YS Jagan Mohan Reddy जगमोहन रेड्डी एक अफलातून माणूस ....

जगमोहन रेड्डी एक अफलातून माणूस ....

       2019 च्या लोकसभा आणि विधानसभा  निवडणुकीत एकाच वेळी चंद्राबाबू नायडू यांना धूळ चारून जगमोहन रेड्डी यांनी आंध्रप्रदेश जिंकला. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांची कारकीर्द सुरू झाली. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी घेतलेले निर्णय सुद्धा खूप चर्चेत राहिले आहेत. शिवाय लोकप्रियता ही वाढत असलेली दिसत आहे. 

           त्यांचं पूर्ण नाव येडुगुरी संदिंती जगनमोहन रेड्डी उर्फ जगन हे सध्या पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत कारण ही तसच आहे. त्यांनी आपलं सगळं मंत्रिमंडळ बरखास्त करून टाकलं आहे. जगन रेड्डी यांनी हा निर्णय का घेतलाय ? किव्हा ते असे निर्णय का घेतात ? नक्की या पाठीमागे काय कारण आहे ते आपण समजून घेऊ या..

          जगमोहन यांचे वडील YSR जेव्हा मुख्यमंत्री होते तेव्हा जगमोहन रेड्डी हे आपल्या व्यवसायात गुंतलेले होते. 

पण जेंव्हा 2 सप्टेंबर 2009 ला YSR यांचा हेलिकॉप्टर दुर्घटनेत मृत्यू झाला तेव्हा जगमोहन रेड्डी यांना धक्का बसला. ज्या काँगेस पक्षासाठी YSR यांनी आपल जीवन खर्ची घातलं त्या काँग्रेस ने पुढे YSR यांचा पर्याय म्हणून त्यांच्या मुलाला म्हणजेच जगमोहन रेड्डी यांना नाकारल.

         जगमोहन रेड्डी आणि काँग्रेस यांच्यामध्ये कटुता निर्माण झाली. पुढे जगमोहन हे काँग्रेसमधून बाहेर पडले आणि त्यांनी आपल्या वडिलांच्या नावानेच 2011 ला ' YSR काँग्रेस ' हा नवीन पक्ष काढला. पण त्या वेळी केंद्रात काँग्रेसची सत्ता होती. काँग्रेस ने त्यांना त्रास देण्यास सुरुवात केली. जगमोहन यांच्या बाबतीत सुडाचं राजकारण सुरू झालं. 

           2012 मधील मे महिन्यात जगमोहन वर CBI चा छापा पडला. बेनामी संपत्तीच कारण दाखवून जगमोहन यांना अटक करण्यात आली. तसेच त्यांना 16 महिने तुरुंगात राहावं लागलं. 16 महिन्यांनी ते तुरुंगाबाहेर आले. 

          तुरुंगात असताना सुद्धा हे गप्प बसले नाहीत तर त्यांनी तेलंगणा च्या विरोधात उपोषण केलं. हा मुद्धा आंध्रप्रदेश मध्ये खूप गाजला. जगमोहन रेड्डी चर्चेत आले. तुरुंगातुन बाहेर आल्यावर जगमोहन यांनी आपला पक्ष बांधला. निवडणूक लढवण्याची तयारी सुरू केली. 

           केंद्रात सत्तांतर झालं होतं काँग्रेस सत्तेतून बाहेर फेकली गेली होती आणि मोदी सरकार स्थापन झाले होते. 

आंध्रप्रदेशात 2014 च्या निवडणुकीत त्यांना यश मिळालं नाही. पण ते निराश झाले नाहीत. त्यांनी 2019 ची तयारी सुरू केली. पक्षबांधणी कडे लक्ष दिलं. जनभावना समजून एक एक पाऊल टाकलं. त्यासाठी त्यांनी नोव्हेंबर 2017 रोजी प्रजा संकल्प यात्रा या नावाने 3,000 किमी लांबीची वॉकथॉन सुरू केली. जवळ जवळ अक्खा आंध्र त्यांनी पायाखाली घातला त्यांच्या या पायी यात्रांना भरपूर प्रतिसाद मिळला. वडिलांच्या पायावर पाय ठेवत त्यांनी शेतकरी, कामगार , गरीब यांच्याशी जवळीक साधली. त्यामुळे हजारोंच्या संख्येने लोक यामध्ये सहभागी होऊ लागले. जगमोहन यांचं नेतृत्व तावूनसुलाखून निघालं. 

          पुढे 2019 च्या निवडणूका आल्या आणि या वेळी जगमोहन यांनी बाजी मारली. आंध्र मधील 175 आमदारांन मध्ये जगमोहन यांच्या पक्षाने 151 जागा जिंकल्या. तसेच लोकसभेत ही 25 खासदार मध्ये 22 जागा त्यांनी जिंकल्या. आपले 22 खासदार त्यांनी लोकसभेत पाठवले. 

काही अफलातून निर्णय....

1. आंध्रप्रदेश ला 5 उपमुख्यमंत्री :- 

         मुख्यमंत्री म्हणून त्यांची लोकप्रियता वाढतच गेली. मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतल्यानंतर त्यांनी आणखी एक धक्का दिला तो म्हणजे त्यांनी एकदाच 5 उपमुख्यमंत्री जाहीर करून टाकले. ज्यांनी ज्यांनी त्यांना मदत केली त्यांना त्यांनी न्याय दिला तसेच सगळ्यांना खुश करून राजकारण साधलं. 

2. चंद्राबाबू सरकारचे काही निर्णय रद्द :- 

        चंद्राबाबू यांच्या काळातील खूप निर्णय त्यांनी बदलून टाकले. हळू हळू त्यांनी लोकप्रियता वाढच गेली. 

3. राज्याला तीन राजधान्या हा विचार:- 

     एक धडाकेबाज निर्णय म्हणजे त्यांनी आंध्रप्रदेश या राज्याला त्यांनी दक्षिण आफ्रिकेच्या धर्तीवर तीन राजधान्या असाव्यात अशी चर्चा सुरू केली. 

4. एकाच वेळी 13 जिल्ह्याची निर्मिती :-

       एकाच वेळी आंध्रप्रदेशात 13 नवीन जिल्ह्याची निर्मिती केली. एका जिल्ह्याची निर्मिती करायची म्हंटल तरी किती आंदोलने होतात. मोर्चे निघतात. मतमतांतरे होतात. पण जगमोहन यांनी एका झटक्यात 13 जिल्हे निर्माण केले. 

5. सरकारच्या मध्यावधी काळात पूर्ण मंत्रिमंडळ बरखास्त:- 

        सरकार जेव्हा अर्धा कार्यकाळ पूर्ण करेल तेव्हा सगळं मंत्रिमंडळ बदलण्यात येईल आणि नवीन मंत्रिमंडळ निर्माण केलं जाईल हा शब्द त्यांनी दिला होता तो त्यांनी पाळला आहे. 

        जगमोहन रेड्डी हे कष्ट करतच पुढे आलेले आहेत. ते जेव्हा गरज लागेल तेव्हा ते मोदी सरकारला पाठिंबा देतात त्यामुळे त्यांचे आणि केंद्र सरकारचे संबध चांगले आहेत त्यामुळे त्यांना राज्यातील विकास कामांसाठी त्याचा फायदा होतो. 

        जगमोहन यांना काँग्रेस पक्षाने संधी दिली नाही. त्यांचं नेतृत्व मान्य केलं नाही त्या जगमोहन यांनी आंध्र मधून काँगेसलाच संपवून टाकलं. आता ते 2024 च्या तयारीला लागले आहेत. 

Sri Lanka economic Crisis Reason श्रीलंकेतील आर्थिक संकटाची कारणे....

 

           श्रीलंका, हा देश हिंदी महासागरातील भारताच्या दक्षिणेस वसलेला द्वीप-देश आहे. आत्ता सध्या जी परिस्थिती श्रीलंकेत उद्भवली त्याची नक्की काय कारणे आहेत. या देशात नक्की काय झालय की इतक्या टोकाची महागाई वाढली आहे. पेट्रोल , डिझेल चे भाव गगनाला का भिडलेत. याच बरोबर दूध, अंडी, ब्रेड , तेल अशा जीवनावश्यक वस्तू सर्वमान्य माणसांना का घेणं परवडत नाही. त्याच बरोबर काही लोक हा देश सोडून का निघालेत.

           गॅस आठवड्यातून एकदा भेटत आहे. वीज तर फक्त 4 तास आहे. रस्त्यावरील दिवे सुद्धा बंद करण्याचा आदेश सरकारने काढला आहे वीज वाचवण्यासाठी, कागदाचा इतका तुडवडा पडला आहे की विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा पुढे ढकलल्या आहे , वर्तमानपत्र सुध्दा बंद आहेत. 

 याची काही कारणे आहेत ते आपण पाहू .... 

1. विदेशी कर्जाचा भार :-  

          श्रीलंकेन सरकारने खूप मोठ्या प्रमाणात परकीय कर्ज घेतले. ते वाढतंच गेले. ते फेडण्यासाठी त्यांनी पुन्हा कर्ज घेतले. या कर्जाचा भर एवढा झाला की जवळ जवळ सरकारचा  90% पैसा परकीय कर्जातच जाऊ लागला. यामुळे जीवनावश्यक वस्तूंच्या आयतीसाठी सरकारकडे पैसा शिल्लक राहिला नाही. परिणामी या वस्तू सरकारला महागात खरेदी कराव्या लागल्या त्यामुळे त्याची किंमत खूप वाढली. 

2. कोरोना आल्यामुळे पर्यटन व्यवसाय ठप्प... 

           श्रीलंकेच्या अर्थव्यवस्थेत पर्यटन व्यवसायाचा 12 ते 13 % वाटा आहे. पण एप्रिल 2019 पूर्ण देशात झालेले बॉम्ब हल्ले आणि यात 269 श्रीलंकन नागरिकांबरोबर 45 पर्यटकांचा पण मृत्यू झाला. यामुळे पर्यटनावर खूप परिणाम झाला.  पुढे 2020 मध्ये कोरोनामुळे हा व्यवसाय आणखी  ठप्प झाला आणि श्रीलंकेत येणार विदेशी चलनाचा तुटवडा निर्माण झाला. विदेशी चलन नसल्याने व्यापारावर परिणाम झाला. वस्तुंची आयात करण्यासाठी परकीय चलन नसल्याने त्यांची कमतरता निर्माण झाली. महागाई वाढली. पैशाचं मूल्य कमी झालं. कोरोनामुळे भरपूर श्रीलंकन नागरिकांच्या नोकऱ्या गेल्या आणि ती दुसऱ्या देशातून स्वदेशी आली . त्यामुळे त्यांच्या मुळे येणार ( पगार ) परकीय चलन बंद झालं. 

3. रशिया युक्रेन युद्ध :-  

            श्रीलंकेत येणारे पर्यटकांची संख्या पहिली तर जवळ जवळ 70 % पर्यटक हे रशिया युक्रेन मधील असत पण आता युद्ध सुरू असल्यामुळे यामध्ये खूप मोठी घट झाली. परकीय चलन येण बंद झालं त्यामुळे चलनाचा साठा घटू लागला.  त्याचा परिणाम या छोट्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला. 

