2024 भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक
- 18 व्या लोकसभेचे 543 सदस्य निवडण्यासाठी भारतात 19 एप्रिल 2024 ते 1 जून 2024 या कालावधीत सार्वत्रिक निवडणुका होणार आहेत.
- या निवडणुका सात टप्प्यांत होतील आणि 4 जून 2024 रोजी निकाल जाहीर होतील.
- 2019 च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीला मागे टाकून ही जगातील सर्वात मोठी निवडणूक असेल आणि भारतातील सर्वात जास्त काळ चाललेल्या सार्वत्रिक निवडणुका असतील .
- एकूण 44 दिवसांचा कालावधी (पहिली 1951-52 भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक वगळून ).
1.4 अब्ज लोकसंख्येपैकी अंदाजे 960 दशलक्ष व्यक्ती निवडणुकीत भाग घेण्यास पात्र आहेत, ज्या पूर्ण होण्यासाठी एक महिना कालावधी अपेक्षित आहे.
"चुनाव का पर्व देश का गर्व" म्हणजे -''निवडणुकीचा सण, राष्ट्राचा गौरव''
- भारताच्या संसदेच्या निवडणुका सर्वात महत्त्वाच्या आहेत कारण त्या नवीन सरकार ठरवतील.
- लोकसभेच्या (कनिष्ठ सभागृह) सर्व 543 जागा निवडल्या जातील.
- राज्यसभेच्या (वरच्या सभागृह) 65 जागांसाठीही निवडणूक होणार आहे .
- आंध्र प्रदेश , अरुणाचल प्रदेश , ओडिशा आणि सिक्कीम या राज्यांमधील विधानसभेच्या निवडणुका सार्वत्रिक निवडणुकांबरोबरच 16 राज्यांमधील 35 जागांसाठी पोटनिवडणुकीसह घेतल्या जातील..
समकालीन राजकारण आणि मागील निवडणुका
- भारतामध्ये भारतीय जनता पक्ष आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस या दोन प्रमुख पक्षांसह राष्ट्रीय राजकारणावर वर्चस्व असलेली बहु-पक्षीय व्यवस्था आहे.
- 2014 पासून नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय जनता पक्षाने देशाचा कारभार चालवला आहे.
- 17 व्या लोकसभेचा कार्यकाळ 16 जून 2024 रोजी संपणार आहे.
- मागील सार्वत्रिक निवडणुका एप्रिल-मे 2019 मध्ये झाल्या होत्या.
- निवडणुकीनंतर, भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने केंद्र सरकारची स्थापना केली.
● निवडणूक प्रणाली :-
- भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 83 नुसार लोकसभेच्या निवडणुका दर पाच वर्षांनी एकदा घेणे आवश्यक आहे.
- निवडून आलेले सर्व 543 खासदार प्रथम-बुत-द-पोस्ट मतदानाचा वापर करून एकल-सदस्य मतदारसंघातून निवडले जातात .
- राज्यघटनेतील 104 व्या दुरुस्तीने अँग्लो-इंडियन समुदायासाठी राखीव असलेल्या दोन जागा रद्द केल्या.
- पात्र मतदार हे भारतीय नागरिक 18 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे, मतदारसंघातील मतदान क्षेत्राचे सामान्य रहिवासी असले पाहिजेत.
- मतदान करण्यासाठी नोंदणीकृत (मतदार यादीत नाव समाविष्ट केलेले), भारतीय निवडणूक आयोगाने जारी केलेले वैध मतदार ओळखपत्र किंवा समतुल्य असणे आवश्यक आहे.
- निवडणूक किंवा इतर गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरलेल्या काही लोकांना मतदान करण्यापासून प्रतिबंधित केले जाते.
- 2024 च्या निवडणुकीसाठी, 968 दशलक्ष लोक मतदान करण्यास पात्र आहेत, 2019 च्या निवडणुकीपेक्षा सुमारे 150 दशलक्ष लोकांची वाढ.
¶ निवडणूक वेळापत्रक :-
- मुख्य निवडणूक आयुक्त राजीव कुमार यांनी पत्रकार परिषदेत लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 2024 च्या सार्वत्रिक निवडणुकांचे वेळापत्रक जाहीर केले.
- 16 मार्च 2024 रोजी भारताच्या निवडणूक आयोगाने 18 व्या लोकसभेच्या निवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर केले आणि त्यासोबतच आदर्श आचारसंहिता लागू झाली.
सात टप्पे
1. 19 एप्रिल
2. 26 एप्रिल
3. 7 मे
4. 13 मे
5. 20 मे
6. 25 मे
7. 1 जून
निकाल / मतमोजणी : 4 जून 2024
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा