Global Happiness Index
जागतिक आनंद निर्देशांक
- जागतिक आनंद निर्देशांक हा वार्षिक अहवाल आहे जो जागतिक राष्ट्रांचे मूल्यमापन त्यांच्या नागरिकांनी स्वतःला किती सामग्री आणि समृद्ध आहे यावर आधारित आहे.
- दरवर्षी, 20 मार्च रोजी किंवा त्याच्या आसपास, आंतरराष्ट्रीय आनंद दिनाच्या उत्सवाचा भाग म्हणून, जागतिक आनंद अहवाल प्रकाशित केला जातो.
- संयुक्त राष्ट्रांनी 20 मार्च रोजी स्थापन केलेला आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन, 2023 मध्ये दहावा वर्धापन दिन साजरा केला जातो.
¶ जागतिक आनंद अहवाल कोण जारी करतो :-
- UN SDSN चा अहवाल जगभरातील लोकांच्या सर्वेक्षणातून 150 हून अधिक राष्ट्रांमध्ये गोळा केलेल्या डेटावर आधारित आहे.
- युनायटेड नेशन्स सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट सोल्युशन्स नेटवर्कद्वारे 2022 जागतिक आनंद निर्देशांक जारी केला जातो.
¶ मापदंड :-
1. आर्थिक समृद्धी
2. सामाजिक आधार
3. आयुर्मान
4. जीवन निवडी करण्याचे स्वातंत्र्य
5. औदार्य
6. भ्रष्टाचाराची धारणा यासह अनेक मापदंडांचा वापर करून आनंदाचे मोजमाप करतो.
¶ जागतिक आनंद निर्देशांक अहवाल निर्धारित करणारे घटक :-
1. दरडोई जीडीपी :-
- आनंदाचे निर्धारण करणारा एकमेव घटक नसला तरी, देशाच्या आर्थिक विकासाची पातळी त्याच्या सामान्य स्थितीची व्याख्या करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. बऱ्याचदा, दरडोई जीडीपी या व्हेरिएबलचा पर्याय म्हणून वापरला जातो.
2. सामाजिक समर्थन :-
- हा घटक, जो सोशल नेटवर्क्स आणि सामाजिक भांडवलाबद्दल सर्वेक्षण प्रश्नांद्वारे निर्धारित केला जातो, हे दर्शविते की देशाच्या नागरिकांना मित्र आणि कुटुंबाकडून किती पाठिंबा मिळतो.
3. निरोगी आयुर्मान :-
- हा घटक एखाद्या देशाच्या सामान्य आरोग्याचा आणि कल्याणाचा मापक आहे कारण तो चांगल्या आरोग्यामध्ये जगण्याची अपेक्षा करू शकणाऱ्या वर्षांची विशिष्ट संख्या दर्शवितो.
4. जीवन निवडी करण्याचे स्वातंत्र्य :-
- हे मेट्रिक दाखवते की एखाद्या राष्ट्रातील मुक्त नागरिकांना त्यांच्या जीवनातील महत्त्वाच्या बाबी, जसे की त्यांचे करिअर, शिक्षणाचा स्तर किंवा जीवन साथीदार निवडण्यासाठी कसे वाटते.
5. औदार्य :-
- हा घटक, जो चॅरिटी देणगी आणि स्वयंसेवा यासंबंधी सर्वेक्षण प्रश्नांद्वारे निर्धारित केला जातो, हे प्रकट करते की देशाचे नागरिक इतरांना मदत करण्यास किती इच्छुक आहेत.
6. भ्रष्टाचाराची धारणा :-
- हे पॅरामीटर दर्शवते की देशाचे नागरिक किती विश्वास ठेवतात की भ्रष्टाचार व्यवसाय आणि सरकार या दोन्हींमध्ये प्रचलित आहे.
आनंद निर्देशांक, ज्याला कधीकधी "जीवन शिडी" म्हणून ओळखले जाते.
"खाली 0 आणि शीर्षस्थानी 10 क्रमांकाच्या पायऱ्या असलेली एक शिडी आहे ज्याची तुम्ही कल्पना केली पाहिजे.
¶ जागतिक आनंद अहवाल 2023 ची प्रमुख वैशिष्ट्ये :-
- 20 मार्च 2023 रोजी यूएन सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट सोल्यूशन्स नेटवर्कद्वारे प्रकाशित करण्यात आला.
- सलग सहाव्यांदा फिनलंडला जगातील सर्वात आनंदी राष्ट्र म्हणून घोषित करण्यात आले.
