गुरुवार, १६ डिसेंबर, २०२१

संप आणि नागरिक.......

          लोकशाही व्यवस्थेत मध्ये आपलं म्हणणं मांडण्यासाठी विविध मार्ग आहेत. संवाद साधून आपण सरकारशी आपली बाजू मांडू शकतो. उपोषण करून एखाद्या बाबीकडे सरकारचे लक्ष वेधून घेऊ शकतो. काही कर्मचारी आपल्या संघटनांच्या माध्यमातून आपल्या मागण्या सरकार कडे मांडतात आणि त्यातुन मार्ग काढतात ...

          पण कधी कधी संप पुकारला जातो. काम बंद आंदोलन केले जाते. सार्वजनिक सुविधा पुरवणारे कर्मचारी ज्या वेळी असा संप करतात त्या वेळी त्याचा सगळ्यात जास्त त्रास होतो तो सर्वसामान्य नागरिकाला. कधी बँक कर्मचारी संप पुकारतात तर कधी एस स्टी कर्मचारी संप करतात. कधी रिक्षावाले संप करतात तर कधी बेस्ट कर्मचारी. सरकार आणि या संपकऱ्यांमध्ये लवकर वाटाघाटी होत नाहीत आणि त्याच्यात त्रासाला जातो तो सर्वसामान्य नागरिक. तो सगळ्यांमध्ये भरडला जातो. त्त्याची काहीही चूक असतं नाही पण त्रास त्यालाच होतो. 

           नागरिकांना सगळ्या सुविधा पुरवणे त्यांच्या जीवनमानाचा दर्जा सुधारण्यासाठी प्रयत्न करणं हे सरकारचे काम असतं. सार्वजनिक सुविधा या नागरिकांची गैरसोय होऊ नये या साठी असतात. त्यांना योग्य वेळी त्यांचा उपयोग करता यायला हवा यासाठी सरकारने काम केलं पाहिजे. पण ज्या वेळी संप पुकारला जातो त्यावेळी या व्यवस्था विस्कळीत होतात किव्हा कधी कधी पूर्णपणे बंद होतात. अशा वेळी नागरिकांना वेगवेगळ्या समस्यांशी तोंड द्यावे लागते. 

         तो सार्वजनिक सुविधा वापरतो, तो त्यावर विसंबून असतो,  सरकारच्या कारभारावर त्याचा विश्वास असतो नक्की काय चूक असते त्याची...  त्यामुळे त्याला शिक्षा मिळते. खरंच विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे. त्याची काहीही चूक असत नाही. 

         संपकरी त्याच्या हक्कासाठी भांडतात. त्यांना त्यांचा हक्क मिळायलाच पाहिजे या बद्दल दुमत नाही. पण संपकरी आणि सरकार यांच्या मध्ये भरडला जाती तो सामान्य नागरिक. त्याची नक्की काय चूक असते बरं....

       खरंच  सर्वांनी विचार करण्याची गरज आहे......

मंगळवार, १४ डिसेंबर, २०२१

Live in a relationship / लिव्ह एन रिलेशनशिप

 भारतीय समाजामध्ये आता काही नवीन संकल्पना रुजायला लागल्या आहेत. बदलत्या जगासोबत चालायचं, जुनं आता काही राहील नाही , परंपरागत गोष्टीतून बाहेर पडायला हवं , स्वातंत्र्य हवं याच्या नावाखाली तरुण पिढी लिव्ह एन रिलेशनशिप ला प्रोत्साहन देऊ लागली आहे. 

              नक्की ही संकल्पना आहे काय ? तर लग्नाआधीचं तरुण तरुणी एकत्र राहायचं त्याचं एकमेकांशी पटलं तर लग्न करायचं नाही तर एकमेकांना मोकळं करायचं. कसलीही बंधनं नाहीत. जबाबदाऱ्या नाहीत.

