   सर्वात प्रथम बिटकॉइन ही एक प्रकारची क्रिप्टो करन्सी आहे . हे रुपया , डॉलर , युरो, यांसारखे एक चलन आहे. पण ते फक्त ऑनलाइन असत. कॉम्पुटर कोडद्वारे त्याला एनक्रिप्टेड किंवा लॉक केलेलं असतं. 

आपल्याला ज्या प्रकारे नोटा बँकेतुन मिळतात. तशाच प्रकारे बिटकॉइन हे ऑनलाईन साईटवर मिळतात. तुम्ही बिटकॉइन पासून तुम्हांला हवं ते खरेदी करू शकता.

जगभरातील अनेकांनी बिटकॉइन मध्ये व्यवहार करण्यास मान्यता दिली आहे.  पण पैशाचे व्यवहार ऑनलाईन व ऑनलाइन आपण करू शकतो. पण बिटकॉइनचे सगळे व्यवहार ऑनलाईन चं असतात. त्या व्यवहार कोणाचीही मध्यस्थी नसते.

बिटकॉइन चे दोन प्रकार आहेत.

1. क्लासिक बिटकॉइन BCT 

2. हार्डफोर्क बिटकॉइन BCH 

क्लासिक बिटकॉइन चे छोटे छोटे भाग पाडले जातात म्हणजे 1, 0.01 , 0.001 , 0.0001 , 

कारण तुम्हांला कमीत कमी मूल्याचे बिटकॉइन खरेदी करता यावेत .

बिटकॉइन चे फायदे....

1. कमीतकमी वेळात व्यवहार करता येतात.

2. 365 दिवस व्यवहार सुरु असतात .

3. मध्यस्थाची / बँकेची गरज नाही.

4. व्यवहार करताना कोणतेही डेबिट, क्रेडिट कार्ड।

     लागत नाही. केवळ ऑनलाईन वॉलेट बनवलं

     की झालं.

5. तुमची माहिती गुप्त ठेवली जाते . इतकी की ती

     बिटकॉइन यंत्रणा चालवणाऱ्यानाही माहिती

     नसते.

असे भरपूर फायदे आहेत पण हे वापरताना काही मर्यादा पण आहेत त्या खालीलप्रमाणे...

मर्यादा....

1. हे सर्वसामान्य चलन नाही .

2. तुम्हाला तुमचा टॅक्स याने भरता येणार नाही .

3. व्यवहारांवर कोणत्याही नियामकाचे वा

    सरकारचं नियंत्रण व लक्ष नसतं.

4. व्यवहारासाठी नियमच नाहीत त्यामुळे गैरवापर

    होण्याची शक्यता जास्त 

5. याच मुल्य प्रचंड प्रमाणात बदलत असत.

   बिटकॉइन मुळे काहीजण कमी वेळात श्रीमंत झाले हे आपण वाचतो ,पाहतो. तेंव्हा आपल्यालाही बिटकॉइन मध्ये गुंतवणूक करण्याचा मोह होतो. पण सर्व गोष्टींचा अभ्यास करूनच प्रत्येकाने निर्णय घ्यावा. 

कारण पैसा तुमचा आहे आणि तो कसा वापरावा हा सर्वस्वी अधिकार तुमचाच आहे .

While living life. / जीवन जगताना

 जीवन जगताना......

जीवन इतक्या वेगाने कधी बदलल नाही. ते आज 21व्या शतकात बदलत आहे आणि हा वेग प्रचंड आहे. आपल्याला आपली ध्येय साध्य करायची असतील तर या वेगाशी स्पर्धा करावी लागेल. या वेगाबरोबर चालावं लागेल. नाहीतर या प्रचंड वेगातून आपण बाहेर फेकले जाऊ. आजच्या भाषेत outdated होऊ. असं होऊ द्यायचं नसेल तर या वेगाशी आपल्याला स्पर्धा करावी लागेल. त्या साठी काही बदल स्वीकारावे लागतील आणि ते बदल स्वतः मध्ये करावे लागतील. हे सगळं करताना माणुसकीच्या मूल्यांशी प्रामाणिक राहावं लागेल. सामाजिक मूल्ये न सोडता आपली प्रगती साधावी लागेल. 

त्या साठी काही विचार ....

1. स्वतःला अपडेट करत राहा :- 

   नवीन नवीन गोष्टी शिकत राहा. शिक्षण हे निरंतर चालू असते. खऱ्या अर्थाने शिक्षण शाळा संपल्यानंतरचं सुरू होत. नवीन कौशल्य शिका. ज्याचा आपल्याला आपल्या व्यवसायात ,नोकरीत,जे काही आपण काम करत असू त्यात उपयोग होईल. शिक्षण कधीचं वाया जात नाही. त्याचा कुठे ना कुठे उपयोग होत असतो. त्या साठी शिका जे आवडेल ते शिका. बिनधास्त.....

शिक्षणाबरोबरच शरीर निरोगी ठेवा. त्यासाठी दररोज जसा झेपेल तसा व्यायाम करा. " Health is Wealth " जीवनाच्या सर्वात शेवटी आपल्या जवळ काय राहत ता ते आरोग्य आणि ते चांगलं असेल तरच आपण सर्व काही करू शकतो. आपली स्वप्न पूर्ण झाली आणि त्याचा उपभोग घ्यायला आपल शरीर तर फिट असायला हवं ना. तेच नसेल तर काय उपयोग ?.....