4. अचानक घेतलेला सेंद्रिय शेतीचा( Organic Farming) निर्णय :-  

           श्रीलंकेत जे सरकार निवडून आले होते त्यांनी कसलंही नियोजन न करता सगळ्या देशात सेंद्रिय शेती करण्याचा निर्णय घेतला. आता आपल्याला वाटेल की सेंद्रिय शेतीचा निर्णय तर चांगलाच आहे. मग त्यातून कसं वाईट होणार आहे पण रासायनिक खते आणि औषधें बॅन केली त्यामुळे उत्पादन घटले. सेंद्रिय शेतीतून उत्पादन काढताना प्रथम ते कमी होत. ते वाढण्यासाठी वेळ लागतो. याचा कसलाही विचार न करता सरकारने हा निर्णय घेतला. तांदुळाच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण असणारा श्रीलंका देशात तांदुळाची टंचाई निर्माण झाली. तो आयात करण्यासाठी 4.50 मिलियन डॉलर खर्च करावे लागले. चहाच उत्पादन घटल चहाची निर्यात करून येणार परकीय चलन सुद्धा घटल. विदेशी चलन येणं बंद झालं.  त्यामुळे उत्पादन कमी झालं त्यामुळे जीवनावश्यक वस्तूची टंचाई निर्माण झाली. परिणामी वस्तुंची किंमत वाढली.

5. VAT (Value-added tax) मध्ये कपात :-  

               सरकारने निवडणूक जाहीरनाम्यात सांगितलं होतं की VAT मध्ये अर्धी कपात करू. हा कर 15% होता सरकारने तो 7.5 % केला. तस पाहिलं तर हा निर्णय योग्य होता. कारण कर कमी झाला तर खरेदी वाढते आणि लोक खूप खरेदी करतील पण हा निर्णय घेतला आणि अंमलबजावणी सुरू केली पण लगेच कोरोना आला त्यामुळे सरकारच्या अंदाजाप्रमाणे खरेदीत वाढ तर झालीच नाही. पण कमी खूप झाली. सरकारला मिळणारा टॅक्स पण कमी मिळाला. सरकारचे उपन्न कमी झालं. इतर बाबींवर खर्च करण्यासाठी सरकार कडे पैसा राहिला नाही.  

           मार्च महिन्यात श्रीलंकेत 1 डॉलर = 200 रुपये  तर हे प्रमाण एप्रिल महिन्यात 1 डॉलर = 300 रुपये झालं.

           पैशाचं मूल्य कमी होत गेलं. यामुळे आयात करताना खूप खर्च येतोय त्यामुळे वस्तूंची किंमत आवाक्या बाहेर गेली आहे.

           श्रीलंकन सरकार मधील 26 मंत्र्यांनी राजीनामा दिला आहे पण पंतप्रधान महिंद्रा राजपक्षे यांनी राजीनामा दिलेला नाही.

           या संकटातून सावरण्यासाठी भारत सरकारने श्रीलंकन सरकार ला मदत केली आहे तसेच जगातूनही अनेक देश मदत करतील अशी आशा आहे. या संकटातून श्रीलंका लवकरच बाहेर पडेल अशी आशा करू या.

New Education Policy 2020 नवीन शैक्षणिक धोरण 2020

 New Education Policy 2020

नवीन शैक्षणिक धोरण 2020

 

          आपल्या देशाने जे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण जाहीर केले आहे. हे तिसरे शैक्षणिक धोरण आहे या आधी 1968 इंदिरा गांधी सरकारने पहिले राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण जाहीर केले होते. दुसरे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 1986 ला राजीव गांधी सरकारने अंमलात आणले. आता मोदी सरकारने पुन्हा 34 वर्षांनंतर नवीन शैक्षणिक धोरण आणले आहे. कोरोनामुळे याची अंमलबजावणी काही काळ थांबली पण आता 2022 ला सरकार हे धोरण अंमलात आणण्याची तयारी करत आहे. डॉ. डी.

 के. कस्तुरीरंगन ( इस्रोचे माजी प्रमुख)   यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने या धोरणाचा मसुदा तयार केला आहे.  तो मसुदा 31 मे 2019 ला सादर केला. डॉ. डी. के. कस्तुरीरंगन यांना पद्मश्री , पद्मभूषण , पद्मविभूषण हे तीनही पुरस्कार मिळालेले आहेत हे लक्षात घ्यायला हवं. शैक्षणिक धोरणाचे ध्येय काय आहे आणि त्याच्यातील महत्त्वाच्या तरतुदी कोणत्या हे आपण पाहू या ....

ध्येय :- 

" India a global knowledge super 

  power "

भारताला ग्लोबल नॉलेज सुपर पॉवर बनविणे हे ध्येय आहे.

तरतुदी :- 

1. मोफत व सक्तीचे शिक्षण आता 3 ते 18

    वर्षापर्यंत करण्यात आले. पूर्वी ते 6 ते 14

    वर्षांपर्यंत होते. 

2. पटनोंदणी 2030 पर्यंत 1 ली ते 12 वी 100%

    करण्याच ठरवलं आहे तसेच 2035 पर्यंत उच्च

    शिक्षणासाठी 50% ठरवलं आहे.

3. मानव संसाधन मंत्रालयाचे नाव बदलवून आता 

    ते शिक्षण मंत्रालय करण्यात येईल.

4. 15 ऑगस्ट 1995 मध्ये सुरू केलेली मध्यान्ह

    योजनेत आता दुपारच्या आहाराबरोबरच    

    नाष्ट्याची सोय करण्यात येईल.

5. GDP च्या 6% खर्च शिक्षणावर करण्यात येईल.

    सरकारच्या एकूण खर्चाच्या 20 % खर्च

    करण्यात येईल. ( आधी तो खर्च 10 % होता.)

6. राष्ट्रीय शिक्षण आयोग हा शिक्षण क्षेत्रातील

    सर्वोच्च संस्था असेल तसेच त्याचे अध्यक्ष 

    मा. पंतप्रधान असतील.

7. राष्ट्रीय संशोधन फाउंडेशन संशोधनासाठी निधी

    उपलब्ध करून दिला जाईल.