- मूल्यांकनानुसार डेन्मार्क दुसऱ्या क्रमांकावर, आइसलँड तिसऱ्या, इस्रायल चौथ्या क्रमांकावर आणि नेदरलँड पाचव्या क्रमांकावर आहे.
क्रमवारीत पहिल्या दहा राष्ट्रांमध्ये प्रामुख्याने युरोपमधील होते.
- न्यूझीलंड आणि इस्रायल हे टॉप टेनमध्ये पोहोचणारे एकमेव गैर-युरोपियन राष्ट्र होते.
- अव्वल वीसमधील एकमेव नवीन देश म्हणजे लिथुआनिया, जो 2017 पासून 30 हून अधिक स्थानांनी वाढला आहे.
- वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्टमध्ये अफगाणिस्तान 137 व्या क्रमांकावर आहे, जो अगदी तळाशी आहे.
- भारत जगातील सर्वात कमी आनंदी राष्ट्रांपैकी एक आहे, 146 राष्ट्रांपैकी 126 व्या क्रमांकावर आहे.
- 2022 चा अहवाल प्रकाशित होत असताना, रशियाने युक्रेनवर केलेल्या आक्रमणामुळे दोन्ही राष्ट्रे थेट जगभर चर्चेत आली. या वर्षीच्या क्रमवारीत रशिया आणि युक्रेन अनुक्रमे 70 आणि 92 व्या स्थानावर आहेत.
¶ थीम :-
- वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्टच्या 2023 आवृत्तीची मध्यवर्ती थीम आहे,
'संकटाच्या काळात विश्वास आणि सामाजिक संबंध'.
¶ जागतिक आनंद निर्देशांक अहवाल 2023 मध्ये भारताचा क्रमांक :-
- भारताच्या क्रमवारीत किंचित सुधारणा झाली असून, वर्षभरापूर्वीच्या 136 वरून 10 स्थानांनी वर 126 वर पोहोचले आहे.
- हॅपीनेस अहवालानुसार, मागील दहा वर्षांमध्ये, भारताचे जीवन मूल्यमापन 0 ते 10 या स्केलवर पूर्ण बिंदूपेक्षा जास्त घसरले आहे.
¶ भारताच्या खराब कामगिरीसाठी अनेक घटक कारणीभूत ठरतात ...
- भारतीय लोकसंख्येचा एक मोठा भाग अजूनही गरिबीत जगतो आणि उत्पन्नातील असमानता जास्त आहे.
- राष्ट्राच्या काही प्रदेशांमध्ये, आरोग्यसेवा आणि शिक्षणासाठी मर्यादित प्रवेशाचा परिणाम लोकांच्या सामान्य जीवनाच्या गुणवत्तेवर होऊ शकतो.
- भ्रष्टाचार आणि राजकीय अस्थिरता यामुळे नागरिकांमध्ये असुरक्षितता आणि असंतोषाची भावना निर्माण होऊ शकते.
¶ जागतिक आनंद अहवालाचे महत्त्व :-
- धोरणकर्ते आणि सामान्य जनतेसाठी विविध समाजांमध्ये आनंद आणि कल्याणासाठी योगदान देणारे घटक समजून घेण्यासाठी हा अहवाल महत्त्वाचा आहे.
- अहवालात केवळ आर्थिक वाढीऐवजी प्रगती आणि विकासाचे उपाय म्हणून आनंद आणि कल्याणाच्या महत्त्वावर जोर देण्यात आला आहे.
- हे कल्याण आणि आनंदाच्या महत्त्वाकडे लक्ष वेधते आणि या मूल्यांना प्रोत्साहन देणारी धोरणे आणि दृष्टीकोनांची आवश्यकता अधोरेखित करते.
- हा अहवाल अशा राष्ट्रांची ओळख करून देतो जे आनंद आणि कल्याण यांना चालना देण्यासाठी चांगली कामगिरी करत आहेत आणि इतर राष्ट्रांमध्ये नक्कल केल्या जाऊ शकतील अशा सर्वोत्तम पद्धतींवर प्रकाश टाकतात.
- सर्वोत्कृष्ट पद्धती सामायिक करून आणि एकत्र काम करून, देश जागतिक स्तरावर आनंद आणि कल्याणास प्रोत्साहन देणारी धोरणे आणि कार्यक्रम विकसित करू शकतात.
■ सर्वात वाईट कामगिरी करणारे:
- अफगाणिस्तानला सर्वात दुःखी राष्ट्र म्हणून क्रमवारीत देण्यात आले, त्यानंतर अनुक्रमे लेबनॉन, सिएरा लिओन, झिम्बाब्वे यांचा क्रमांक लागतो.
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा