दलाई लामा आणि वाद
The Dalai Lama and Controversy
काही दिवसांपूर्वी बौद्ध धर्मगुरू दलाई लामा चर्चेत आले. कारण होत की त्यांचा एक व्हिडिओ व्हायरल झाला त्यात ते एका मुलाला जवळ बोलावून कार्यक्रमात कॅमेऱ्यासमोर त्यांनी प्रथम त्यांच्या ओठांचा kiss घेण्यास सांगतात. नंतर ते त्या मुलाला त्यांची जीभेला kiss करण्यास सांगतात.
या घटनेबद्दल त्यांनी नंतर माफी सुद्धा मागितली. आणि असं करणं चुकीचे आहे हे मान्य ही केलं.
पण त्यामुळे पुन्हा दलाई लामा यांच्या कडे सगळ्यांचे लक्ष खेचले गेले. पण नक्की कोण आहेत हे दलाई लामा आणि नक्की दलाई लामा म्हणजे काय?
हा प्रश्न सर्वसामान्य माणसांच्या मनात निर्माण झाला. तर आज आपण याबद्दल माहिती पाहू या...
आता चे जे बौद्ध धर्मगुरू दलाई लामा आहेत ते आत्ता पर्यंतचे 14 वे दलाई लामा आहेत.
त्यांचा जन्म 6 जुलै 1935 रोजी झाला. त्यांचा जन्म तिबेट मधील एका शेतकऱ्याच्या घरी झाला. त्या शेतकऱ्याच्या गोठ्यात त्यांचा जन्म झाला.
पहिले दलाई लामा कोण आहेत ते माहीत आहे का ते आहेत.
- Gedun Drup
हे त्सोंगकापा यांचे शिष्य होते.
ते 'पहिले दलाई लामा' म्हणून ओळखले जातात.
तिबेट मधील जे बौद्ध धर्मगुरू असतात ते सगळ्या बौद्ध धर्मियांसाठी मार्गदर्शक असतात. यामुळे सगळ्या बौध्द धर्मियांसाठी तिबेट ही महत्त्वाचे स्थान आहे.
जगामध्ये शांती ,अहिंसा आणि प्रेमाचा प्रसार करणारे बौद्ध धर्म गुरु दलाई लामा यांना शांततेचा नोबेल पुरस्कार सुद्धा मिळालेला आहे.
मागील 63 वर्षांपासून ते भारतात राहत आहेत.
कारण 1959 मध्ये चीन ने तिबेटच्या लोकांवर अत्याचार केल्यामुळे दलाई लामा यांना तिबेट सोडावे लागले. भारताने त्याना शरण दिले. यामुळेच भारत आणि चीन संबंधात कटुता आली.
दलाई लामा यांना जगात मानणारे आणि त्यांच्या वर प्रेम करणारे लोक आहेत. जवजवळ 50 देशांना त्यांनी भेटी दिल्या आहेत ते जगात शांतीचा संदेश देणारे दूत आहेत. 2010 मध्ये त्यांनी अमेरिकेच्या अध्यक्ष बराक ओबामा यांची भेट घेतली.या भेटीला चीन ने विरोध केला होता.
14 वे दलाई लामा यांची प्रसिद्धी खूप आहे 2013 मध्ये जेव्हा सर्वेक्षण करण्यात आले की जगातील लोकप्रिय व्यक्ती कोण तर त्यावेळी जगातील दोन सर्वात लोकप्रिय नेत्यांपैकी एक दलाई लामा होते आणि दुसरे होते अमेरिकेचे अध्यक्ष बराक ओबामा...
दलाई लामा यांनी 2014 साली म्हंटले होते की,
" तिबेट हा चीनचा भाग होऊ शकतो पण जेव्हा चीन तिबेटला तिबेटची संस्कृती ,परंपरा आणि तिबेटीयन लिपी जपण्याची परवानगी देईल. तिबेटच स्वतंत्र अस्तित्व जर चीनने मान्य केलं केलं तरच तिबेट चीनचा भाग होऊ शकतो."