8. NAAC ला UGC पासून वेगळे करण्यात येईल.

9. जगातील टॉप 50 विद्यापीठाना आता भारतात

    त्यांची शाखा उघडता येईल. त्यासाठी त्यांना

    50 कोटी डिपॉझिट द्यावं लागेल. 

संरचना :- 

      तर सगळ्यात महत्त्वाच म्हणजे या शैक्षणिक धोरणात मागची जी संरचना म्हणजे 

10 + 2 + 3 होती.

 ती बदलण्यात आली. त्या ऐवजी 

  5 + 3 + 3 + 4 ही नवीन संरचना स्वीकारली   

  आहे. 

 ही संरचना नक्की कशी आहे ते पाहू या....

5 वर्ष 

   - पायाभूत शिक्षण

   - Fundamental Education

   - 3  ते 8 वर्ष वयोगट 

   - 1 ली व 2 री 

   - शालेयपूर्व शिक्षण , परीक्षा नाही ,

   - मेंदूला चालना देणारे खेळ , बुद्धीचा विकास

   - शाळेची आवड, ओढ ,आस्था निर्माण करणे

3 वर्ष 

   - 3 री , 4 थी , 5 वी 

   - माध्यम :- मातृभाषा 

   - Activity + study 

   - परीक्षेला सुरुवात 

   - पेपर , स्वतःच मूल्यमापन स्वतः , मित्र , शिक्षक

3 वर्ष 

   - 6 वी , 7 वी , 8 वी 

   - भारतीय भाषा 

   - व्यावसायिक शिक्षण

   - वेगवेगळे विषय

4 वर्षे

   - 9 वी , 10 वी , 11 वी , 12 वी 

   - बोर्ड नाही , 

   - विदेशी भाषा शिकू शकता , 

   - पाठांतरावर प्रश्न नाही तर विचारक्षमता डेव्हलप

     करण्यासाठी. 

School Hub / Complex / नॉलेजहब / युनिव्हर्सिटी हब तयार करण्यात येईल. त्यामध्ये उच्चशिक्षित शिक्षक उपलब्ध करून देण्यात येतील. 

 - संगीत , Science , Arts 

 - जो विषय शिकायचा तो शिकू शकतील. 

   कोणत्याही शाखेचे बंधन राहणार नाही. 

   Arts + कॉमर्स + Science एकत्रितपणे

   शिकता येईल.

पदवी संदर्भात सुद्धा बदल केला आहे. पदवी पूर्ण करण्याची सक्ती असणार नाही. 

3 / 4 वर्ष Graduation असेल. 

 1 ले वर्ष पूर्ण केले तर  :- सर्टिफिकेट कोर्स 

 2 रे वर्ष पूर्ण केले तर   :- डिप्लोमा 

 3 रे वर्ष पूर्ण केले तर   :- डिग्री 

 4 थे वर्ष पूर्ण केले तर  :- रिसर्च 

            4 थे वर्ष पूर्ण केले तर P G :- 1 वर्ष

            3 रे वर्ष पूर्ण केले तर P G :- 2 वर्ष 

मनासारखे विषय घेता येतील :- पॉलिटी / आर्टस् / मॅकॅनिकल / खेळ 

       जे काही विद्यार्थी शिकतील त्याचे त्यांना 

Credits मिळतील. हे credits त्यांच्या  UGC मध्ये अकाउंट मध्ये जमा होतील. 

        एकाच वेळी विद्यार्थी दोन डिग्री घेऊ शकतो. तो कोणताही विषय शिकू शकतो. युरोपियन देशातील नामांकित विद्यापीठात हे आधीपासून सुरू होत ते आता आपल्या देशात राबवल जाण्याची सुरुवात होत आहे. युरोपातच आहे असं नाही तर  पूर्वीच्या काळी भारतात सुद्धा ही पद्धती होती. तक्षशिला , नालंदा , वल्लभी या जुन्या काळातील विद्यापीठात अशी शिक्षण व्यवस्था होती. आपण पाश्चात्यांचे अनुकरण करताना यांचा आपल्याला विसर पडला होता. 

         शिकण्याचं दडपण न येता आनंद वाटला पाहिजे यासाठी हे धोरण मदत करणार आहे. शिक्षणातला होणार हा बदल खरच योग्य आहे. तसेच तो योग्य प्रकारे राबवला तर शिक्षण क्षेत्रात मोठी क्रांती होईल हे वेगळे सांगायला नको. अजून एक गोष्ट की हे धोरण आहे कायदा नाही. ते कसं राबवल जातंय त्यावर त्याच यश अपयश ठरणार आहे .

Good Health is wealth ... निरोगी आरोग्य ही खरी संपत्ती

       संपत्ती म्हणजे नक्की काय ? त्याची व्याख्या काय आहे ? हे समजून घेतलं पाहिजे. खरी संपत्ती काय असते ? 

        तुमच्या वयाच्या 25 वर्षापर्यंत तुमची डिग्री ( शिक्षण ) काय आहे हे पाहिलं जातं. 40 व्या वर्षो तुम्ही किती कमावता हे पाहिलं जातं. आणि आयुष्याच्या उत्तरार्धात म्हणजे 50 वर्षानंतर तुम्ही किती निरोगी आहात हे महत्त्वाचे असतं. 

       60 वर्षानंतर तुमच्या कडे कोणतं पद आहे , किती पैसा आहे , अधिकार किती आहेत. याला काहीही किंमत असत नाही. अशा वेळी महत्त्वाच असत ते म्हणजे तुमचं निरोगी शरीर आणि तेच जर चांगले नसेल तरआयुष्यभर जे काही कमावलं ते या वेळी शून्य होत. 

        माणूस हा विचित्र प्राणी आहे तो पैसा कमवण्यासाठी त्याचं आरोग्य खर्च करतो आणि नंतर ते पुन्हा कमवण्यासाठी तो सगळा पैसा खर्च करतो. 