               लग्न करून जर एकमेकांशी पटलं नाही. त्यानंतर वाद सुरू झाले, घटस्फोट घ्यावा लागणार त्यापेक्षा आधीच लिव्ह एन रिलेशनशिप  मध्ये राहायचं. म्हणजे पुढचे त्रासच नकोत. कुटुंबातील व्यक्तींना पण त्रास नको. अशी कारणे देऊन लिव्ह एन रिलेशनशिप च समर्थन केलं जातं. 

               पण हे सामाजिक दृष्टीने बरोबर आहे का ? भारतीय समाज त्याला मान्यता देईल का ? ज्या देशात लग्न हा खूप महत्त्वाचा सोहळा मानाला जातो. दोन कुटुंब एकमेकांसोबत जोडली जातात. लग्न म्हणजे सात जन्मीचे बंधन मानले जाते. ते पवित्र बंधन टिकवण्यासाठी सर्वजण खूप प्रयत्न करतात. भारतीय संस्कृतीत वटपौर्णिमेसारखा सण आणि करवाचौथ हे सण जे पती आणि पत्नी मधील नात घट्ट करण्यासाठी साजरा केला जातो. अशा देशात लग्न न करता एक तरुण मुलगा आणि तरुण मुलगी एकत्र राहणे ही संकल्पनाच विचित्र आहे. 

              भारतासारख्या देशात जिथे वैवाहिक नातेसंबधांना पवित्र मानले जाते तिथे अशा संबंधांना मान्यता आहे का याचा ही विचार करावा लागेल. विवाह म्हणजे फक्त दोन व्यक्ती मधील नातं नसतं तर ते दोन कुटुंबातील नात असतं. 

              लिव्ह एन रिलेशनशिप ही संकल्पना अनैतिक संबंधांना प्रोत्साहन देते. त्यामध्ये जबाबदारीची जाणीव योग्य प्रमाणात होत नाही. नाही जमलं तर दुसरे पर्याय असतात आणि पर्याय असले की एक नात्यात विश्वास असत नाही. आज याच्या बरोबर उद्या त्याच्या बरोबर असं कोणतंही नात दीर्घ काळ टिकत नाही. लिव्ह एन रिलेशनशिप बहुतांश लोकांना मान्य नाही. त्यातून निर्माण झालेले प्रॉब्लेम कसे सोडवायचे याचीही योग्य माहिती नाही. 

             भारतासारख्या  देशात लिव्ह एन रिलेशनशिप योग्य ठरणार नाही. कारण आपल्या देशाला महान संस्कृतीचा वारसा लाभला आहे. समाजमन या  संकल्पनेला मानू शकत नाही. लग्नाचं नात पवित्र मानलं जातं आणि  लिव्ह एन रिलेशनशिप तर त्यातून सगळं पावित्र्यच नष्ट करत. 

रविवार, १२ डिसेंबर, २०२१

लहान कुटुंबामुळे मुलं एकटी पडत आहेत का ?

            कुटुंबव्यवस्था ही माणसाच्या जीवनात खूप महत्त्वाची भूमिका बजावत असते. कुटुंबामुळे आपल्या सामाजिक , आर्थिक , भावनिक गरजा पूर्ण होत असतात. लहान मुलांना कुटुंबामुळे सुरक्षितता लाभते. 

           आजच्या काळात एकत्रितकुटुंब विभक्त होत आहेत. नोकरी, वाद , आर्थिक या कारणानं कुटुंबातील लोक बाहेर राहू लागली आहेत. जो तो आपल्याच विश्वात गुंग आहे. आपलं काम आणि आपण मग कोण काय करतय याच कुणाला काही पडलं नाही. 

           एकत्रित कुटुंबामुळे सर्वांची भावनिक गरज पूर्ण होत होती. आजी, आजोबा, काका, काकी या सर्वांचा वावर कुटुंबात होत असायचा. कोणाला काही मदत लागली तर ती केली जात होती. लहान मुलांच्या मनात एकमेकां बद्दल प्रेम वाढत होते. आजी , आजोबांचा सहवास त्यांना लाभत होता त्यातून मुलं हळू हळू घडत होती. जबाबदारीची जाणीव त्यांना कुटुंबातच होत होती. इतरांशी कस वागायचं कसं बोलायचं याचं भान त्यांना होत. त्यासाठी काही विशेष शिकवण्याची गरज नव्हती. 

           मुलाचं भावनिक विश्व यामुळे समृद्ध होत होत. आजीच्या गोष्टी आणि आजोबा याच्या अनुभवातील प्रसंग यांचा मुलांच्या मनावर चांगला परिणाम होत होता. एकत्रित कुटुंबात सतत कोणी ना कोणी घरी असत होत त्या मुळे एकटेपणाची भावना म्हणजे काय ते मुलांना माहीत न्हवते. आपल्याबरोबर दुसऱ्यांचा विचार करायला मुलं आपोआप शिकत होती. जे काही असेल ते इतरांना देत होती.

            पण जस जशी कुटुंब लहान होत गेली तसं तसं मुलांचं भावविश्व कोमेजून जायला लागलं. घरात माणसं कमी झाली. आई वडील कामात गुंतले त्यामुळे त्यांना मुलांकडे लक्ष द्यायला वेळ मिळेना. आजी आजोबा नसल्याने गाणी गोष्टी सांगायला कोणी उरलं नाही. मुलांशी संवाद कमी झाला. कुटुंबच छोट झालं त्यामुळे इतरांचा सहवास कमी झाला. भावनिक गरजा पूर्ण होण्यात अडचणी येऊ लागल्या. भाऊ बहीणी ज्या मोठया कुटुंबात त्यांच्याशी खेळण्यासाठी सहज उपलब्ध होत होती ती आता राहिली नाहीत. मुलं एकटी पडू लागली. 

          मुलांचा मोबाईलचा वापर वाढू लागला. आई वडील कामात असल्याने त्यांना मुलांसाठी वेळ देता येत नसल्याने त्यांनी त्यांना मोबाईल दिला आणि मुलं त्यामध्ये अडकून पडली. ती अधिकाधिक एकटी पडू लागली. 

          लहान कुटुंबात मुलांच्या भावनिक गरजा पूर्ण होण्यात अडचणी येत आहेत. एकटेपणात वाढ होत आहे. मुलं एकलकोंडी होऊ लागली आहेत. त्यांना वेळ देणं गरजेचं आहे. मोबाईल, टीव्ही, गेम च्या आर्टिफिशिल जगातून त्यांना बाहेर काढून वास्तविक जगात आणण्यासाठी प्रयत्न करणं गरजेच आहे. 


सोमवार, ६ डिसेंबर, २०२१

The giver should keep on giving / देणाऱ्याने देत जावे

                     देणाऱ्याने देत जावे,

                     घेणाऱ्याने घेत जावे. 

                     घेता घेता एक दिवस देणाऱ्याचे हात घ्यावे. "

              दिल्याने वाढत. हो खरच माणसाने नेहमी देण्याचा प्रयत्न करावा. ज्या परिस्थितीत तुम्ही असता त्या परिस्थितीत देण्यास सुरुवात करा. जेवढी तुमची ऐपत असेल तेवढ द्या. 

             माझ्याकडे काही नाही मी काय कुणाला देणार. जेव्हा माझ्याकडे येईल तेव्हा मी देईल. अस आपण म्हणत असतो पण खरं तर तुम्ही द्यायला सुरुवात करा आणि पहा तुमच्या कडे वेगाने अनेक गोष्टी यायला सुरुवात होतील. झाड आपली सावली, फळ , फुलं सगळयांना देत असते. ते कोणाशीही कसलाही भेदभाव करत नाही. तसचं निस्वार्थपणे आपण द्यायला ह

            रवींद्रनाथ टागोर म्हणतात की  " माणसाने आपली भरलेली ओंजळ कायम रिकामी करत जावी म्हणजे ती पुन्हा नव्या नव्या गोष्टीने भरत जाते." तुमच्या कडे जे काही असेल ते द्या. ज्ञान असेल तर ते वाटा. प्रेम द्या. दुसऱ्याच्या चेहऱ्यावर आनंद येण्यासाठी प्रयत्न करा. कोणी आपल्याला काय दिलंय ते पाहू नका. आपण निस्वार्थ पणे द्यायला सुरुवात करा. कोणी तरी मला दिल तरच मी पण देणार. असा विचार म्हणजे तो व्यवहार असतो. आपल्याला व्यवहार करायचा नाही. निस्वार्थ पणे द्यायचं आहे. कशाचीही अपेक्षा न करता. 