चीन आणि तिबेट यांमध्ये कायम संघर्ष राहिला आहे. दलाई लामा आणि तिबेट वर शांततापूर्ण मुक्तीसाठी सतरा कलमी करार स्वीकारण्यासाठी दबाव टाकण्यात आला होता
1959 मध्ये ज्या वेळेस तिबेटमध्ये बंडखोरी झाली त्यामुळे 14 व्या दलाई लामा भारतात पळून गेले, तेथून त्यांनी निर्वासित सरकारचे नेतृत्व केले होते.
चीनच्या विरुद्ध गनिमी मोहीम सुरू करण्यासाठी दलाई लामा व त्यांच्या प्रशासनाला सेंट्रल इंटेलिजन्स एजन्सीने 1960 च्या दशकात दलाई 1.7 दशलक्ष डॉलर प्रतिवर्षी निधी दिला होता.
तिबेटचे तमूळ ध्येय तिबेटसाठी चीन पासून पूर्ण स्वातंत्र्य होते, पण पुढे हे ध्येय 1980 नंतर ते उच्च स्वायत्ततेची मागणी पर्यंत आले.
तिबेट आणि चीन संघर्ष सुरू राहिला त्यांनी चीनकडून अधिकाधिक स्वायत्ततेची मागणी करण सुरू ठेवले.
पण पुढे निर्वासित संसदेच्या डेप्युटी स्पीकर डोल्मा ग्यारी म्हणाल्या होत्या...
"जर मध्यम मार्ग अल्पावधीत अयशस्वी झाला, तर आम्हाला संपूर्ण स्वातंत्र्य किंवा संयुक्त राष्ट्राचे स्वावलंबन निवडण्यास भाग पाडले जाईल."
दलाई लामा यांनी 2018 मध्ये विधान केले की "युरोप युरोपियन लोकांचे आहे" आणि ज्यांचे जीवन धोक्यात आहे अशा निर्वासितांना मदत करणे युरोपचे नैतिक कर्तव्य आहे. युरोपने निर्वासितांना स्वीकारले पाहिजे, त्यांना मदत केली पाहिजे आणि त्यांना शिक्षित केले पाहिजे परंतु शेवटी त्यांना त्यांच्या देशांचा विकास करण्यासाठी परत केले पाहिजे.
पुढच्या वर्षी एका मुलाखतीत त्यांनी अशीच टिप्पणी केली होती, ज्यात त्यांनी असेही म्हटले होते की "जर महिला दलाई लामा आल्या तर ते अधिक आकर्षक असावेत"
मार्च 2019 मध्ये, दलाई लामा यांनी त्यांच्या उत्तराधिकार्याबद्दल सांगितले की,
" त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा भारतात पुनर्जन्म होण्याची शक्यता आहे. उत्तराधिकारात चीनचा कोणताही हस्तक्षेप कायदेशीर मानला जाऊ नये, असा इशाराही त्यांनी दिला."
ऑक्टोबर 2020 मध्ये, दलाई लामा म्हणाले होते की ,
" ते तिबेटच्या स्वातंत्र्याचे समर्थन करत नाहीत आणि नोबेल पारितोषिक विजेते म्हणून चीनला भेट देण्याची आशा आहे.
"मी चीनच्या पीपल्स रिपब्लिकपेक्षा 'प्रजासत्ताक' संकल्पनेला प्राधान्य देतो. प्रजासत्ताक संकल्पनेत तिबेटी, मंगोल, मांचुस आणि शिनजियांग उईघुर यांसारखे वांशिक अल्पसंख्याक एकोप्याने राहू शकतात".
दलाई लामा यांनी 2021च्या शेवटी, त्यांनी जगभरात धार्मिक सलोख्यासाठी भारताचे आदर्श म्हणून कौतुक केले.
चीन तिबेटवर हक्क सांगतो. त्याला दलाई लामा विरोध करतात त्यामुळे चीन दलाई लामा यांच्यावर आरोप करतो की ते अलगावादी आहेत.
50 च्या दशकात सुरू झालेला तिबेट चीन वाद आजही सुरू आहे.