माणूस पैसा कमवण्यासाठी त्याच सगळ आयुष्य घालवतो. पैसा कमवण्यासाठी तो आरोग्याची हेळसांड करतो. खरं तर आरोग्य हिच खरी संपत्ती आहे.

         आपण खूप पैसा कमावला , संपत्ती गोळा केली. पण तिचा उपभोग घेण्यासाठी जर आपलं शरीर आपली साथ देत नसेल तर अशा संपत्ती चा काय उपयोग आहे. 

          आयुष्यात फक्त पैसा मिळवणं महत्वाचे नसतं तर तो मिळवत असताना त्याबरोबरच शरीर स्वास्थ्याकडे पण लक्ष देणे गरजेचे असते. पण आपण कायम शरीराकडे दुर्लक्ष करतो . वेगळ्याच गोष्टींना महत्व देतो. त्या मिळवण्यासाठी धावत असतो.

 पैसा मिळवण्यासाठी आपण किती प्रयत्न करतो पण आपलं आरोग्य निरोगी राहावं म्हणून किती लक्ष देतो विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे ना. तर मग आज पासूनच विचार करा आणि आपलं आरोग्य कस उत्तम राहील या कडे लक्ष द्या.

           तर मग चला आपली खरी संपत्ती उत्तम राहील यासाठी प्रयत्न करू या.

" Good Health is Wealth. "

The Kashmir Files .. 'द काश्मीर फाईल्स.....

 

द काश्मीर फाईल्स.....

 काश्मीर मध्ये राजीव गांधी पंतप्रधान असताना  क्रमाक्रमानं वाढत गेलेला दहशतवाद...

 मिळत असलेल्या धोक्याच्या इशाऱ्यांकडं केंद्र सरकारनं केलेलं दुर्लक्ष .....

१९ जानेवारी १९९०  या तारखेच्या काही काळ आधी काश्मिरी पंडितांना दिल्या जाणाऱ्या धमक्या....

  इस्लामचा स्वीकारा , नसेल तर इथून निघा,  नाहीं तर मरा....

 मशिदींच्या भोंग्या मधून दिल्या जाणाऱ्या धमक्या .....

 सामूहिक हत्या, बलात्कार हे आधीपासून काश्मीर मध्ये घडत होते पण या सर्वांची गाठलेली चरणसीमा......

१९ जानेवारी १९९० या दिवसाच्या आधी ४८ तास आधी काश्मिरी पंडितांना वरीलपैकी एक  निवडायला सांगितलेला एक पर्याय..... 

पेटवण्यात आलेली घर ... 

उध्वस्त करण्यात आलेली मंदिर.... 

सामूहिक खून, बलात्कार, सक्तीची केलीजाणारी धर्मांतर..... 

जीव वाचवण्यासाठी आपली घरं सोडून अंगावरच्या कपड्यानिशी पळून जाव लागणारे काश्मीरी पंडित..... 

चित्रपट सुरू होतो ,  हळू हळू विषयाची पकड घेत त्याची तीव्रता वाढत जाते. सगळ्यात भयानक आणि शंभर टक्के सत्य घटनेनं त्या चित्रपटाचा शेवट होतो. एक  'कलाकृती'म्हणून सुद्धा हा  चित्रपट असामान्य आहे. चित्रपट पाहिला की माणूस ब्लॅंक होतो. 

हा चित्रपट डावी विचारसरणी , डावे विचारवंत, काही नामांकित विद्यापीठातील प्राध्यापक, काही पत्रकार, लेखक हे सगळे मिळून एक एकोसिस्टम   तयार करतात आणि त्याचा शिक्षण क्षेत्रावर कसा  प्रभाव असतो त्यातून नक्षलवाद आणि  डाव्या अतिरेकी चळवळीला कसा पाठिंबा देतात, याचं नेमकं चित्रण करतो. हा डावा विचार म्हणजे नक्की काय तर हा डावा विचार 'राष्ट्रवादा'ला विरोध करतो तर खूप वेळा तो  देशद्रोह्यांची बाजू घेतो. JNU मध्ये तरी  नक्की काय चालतय 

  'भारत तेरे टुकडे हजार'  अफजल गुरूच 'बलिदान वर्ष' साजर.

' फ्री काश्मीर...' 

 'अफजल हम शर्मिंदा है, तेरे कातिल जिंदा है' अशा घोषणा दिल्या जातात.

     भारतीय सैन्य काश्मिरी जनतेवर अत्याचार करतं असा प्रचार JNU मधले तथाकथित विद्यार्थी नेते करतात. तरुणाचं ब्रेनवॉश कसं केलं जातं,  या डाव्या पुरोगामित्वाकडे वळणाऱ्या तरुणपिढीला हे नक्की कोण आहेत ह्याचं खर रूप काय आहे हे दाखवण्यात विवेक अग्निहोत्री आणि काश्मीर फाईल्स यशस्वी होतो. 

        " फेक न्यूज दिखाना इतना खतरनाक नही है, जितना रिअल न्यूज छुपाना हे. "

सत्य चित्रपट पहात असताना जाणवतं. 

   त्या वेळी काही न्यूज चॅनेल आणि काही बुद्धिमान पत्रकार या घटनेची मांडणी अशी करतात की  काश्मीर खोऱ्यात अल्पसंख्याक असलेले काश्मिरी पंडित श्रीमंत होते. तिथले उद्योगधंदे त्यांच्या हातात होते. त्यांनी गरीब मुस्लिमांवर केलेल्या अत्याचाराची प्रतिक्रिया म्हणून हे सगळं घडल आहे.  अजूनही युट्युबवर याच्या क्लिप्स आहेत. 30 - 32  वर्षे देशाला 'जणू काही घडलंच नाही' असं दाखवण्यात यशस्वी झालेल्यांच पितळ ह्या चित्रपटाने उघड केलं आहे. 