स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी शरीराची हेळसांड करू नका. शरीर कमवा. मन शांत ठेवण्यासाठी मेडिटेशन करा. नसेल जमत तर शिका. Youtube , playstore वर खूप apps आहेत त्यांचा वापर करा. स्वतःसाठी दिवसातून एक तास वेळ तरी काढा.

2. वेगवेगळ्या भाषा शिका :-

तुम्हांला जी आवडेल ती भाषा शिका. आताच्या काळात एखादी नवी भाषा शिकणे हे कधी नव्हे इतके सोपे झाले आहे. Mobile, Internet यांचा वापर करा. त्याच बरोबर English शिका. ती शिकल्याने कधी मराठीचा अपमान होत नाही. काळाची पावलं ओळखा. तीन भाषांवर प्रभूत्व निर्माण करा. त्यामुळे तुमचा मेंदूही तल्लख होतो. तो अधिक कार्यक्षमतेने काम करतो.

3. अन्य जाती धर्मावर टीका करू नका :- 

आपलाच धर्म चांगला आहे असं मानून इतर धर्माकडे दुर्लक्ष करू नका. आपल्या धर्माचा,जातीचा, भाषेचा अभिमान जरूर बाळगला पाहिजे. पण त्या बरोबरच इतरांवर टीका करू नका. इतरांना वाईट म्हटलं की आपण चांगले होत नसतो. खोट्या धर्माभिमानातून बाहेर पडा. जे काही चांगले असेल ते त्या त्या धर्माकडून शिका. आत्मसात करा. स्वतःला समृद्ध करत रहा. 

जे जे चांगले ते ते घ्यावे,

जे जे वाईट ते सोडून द्यावे..

4. मदत करा :-

एकमेकांना मदत करा. ज्यांनी आपल्या कठीण काळात आपल्याला मदत केली त्यांना विसरू नका. तुम्ही मदत करण्यायोग्य झाल्यावर त्याची परतफेड करा. चांगले काम कोणी करत असेल तर त्यांना पाठींबा द्या. तुमच्या परीने मदत करा. नवीन काही करण्यासाठी प्रोत्साहन द्या . निरपेक्ष मदत करा.

5. माणसं जोडा :-

 भांडण ,राग,आकस यांपासून जितकं दूर राहता येईल तितकं दूर रहा. संयम ठेवा. भांडणामुळे दोघाचंही नुकसान होत हे कायम लक्षात ठेवा. खोटा अहंकार बाळगू नका. जेवढी जमतील ठेवढी माणसं जोडा. वाद घालू नका माघार घेत चला. क्षमा करा, माणसं सांभाळा. ते तुम्हांला कधी तरी मदत करतीलच. लोकांना ते जसे आहेत तसं स्वीकारा.  वादविवादांपासून दूर रहा. प्रत्येकाची बाजू समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. प्रत्येक जण आपल्या जागी बरोबर असतो हे समजलं की सगळे प्रश्न संपतात.

6. स्वतःला बदला :-

जेव्हा आपण जगाला बदलायचा नाद सोडून देतो आणि स्वतःला बदलायला लागतो तेंव्हाच आपली वाटचाल प्रगतीकडे होऊ लागते. कोण काय करतंय या कडे लक्ष न देता स्वतःला नक्की काय आवडतंय ते करा. स्वतःची तुलना इतरांना बरोबर करू नका. या जगात प्रत्येकजण वेगळा आहे. स्वतः मध्ये रममाण व्हा.

7. सुखाची संकल्पना :- 

सुखाच्या संकल्पना प्रत्येकाच्या वेगवेगळ्या असतात. तुमची सुखाची संकल्पना नक्की काय आहे ते ठरावा. नाही तर भौतिक गोष्टींच्या पाठीमागे  धावून आत्मिक सुख मिळणार नाही. सुख म्हणजे काय याचा शोध घ्या नाहीतर आयुष्य भर भौतिक गोष्टीं जमा करत राहाव्या लागतील पण आत्मिक सुख मिळणार नाही. त्या साठी तुमची सुखाची संकल्पना नक्की काय आहे याचा शोध घ्या.

8. कुटूंबाला वेळ द्या :-

हे सगळं आपण कशासाठी करतो तर ते कुटूंबासाठी पण हे करताना आपणच कुटुंबापासून दूर जातो. कुटूंबाला वेळ द्या. प्रेक्षणीयस्थळी चार दिवस सुट्टी काढून फिरा. आनंद कुटूंबासोबत साजरा करा. त्यांना वेळ द्या, नाहीतर आपण मिळवलेले यशाचं कौतुक करणार कोणी नसेल तर त्या यशालाही किंमत राहत नाही. 

9. समाजिक भान :-

समाजातील गरजू घटकांना मदत करा. आपला काही वेळ समाजाच्या प्रगतीसाठी द्या, आपल्या कुवतीनुसार देऊ शकतो ते समाजासाठी दिल पाहिजे. समाज तुम्हांला कधी तरी नक्कीच मदत करेन.

 

जीवनाच्या वेगात अशाच काही गोष्टी करत राहिलो तर आपण त्या वेगाशी साधर्म्य साधून त्याबरोबर सामर्थ्यपणे चालू शकतो, धावू शकतो यासाठी प्रयत्न पूर्वक या गोष्टी करू या. याच बरोबर जगाची नाही तर आपली आवड जोपासुया ....🙏🌹