           लक्षात ठेवा ज्या गोष्टी तुम्ही द्याल त्याच गोष्टी दुप्पट होऊन पुन्हा तुमच्या कडे परत येतील. त्यामुळे चांगलं असेल ते द्या. तुम्ही इतरांशी जस वागाल तसंच लोक तुमच्याशी वागतील. देत चला आणि त्यातील आनंद अनुभवा. तो आनंद काय असतो ते दिल्यानंतरचं कळत. 

          प्रेम, धन, अन्न, तिरस्कार, ज्ञान,आनंद जे असेल ते द्या. पण लक्षात ठेवा जे तुम्ही देताल ते पुन्हा चक्रवाढ होऊन तुमच्या कडे परत येत. आता तुम्ही ठरवा काय द्यायचं ते निर्णय सर्वस्वी तुमचा असेल. 


सोमवार, २९ नोव्हेंबर, २०२१

How do you live without happiness? / आनंदा शिवाय जीवन कसं जगता ?

          आपण पाहतो की आपल्या आजूबाजूला काहीजण निराश चेहऱ्याने वावरत असतात. जस काही यांना जगाची काळजी आहे.  कायम कसल्याना कसल्या चिंतेत राहत असतात. मनमोकळेपणे हसणं म्हणजे गंभीर गुन्हाच आहे असं त्यांना वाटत. जगातली सगळी दुःख अपल्यालाचं आहेत. अस त्यांना वाटत. 

           खरंच ही माणसं आनंद साजरा करत असतील का नाही हा प्रश्न पडतो. आनंद झाल्यावर तो बेभानपणे आपल्याला व्यक्त करता आला पाहिजे. तो साजरा करताना नाचता, गाता , ओरडता आलं पाहिजे. त्या सगळ्यातली मज्जा अनुभवता आली पाहिजे. 

           जगात अस कोणी आहे का की त्याला कशाचं दुःख नाही. तर अस कोणीही नसतं मग काही लोक सदैव दुःखात का असतात. आपण लक्षात घ्यायला हवं की दुःख हा आयुष्याचा अविभाज्य भाग आहे ते येणारचं आहे त्याला आपण थांबवू शकत नाही मग त्यातून बाहेर पडण्यासाठी  मार्ग काढायचा की त्याला कवटाळून स्वतःला त्रास करून घ्यायचा. बिनधास्त येणाऱ्या समस्येशी भिडायचं. त्यातून मार्ग काढायचा. आनंदात जगायचं आनंदात जगण्याची सवय लावून घ्यायची.ल्या

         कुठल्याही परिस्थितीत आनंद मानायचा. आयुष्यात कोणतीही प्रसंग आला तरी त्यामुळं आपण आनंदी व्हायचं का दुःख करत बसायचं हे आपलं मन ठरवतं. निर्णय हा आपलाच असतो. आपण आपल्या मनाला असं काही ट्रेंनिग द्यायचं की ते कायम आनंदच शोधेल. आपण स्वतःला इतकं आनंदी ठेवायचं की आपल्या कडे दुःख यायला सुद्धा घाबरल पाहिजे.

          छोट्या छोट्या गोष्टीत आनंद शोधा आणि तो साजरा करा. मग कसलंही दुःख आलं तरी त्याला तुम्ही समर्थ पणे तोंड देऊ शकता. आनंद हा मानण्यात असतो. ज्या गोष्टी आपल्या अखत्यारीत नाहीत त्यांच्या विषयी चिंता करणे सोडा. जे काही आपल्या कडे आहे त्याचा विचार करा. आनंदी राहण्यासाठी प्रयत्न करा. 