1990 ला ही घटना घडली म्हणजे भारत स्वतंत्र होऊन 43 वर्ष होतात. लोकशाही सरकार असताना काश्मीरी पंडितांचं संरक्षण आपली राज्यघटना, आपली सरकारी यंत्रणा का करू शकली नाही. हा प्रश्न मनात घर करतो. आजही काश्मिरी पंडितांचे प्रश्न का सुटले नाहीत. अशा वेळी या सरकारी यंत्रणां बद्दल साशंक वाटतं.

इस्लामिक दहशतवादाला लवकर वेसण घातली नाही तर पुढे काय ? ह्याच उत्तर शोधण्यास हा सिनेमा भाग पाडतो.

का पहावा 'काश्मीर फाईल्स'

1. 19 जानेवारी 1990 नक्की काय झालं होतं हे कळण्यासाठी .....

2. आपल्या पासून नक्की काय लपवल जातंय हे कळण्यासाठी.....

3. अजेंडा म्हणजे काय आणि तो कसा राबवला जातोय हे कळण्यासाठी.....

4.  काहींन साठी जो सोईस्कर इतिहास आहे तोच कसा खरा आहे हे इतरांवर कसं बिंबवलं जात हे पाहण्यासाठी.....

5. सत्य म्हणजे जे मीडिया सांगतो किंव्हा तथाकथित बुद्धीमंत सांगतात ते नसत तर ते खूप वेगळं आणि विदारक असत हे कळण्यासाठी.....

6. एखाद्यावर अन्याय झाला आणि मग त्याने हातात शस्त्र घेतलं कीं तो हिरो असतो हे आपण हिंदी फिल्म मध्ये पहातो. त्याच समर्थन करतो.

पण हातात हत्यार न घेता कायद्यावर विश्वास असणारे पंडित पळकुटे , घाबरट असतात का ? ह्याच उत्तर शोधण्यासाठी .....

7. राज्यकर्ते जर नालायक असतील तर प्रशासन किती हतबल होत आणि सर्वसामान्याचे कसे भयानक हाल होतात हे समजण्यासाठी....

8. कलम 370 आणि 35 अ रद्द का केलंय , त्याची किती गरज होती हे नव्यानं समजण्यासाठी...

9. दहशतवादाला डाव्या विचारांच्या आणि फार  मोठ्या घटकाचा पाठिंबा कसा असतो काही शिक्षणसंस्था यांना कसं प्रोटेक्त करतात......

10. इस्लामिक दहशतवाद म्हणजे नक्की काय असतो .....

 विवेक अग्निहोत्रीचा '  द ताश्कंद फाईल्स ' हा चित्रपटदेखील पाहण्यासारखा आहे.  जानेवारी १९६६ मध्ये 'ताश्कंद' या ठिकाणी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात शिखर परिषद होते . ताश्कंद करारावर सही झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी १० जानेवारी १९६६ ला भारताचे कर्तबगार पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्रीजी यांचा तिथंच मृत्यू होतो.  हृदयविकारानं त्यांचा मृत्यू झाल्याचं सांगितलं जात. या घटनेची वेगळी बाजू नक्की काय आहे हे त्याने उपलब्ध कागद-पुराव्यांवरून  मांडल आहे. 

Pavankhind ' A great Film .... पावनखिंड : एक उत्तम कलाकृती

     " लढण्याचा इतिहास आमचा 

        हरणे माझ्या रक्तात नाही ,

        जोपर्यंत मैदानात उभा मी

        जिंकणं नियतीला शक्य नाही . "

            🚩🚩🚩🚩

पावनखिंड पाहिला. एक नंबर आहे. प्रत्येकानं दिलेली भूमिका अगदी जीव ओतून केलीय.

पन्हाळ्याला सिद्धी जौहरचा पडलेला वेढा... 

हा वेढा फोडण्यासाठी बहिर्जी नाईकांनी आखलेली योजना....

ही योजना यशस्वी व्हावी आणि शत्रूला बेसावध ठेवण्यासाठी गंगाधरपंतांनी केलेल काम  .....

महाराजांना पन्हाळ्यावरुन निसटता यावे म्हणून हसतहसत मृत्यूच्या दारी जाणारे शिवा काशीद....

महाराजांसाठी स्वतःच्या प्राणांची आहुती देणारे रायाजी बांदल......

तोफांचे आवाज ऐकू येईपर्यंत पावनखिंडीत आपले प्राण रोखून धरत शत्रूशी लढणारे बाजीप्रभू .... 

एक एक प्रसंग पाहिला आणि संवाद ऐकला की अंगावर काटा उभा राहतो. 

चित्रपट सुरू झाला की महाराजांचे वाक्य कानावर पडत.  " या राज्याभिषेकामागे बलिदानाची फार मोठी परंपरा आहे ". 🚩

महाराज गडावरून खाली आल्यानंतर जेव्हा शिवा काशीद आणि महाराजांची वाट वेगळी होते तेव्हा महाराज आपल्याबरोबर बोलावत असूनही शिवाकाशीद योजनेप्रमाणे पालखीत बसण्यासाठी जाताना म्हणतो मी आता स्वर्गाच्या वाटेकडे निघालोय राजं... 

 त्याच वेळी " रणी निघत शूर..." हे  सुरू झालेले गाणं डोळ्यातून अश्रूंना वाट मोकळी करून देण्यास भाग पाडत.

पावनखिंड मध्ये पोहोचल्यावर बाजीप्रभू महाराजांना पुढे जायला सांगतात आणि महाराज कोणालाही सोडून जायला तयार नसतात त्या वेळी महाराजांना बाजी म्हणतात....

"पांडुरंगासोबत त्याच्या भक्तांचं जसं नाव घेतलं जातं तसं तुमच्यासोबत आमचं नाव घेतलं जाईल " 

" हा सोहळा साजरा करू द्या राजं...."

पावनखिंडीतील लढाई पाहिली आणि तेथील प्रसंग पाहिले की 

'राजा शिवछत्रपती ' मधील काही ओळी आठवतात...

 

" तोफे आधी मरे न बाजी 

               सांगा त्या मृत्यूला..... "

 "  हा देह अर्पिला शिवबाला 

    हा देह अर्पिला स्वराज्याला

          पडेल तेंव्हा तो धारातीर्थी

          जेव्हा राजा पोहोचेल विशाली 

    हा क्षण अखेरचा आला 

    तोफा ऐकण्यास जीव आतूरला 

       शेवटचा मुजरा राज तुम्हांला ...

       डाव अर्धा सोडुनी बाजी चालला." 

 " पावनखिंडीतील मातीला सुगंध आहे बाजीच्या त्यागाचा , त्या मातीला रंग आहे बाजीच्या रक्ताचा , तेथील जमिनीला कान लावला तर आजही आवाज येईल बाजीच्या तोंडातून कडाडलेल्या महाराष्ट्राच्या महामंत्राचा  .....

' हर हर महादेव ." 🚩

   

    

      सिद्दी जौहर म्हणून समीर धर्माधिकारी यांने मस्त काम केलंय. सिद्दी जौहर ला आदिलशाहीत असलेला विरोध. कोणीच महाराजांवर जाण्यास तयार नसल्यामुळे त्याला पाठवण्यामागे  तो जिंकला तरी फायदा आणि मेला तरी फायदा असा बड्या बेगमेने केलेला विचार.  ही एक नवीन गोष्ट कळली. 

      वैभव मांगले यांनी हुशार आणि बेरकी गंगाधरपंत कमाल उभे केलेत.सिद्दीच्या प्रचंड वेढ्यात दोन माणसांनिशी जाणं किती धोकादायक असेल हा विचार कधी केला नव्हता. गंगाधरपंत यांनी पन्हाळ्याच्या वेढ्यात सिद्दी जौहरला गाफील ठेवण्यात वापरलेलं कसब नाद आहे. 

बाजीप्रभु यांच्याबरोबर, बांदल देशमुख आणि मावळातील शुर मावळे लढले. त्यात शिवरायांचे मेव्हणे शंभुसिंग जाधव हेही होते. ही गोष्ट नव्याने समजली. 

हरीश दुधाने यांनी बहिर्जी नाईक म्हणून  कमाल काम केलंय

चिन्मय मांडलेकर यांनी उभे केलेले महाराज म्हणजे तर नाद आहेत.  सैनिकांवर असलेलं महाराजांचं प्रेम, विश्वास साकारण्यात , त्यांना स्फुरण देताना ' हर हर महादेव ' ही गर्जना करताना, कर्तव्यापोटी त्यांना मृत्यूला सामोरं जाताना पाहून महाराजांच्या जीवाची होणारी तगमग. बाजींना सोडून जाताना होणारी घालमेल,  वेढा फोडून विशाळगडावर गेल्यावर आधी तोफा वाजवण्यासाठीची धडपड. 

सगळं भारीच......

 बाजीप्रभूची भूमिका करणारे अजय पुरकर हे तर अक्षरशः बाजीप्रभू जगलेत. अजून कोणी त्या भूमिकेला न्याय देऊ शकलं नसतं. अस वाटतं राहत.  संवाद तर नाद आहेत..... 

 ' चल .....'

 ' बाजूला व्हा .......' 

चेहऱ्यावच्या भावना ..

महाराज सांगतात बाजी आपण भेटणार आहोत.  त्यावेळी बाजींच्या चेहऱ्यावरचं हास्य आणि डोळ्यातून येणार पाणी खरंच अफलातून भूमिका केलीय. 

तो युद्धावेश, ती तलवारबाजी चा प्रसंग साकारताना बाजी डोळ्याचं पारणं फेडतात...

युद्धप्रसंग दाखवणं अतिशय अवघड आणि ते ही अधिकाधिक वास्तविक कसे होतील यासाठी केलेला प्रयत्न....

त्यातून ही लढाई संपूर्ण पावसापाण्यात आणि जंगलात झाली. ती दाखवलीये पण तशीच....

या सगळ्यांसाठी दिग्पाल लांजेकरांचं कौतुक.....

बाजीप्रभू देशपांडें आणि त्यांच्या सोबतच  फुलाजीप्रभू देशपांडे, रायाजी बांदल, शंभूसिंह जाधव, शिवा काशीद आणि बांदल सेनेतील त्या ६०० मावळ्यांचे शौर्य डोळ्यासमोर उभं करण्यात दिग्दर्शक यशस्वी होतो...

   सगळ्यांच कलाकारांनी आपल्या भूमिका साकारल्या नाहीत तर ते त्या भूमिका खरोखरचं जगले आहेत.  अस वाटत. एकेक वाक्य आणि प्रसंग डोळ्यासमोरून जात नाहीये. 

दिग्पाल लांजेकरांनी ठरवलेल्या शिवाष्टेक मधील  हा तिसरा चित्रपट......

आधीच्या चित्रपटां पेक्षा अधिकाधिक भव्य आणि दिव्य केलाय....

यामुळे आता पुढील चौथ्या चित्रपटाची आतुरता खूपच वाढलीय......

🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩🚩

What exactly to learn from Shivacharitra / शिवचरित्रातून नक्की काय शिकावं....

 

            छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास अभ्यासने ही काळाची गरज आहे. महापुरुषांचा इतिहास हा फक्त परीक्षेत मार्क घेण्यासाठी अभ्यासायचा नसतो. तर तो आपल जीवन समृद्ध करण्यासाठी वाचायचा असतो. आपण इयत्ता चौथी च्या वर्गापासून छत्रपती शिवरायांचा इतिहास शिकण्यास सुरुवात करतो. 

शिवचरित्रातून नक्की काय शिकावं.....

१. यशाचा आणि वय , अनुभवाचा काही संबंध नसतो :- 

           छत्रपती शिवरायांनी स्वराज्याची स्थापना अवघ्या पंधराव्या वर्षी केली. स्वराज्य निर्माण करण्याच पहिलं पाऊल त्यांनी या वयात टाकलं. तोरणा जिंकला तेव्हा त्याचं वय काय होत ? त्याला महत्त्व नाही महत्व आहे ते त्यांच्या कर्तृत्वाला. संत ज्ञानेश्वरांनी ज्ञानेश्वरी लिहली तेव्हा तरी त्याचे वय काय होते. त्यामुळे मी खूप लहान आहे, मला काहीच आणि कशाचाही अनुभव नाही. मी आता काय करणार ? हा न्यूनगंड बाळगणं सोडून द्यायला शिवचरित्र शिकवत.

२. सुरुवात करा आणि सुरू ठेवा

           रायरेश्वरची शपथ घेऊन स्वराज्य स्थापन केलं तेव्हा शिवरायां बरोबर दहा पंधरा मावळे होते पण त्यांनी सुरुवात केली आणि ती सतत घोडदौड सुरू ठेवली. पुढं एवढं मोठं स्वराज्य निर्माण झालं. कोणतंही आणि कितीही मोठं काम असू द्या तुम्ही सुरुवात करा. अगदी छोट्या गोष्टी पासून केली तरी चालेल. सतत ते काम करत रहा तुम्ही मोठ्या उंचीवर जाऊन पोहचाल.

३. स्पर्धा मोठी आहे स्पर्धक मोठा आहे म्हणून घाबरून जाऊ नका.

           मुघल , निजामशहा , आदिलशाहा हे खूप मोठे शत्रू होते पण महाराज यांना घाबरले नाहीत. त्यांनी त्यांचा युक्तीने सामना केला. आयुष्यात कितीही मोठं संकट आले तरी त्याला धाडसाने तोंड द्या. संकटांना घाबरून , पाठ दाखवून पळून जाऊ नका. आपली सगळी शक्ती पणाला लावून त्यातून बाहेर पडा. 

४.  कष्ट करा. ध्येय बाळगा. अंधश्रद्धा सोडा.

           कोणत्याही लढाईला जाताना महाराजांनी निष्पाप प्राण्यांची हत्या केली नाही. का कसलाही मुहूर्त काढला नाही. योग्य नियोजन , अफाट कष्ट केलं तेव्हा स्वराज्य निर्माण झालं. आपला आपल्या क्षमतेवर विश्वास हवा. कष्ट करण्याची ताकत हवी. अंधश्रद्धा न बाळगता स्वतःवर श्रध्दा ठेवावी आणि कामाला लागावं. 

५. मोठ्या संकटांना घाबरू नका. स्वतः पुढे व्हा. 

           अफजल खान स्वराज्यावर चालून आला तेव्हा सगळ्यांना वाटलं होतं की आता संपलं सगळं पण महाराज त्यावेळी स्वतः त्याला सामोरे गेले. शांत राहून प्रत्येक निर्णय अगदी योग्य काळजी घेऊन घेतला आणि संकटाचाच नाश केला. आपल्या जीवनात कितीही मोठं संकट आले तरी घाबरायचं नाही. शांत राहून परफेक्ट नियोजन करून त्यावर मात करायची.

६. उपलब्ध साधनसामग्रीचा अतिशय सुयोग्य वापर.....

           मुघल, आदिलशहा याचं सैन्य कितीतरी मोठे होते. त्या मानाने महाराजांचे सैन्य खूपच कमी पण त्यांचा योग्य वापर त्यांनी केला. आपल्या कडे कोणती साधन आहे ते पहा आणि त्याचाच अतिशय कुशलतेने वापर करून यश खेचून आणा.

७.कधी कधी माघार घेणे सुद्धा आवश्यक....

           महाराजांनी कित्येक वेळा परिस्थिती पाहून माघार घेतली. आपल होणार नुकसान टाळलं जात आणि नव्याने तयारी करण्याची संधी आपल्याला मिळते. कधी माघार घ्यावी लागली तर कमीपणा वाटून घेऊ नका. एखाद्या काम नाही जमल तर ते लवकर सोडा आणि दुसरं सुरू करा. माघार घेण्यात कमीपणा वाटून घेऊ नका. नवनवे मार्ग शोधा. 

८. सहकारी चांगले निवडा..

           महाराज तुम्ही जा मी खिंड रोखून धरतो. आधी लगीन कोंढण्याचं मग माझ्या रायबाचं असं म्हणणारी आणि महाराजां साठी जीव ओवाळून टाकणारी माणसं होती. हे सहकारी म्हणजे महाराजांची खरी ताकद होती. तुमचे सहकारी कसे आहे हे पहा. योग्य ते मित्र निवडा. जे तुम्हांला संकटात मदत करतील त्यासाठी चांगली माणसे जोडा.

९. सर्वोत्तम राजनीती...

           आजवर इतिहासाने शत्रूच्या हातावर तुरी देऊन निसटणारे योध्ये पाहिले पण शत्रूच्या हातावर मिठाई देऊन निसटणारा एकच योद्धा इतिसाने पाहिला तो म्हणजे छत्रपती शिवराय. औरंगजेबाच्या अडीच ते तीन लाख फौजेच्या नजर कैदेतून रक्ताचा एक ही थेंब न सांडता महाराज एकदम सुरक्षित रायगडावर पोहोचले. जगाच्या इतिहासात अशी राजनीती करणारा राजा एकच आहे. 

         खूप साऱ्या गोष्टी आहेत शिवचरित्रात ज्याला ज्या घेता येतील त्या घ्या. त्याचा उपयोग आपल्या आयुष्यात करा. 

 

          जेव्हा जेव्हा आयुष्यात आपण हरलोय , सगळं संपलंय अस वाटेल तेव्हा शिवचरित्र वाचावं. पुन्हा संकटाना सामोरे जाण्याची आणि जगण्याची नवी उमेद निर्माण होईल.