         जीवनात सगळे प्रॉब्लेम आपल्याला सुटणार नाहीत पण असे काही प्रॉब्लेम असतात की ते आपण सोडून दिले की सुटतात. विनाकारण चिंता करत बसू नका. सगळं काही ठीक होणार आहे हे मनात म्हणत राहा. सकारात्मक राहण्यासाठी प्रयत्न करा. जीवनात आनंदी व्यक्ती सगळ्यांना आवडतात. त्यांचा सहवास आवडतो. रडणाऱ्यां पासून लोक दूर राहतात. त्यांची मैत्री सुद्धा त्यांना नको असते. 

         आनंदाशिवाय जगण्याचा मी विचार सुध्दा करू शकत नाही. आता तुम्ही ठरवा आयुष्य रडत रडत जगायचं का आनंदात जगायचं कारण ते काही थांबणार नाही. जस की आइस्क्रीम टेस्ट केली वितळते आणि नाही केली तरी वितळते.

 मग तसच आपल्या आयुष्याचं आहे. आता तुम्ही ठरवा टेस्ट करायचं का वेस्ट ???....



शुक्रवार, २६ नोव्हेंबर, २०२१

माझा देश बदलतोय आहे का ?....

          आजच्या तरुण पिढीला परदेशात जाण्याचं खूप आकर्षण असतं. परदेशातील जीवन, तेथील सुखसुविधा याचं कोड कौतुक असत. त्यामध्ये त्यांची चूक नाही. कारण लहानपना पासून त्यांच्या मनात परदेशात कसं चांगलं आहे , आपल्या देशात कसं वाईट आहे ते कधीच बदलणार नाही हे बिंबवलं जात. मग त्यांना पण मोठेपणी परदेशात जाण्याची ओढ असते. 

          पण आता माझा देश बदलत आहे. हो नक्कीच बदल होत आहे आणि तोही चांगला. अभिमान वाटावा असा. देशातील लोक आता नियमांचं पालन करन्याचा प्रयत्न करतायेत. जो देश कायम जगासमोर भिकेचा कटोरा घेऊन उभा राहायचा तो आज जगाला दिशा दाखवतोय, आणि जग सुद्धा त्याप्रमाणे चालतय. नवनवीन संशोधन होऊ लागलं आहे. त्याचा चांगला परिणाम जगावर होतोय. 

          जगासमोर आपला देश खंबीरपणे उभा आहे. आपली दखल जगाला घ्यायला भाग पाडतोय. विज्ञान, संशोधन, खेळ याबाबत जगावर छाप पाडायला सुरुवात झाली आहे. हे काही लगेच होणार नाही. त्याला वेळ जाऊ द्यावं लागेल. पण खूप मोठ्या प्रमाणात सुरुवात झाली आहे. 

            लोकं जागरूक झाली आहेत. उच्च शिक्षणासाठी खर्च करू लागली आहेत. मुलींनाही उच्च शिक्षण मिळावे म्हणून धडपड करत आहेत. कोरोना आल्यानंतर ज्या पद्धतीने जगात हाहाकार माजला विकसित देशांकडे असणाऱ्या आरोग्य सुविधा पाहिल्या तर आपला देश त्यांच्या तुलनेत खूप मागे होता पण सरकार , लोकांनी ज्या पद्धतीने त्याचा सामना केला ते पाहिलं तर देश खूप बदलला आहे हे जाणवतं. 100 कोटी वॅक्सिन देण्यात जी काही यंत्रणा राबली ते पाहून जग थक्क झालंय. प्रत्येक भारतीयासाठी ही अभिमानाची गोष्ट आहे. जगात जे कोणी भारतीय राहत असतील त्यांना अभिमान वाटेल असं काम देशाने केलं आहे. 

         जगातील सर्वात मोठी लोकशाही भारतात आहे. लोकशाही राबवताना खूप समस्या आहेत पण तरीही भारतीयांचा लोकशाही वर विश्वास आहे. भारतात लोकशाही टिकून ठेवली आहे ती टिकवण्यासाठी नागरिक प्रयत्न करत आहेत. 

         देशात कसा आणि काय बदल होत आहे हे आपण आपल्या पुढील पिढीला समजावून सांगितलं पाहिजे. देशाबाबत त्यांच्या मनात आस्था निर्माण करायला हवी. जेणेकरून त्यांच्या मनात आपल्या देशाविषयी प्रेम वाढेल. 
           आपल्या देशात खूप समस्या आहेत. काही बाबतीत देश विकसित देशांच्या पाठीमागे आहे. भ्रष्टाचाराचा प्रश्न अजून पूर्णपणे संपला नाही. गरिबी, बेकारी चे प्रश्न आहेतच. पण त्या विरुद्ध लढा चालू आहे. आणि लवकरचं आपण त्या समस्या सोडवू अशी आशा आहे. भारत सध्या प्रगतीचा दिशेने वाटचाल करतोय. आव्हानांना सामोरे जातोय. जगाच्या पाठीवर भारत पुन्हा एकदा एक महाशक्ती म्हणून उदयाला येईल असा मला विश्वास आहे. 


बुधवार, २४ नोव्हेंबर, २०२१

Love: - The thing that leads to the completion of life / प्रेम :- आयुष्य पूर्णत्वाला नेणारी गोष्ट....

            प्रेम आंधळं असत. प्रेमात पडल्यावर माणसाला काहीही कळत नाही. प्रेमात पडल्यानं त्याची जिंदगी वाया गेली. तो प्रेमात आकंठ बुडाला आहे. उभारिच्या काळात प्रेमामुळं पोरग वाया गेलं. त्याच करियर बरबाद झालं. अशी चर्चा आपण कायम ऐकत असतो. पाहत असतो. खरंच प्रेम वाईट आहे का ?....  त्यामुळे जीवन वाया जात का ?.....  माणूस वेडा होतो का ?..... असे खूप प्रश्न समोर उभे राहतात. 

           सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे प्रेम म्हणजे नक्की काय ? त्याचा अर्थ नक्की काय आहे ? ते आपल्याला समजलं आहे का ? नसेल तर त्यावर विचार करावा लागेल..

           प्रेम म्हणजे दुसऱ्यात विरघळून जाणे, स्वतःला समर्पित करणे किंवा दुसऱ्याच्यात एकात्म होणे नव्हे . स्वतःला विखरून टाकणे म्हणजे प्रेम नव्हे. 

 तर

प्रेम म्हणजे ......

स्वतः परिपक्व होणे.....

दुसऱ्यासाठी अवघे विश्व बनणे.....

स्वतःच्या बरोबरचं  प्रेमाचा विचार करणे .....

मी ... माझं... विसरून आमचं ,आपलं याचा विचार करणे....

दुसऱ्याच्या आनंदासाठी सदैव झटत राहणे......

प्रेम ही उच्च प्रेरणा देणारी गोष्ट आहे.


            प्रेम फक्त पुरुष आणि स्त्री याचंच असत का ? आई आणि मुला मध्ये..... भाऊ आणि बहीण यांच्यामध्ये...... भाऊ आणि भाऊ यांच्या मध्ये....... मित्रांमध्ये..... शिक्षक आणि विद्यार्थी यांमध्ये..... प्राणी पक्षी यांवर पण प्रेम असतं पण आपण त्याला एकदम संकुचित करून ठेवलंय. आपण त्याचा व्यापक अर्थ न घेता संकुचित अर्थ घेतो आणि तिथेच चुकतो....

             प्रेम माणसाला जगायला शिकवते. ते त्याला अंतर्बाह्य बदलवून टाकते. जगण्याची उमेद निर्माण करते. स्वतः वर प्रेम करायला शिकवते. आयुष्य पूर्णत्वाला नेण्यास प्रेम मदत करत.

            खरंच हे सगळं आपल्या आयुष्यात घडण्यासाठी माणसाने एकदा प्रेमात पडावं. भरभरून प्रेम करावं , त्यातील नशा अनुभवावी. 



Shaarad Sir

उर्मिला

  उर्मिला... रामायण माहीत असत, पण उर्मिला नक्की कोण हेच काही जणांना माहीत नसतं... जेव्हा कळतं तेव्हा काय तर लक्ष्मणाची पत्नी एवढंच... एखादी ...